ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ.
Κατήγετο οὗτος ὁ ἀληθινὸς καὶ ἀναντίῤῥητος Ἅγιος, ἀπὸ μίαν ἐπίσημον κωμόπολιν τῆς Μ. Ἁσίας, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ Ἁγίου Ἐφέσου κειμένην, καλούμενην Βρύγλα ἤ Βούρλα χυδαϊκῶς. Ὄρφανὸς δὲ ἀπὸ τὸν πατέρα, καὶ μόνην πτωχὴν μητέραν ἔχων, ὤν τὴν ἡλικίαν δεκαεπτὰ ἐτῶν, καὶ μὴ δυνάμενος νὰ πορίζηται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἐπροσκολήθη εἰς ἕναν συμπολίτην του Ἀγαρηνόν, ὅστις τοῦ ἔδωσε τὰς καμήλους του νὰ τᾶς ὑπηρετῆ, καὶ ἐκ τούτου νὰ ἐυγάνη τὴν ζωοτροφίαν του, καὶ νὰ λαμβάνῃ καὶ κάποιον μισθόν.
Ἐπειδὴ δὲ, κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἠκολούθησε μέγα θανατικὸν εἰς τὴν πατρίδα του, ἀνεχώρησαν ὅλοι σχεδὸν οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως ταῦτης, εἰς τὰς ἐξοχάς, διὰ τὸν φόβον τοὺ θανατικοῦ· μὲ τοὺς ὁποίους καὶ ὁ Ἀγὰς τοῦ Νικολάου (τοῦτο ἦτον τὸ κοσμικόν του ὄνομα)· καὶ ἄλλοι Ἀγαρηνοί, ἔχοντες ὁμοίως εἰς τὰς καμήλους των ὁδηγούς, ἄλλους ἑξ νέους χριστιανούς, μὲ τοὺς ὁποίους συνανεστρέφετο καὶ ὁ Νικόλαος εὀς ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐποχῆ τοῦ θανατικοῦ. Ἐκεῖ δέ, συναναστρεφόμενοι οἱ νέοι μετὰ τῶν Ὀθωμανῶν, ὅλως διόλου ἀπομεμακρυσμένοι ἀπὸ κάθε ἄλλην συναναστροφὴν, καθὼς συμβαίνει εἰς τοιούτους καιρούς, ἀπατηθέντες ἀπὸ τοὺς Ἀγαρηνούς, ἐνόμισαν ὁλόκληρον ἀφανισμὸν τῶν χριστιανῶν τῆς πατρίδος των· καὶ μόνον οὕτοι καὶ οἱ κύριοί των Ἀγαρηνοί, ἔμειναν ζῶντες εἰς τὸν κόσμον. Ὅθεν, συμβουλευθέντες εἶπον ἀναμεταξύ των: Ἄχ, ἀδέλφια! Ἡμεῖς ἐχάσαμεν τους γονεῖς μας· κατάστασιν δὲν ἔχομεν. Μὲ αὐτοὺς ὁποῦ εὑρισκόμεθα, ὅποιαν πίστοι ἔχουν αὐτοὶ ἄς ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς, διὰ νὰ ἡμπορώμεν νὰ ζήσωμεν. Καὶ οὕτως ἐξώμοσαν καὶ οἱ ἑπτὰ παῖδες, φεῦ τῆς ἀνοησίας των! Καὶ περιετμήθησαν· διάγοντες ὀθωμανικῶς μετὰ τῶν ὀθωμανῶν.
Ἀφοῦ δὲ κατέπαυσε τὸ θανατικόν, καὶ ἐπέστρεψαν ἅπαντες εἰς τὰς οἰκίας των, ὁμοῦ καὶ ὁ Ἀγὰς τοῦ μακαρίου Νεκταρίου. Μετὰ παρέλευσιν ἱκανῶν ἡμερῶν, ἐρευνῶν ὁ καλὸς Νικόλαος περὶ τῆς μητρός του, ἔμαθεν ὅτι ζῇ, καὶ εἶναι πολλὰ καλά. Περιχαρὴς γενόμενος ὁ νέος, ἔτρεξεν εὐθὺς, καὶ ἐπῆγε νὰ ἀνταμώσῃ τὴν γλυκυτάτην μητέρα του, ἐνδεδυμένος μὲ τὰ τουρκικά του φορέματα, τοῦρκος ὤν, χωρὶς νὰ στοχάζεται παντελῶς τὸ τί κακὸν ἦτον ἐκεῖνο ὅπερ ἔκαμεν. Ἀντάμωσε λοιπὸν τὴν μητέρα του, μὲ μεγάλην του χαράν. Ἡ εὐσεβεστάτη ἐκείνη γυνή, καὶ καλὴ μητέρα, εὐθὺς βλέπουσα αὐτὸν μὲ τέτοιαν παράστασιν, εἶτε κιλῆκι καθὼς λέγουν τούρκικα, δὲν ἀφῆκε καιρόν, ἀλλὰ τὸν λέγει: Μὴ ἔλθης πλησίον μου. Τί χάλι εἶναι αὐτὸ ὅπου βλέπω εἰς ἐσε; Ἐκεῖνος, ἀμέσως τῇ ἀποκρίνεται ἀδιαφόρως, ὅτι ἔγινε τοῦρκος. Φεῦ! μὴ εἰδὼς ὅ ἐλάλει. Ἡ καλὴ χριστιανή, χωρὶς ἄλλον λόγον: Φῦγε,τοῦ λέγει· φῦγε ἀπ’ ἐδῶ ὁγλήγορα! Ἐγὼ δὲν ἐγέννησα τοῦρκον· ἀλλὰ ἐγέννησα Νικόλαον χριστιανόν. Φῦγε! Νὰ μὴ σἐ βλέπουν οἱ ὀφθαλμοί μου. Ὁμοίως, τοῦ εἶπε καὶ ἄλλα πολλὰ τοιαῦτα, μὲ τοιαύτην ψυχροτάτην ἀποβολήν. Ὁ καλὸς υἱὸς ὑπήκουσεν· ὑπετάχθη εἰς τὴν ἀποστροφὴν τῆς καλῆς μητρός· δὲν ἀπεκρίθη λόγον οὐδένα· ἀλλὰ παρευθύς, ἐννόησε τὸ μέγα κακὸν ὁποῦ ἔκαμε, καὶ τὰ σκληρὰ λόγια τῆς καλῆς μητρός, ὡς φαρμακερὰ βέλη διεπέρασαν τὴν καρδίαν τοῦ καλοῦ υἱοῦ.
Περίλυπος γενόμενος ἕως θάνατον, ἀνεχώρησεν·ἀπεχωρίσθη τὴν γλυκυτάτην μητέρα, καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐλθών, προσεκολλήθη ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ὁπίσω τοῦ γλυκυτάτου μας Ἰησοῦ· καὶ φεύγων, κατὰ διάνοιαν ἔλεγεν: Πηγὴ τοῦ ἐλέους! Ἄβυσσος τὴς ἀγαθότητος! Πατὴρ τῶν οἰκτιρμῶν! Ἐλέησόν με! Τὴν ἀνομίαν μου ἐγνώρισα· καὶ ἡ ἁμαρτία μου, ἐνώπιόν μου ἐστὶ διὰ παντός· ὁδήγησόν με ἐν γῇ εὐθεία. Δὲν ὑπέστρεψεν λοιπὸν πλέον εἰς τὴν κατηραμένην οἰκίαν τοῦ Ἀγᾶ· ἀλλ’ ἐπῆγεν εἰς τὴν Σμύρνην· καὶ κατ’ οἰκονομίαν τοῦ Ἁγίου Θεοῦ, εὑρῆκεν ἐκεῖ καθ’ ὅδόν, ἕνα θεῖον ὅπου εἶχε, καπιτάνιο σούνδιτον Ρώσσον. Ἐγνωρίσθησαν ἀναμεταξὺ εὐθύς, καὶ ἐφανέρωσε ὁ νέος μυστικῶς εἰς αὐτόν, τὴν φρικώδη ἀπὸ ἀνοησία του ἁμαρτίαν ὅπου ἔκαμεν. Ὁ θεῖος του ἐλυπήθη εἰς ἄκρον· ἀλλὰ τὸν εὐσπλαγχνίσθη, καὶ τὸν ἔνδυσε φράγγικα ἱμάτια, καὶ τὸν ἐβαρκάρισαν εἰς ἕνα πλοῖον, ὅπου ἐπήγαινεν εἰς Κωνσταντινούπολιν. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖ τὸν ἐσυμβούλευσε καὶ τὸν ἐπαρεκίνησε διὰ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Ῥωσσίαν, νὰ μετανοήσῃ τὸ μέγα ἁμάρτημα, νὰ διορθωθῇ ψυχικῶς· καὶ νὰ ἡσυχάσῃ ἐκεῖ, ἔχων πρὸ ὀφθαλῶν εἰς ὅλην του τὴν ζωήν, τὸν φόβου τοῦ Θεοῦ, χωρὶς νὰ λησμονήσῃ ποτὲ αὐτὸ τὸ ἀνόμημα. Αὐτὰ, καὶ ἄλλα πολλὰ τοῦ εἶπε.
Ὁ νέος λοιπόν, ἐπῆγεν εἰς τὴν Πόλιν· ἀπ’ ἐκξεῖ κατήντησεν εἰς τὴν Βλαχίαν, συμβουλευόμενος ἀπὸ ἄλλους, ὅτι καὶ ἐκεῖ, χριστιανικοὶ τόποι εἶναι, καὶ εὑρίσκει τὴν σωτηρίαν τῆς ψυχῆς του, καὶ τὴν κυβέρνησιν τῆς ζωῆς του. Ἀλλὰ, διὰ νὰ μὴ μακρύνη ὁ λόγος, καὶ προξενεῖ ἀηδίαν, ἔφυγεν ἀπὸ ἐκείνους τοὺς τόπους, βλέπων ὅτι, ἀντὶ νὰ ὠφεληθῇ, ἐκινδύνευε περισσότερον νὰ ἀπωλεσθῇ ψυχικῶς, καὶ ἐπέστρεψεν πάλιν εἰς τὴν Σμύρνην, συλλογιζόμενος μὲ μεγάλην φροντίδα, περὶ τοῦ πῶς νὰ οἰκονομίσῃ τὴν σωτηρίαν του. Ἀντάμωσε δὲ καὶ δευτέραν φορὰν τὸν εἰρημένον θεῖον του, ὅστις, βλέπων αὐτὸν ἀνέλπιστα ἐκ δευτέρου, τὸν ἀπεστράφη, καὶ τὸν ἐδίωξε, διότι δὲν τὸν ἤκουσε, ν ὰ πράξῃ καθὼς τὸν εἶχε συμβουλεύσει.
Ὅλα ὅμως αὐτὰ ἐγίνοντο κατὰ θείαν βούλησιν καὶ πρόνοιαν, ἐπειδὴ ἀπελπιζόμενος ὁ καλὸς Νικόλαος, ὅλως διόλου ἀπὸ ἀνθρωπίνῃ βοηθείᾳ, ἄρχιζε νὰ κλαίῃ θερμῶς, καὶ νὰ λέγῃ μὲ ἀκροτάτην κατάνυξιν, ἐκ βαθέων ψυχῆς: Θεέ μου εὔσπλαγχνε, Παντοκράτωρ καὶ ἐλεήμων! Φώτισόν με, ἵνα γνωρίσω ὅδὸν ἐν ᾗ πορεύσομαι. Μὴ ἀποστρέψης τὸ πρόσωπόν σου ἀπ’ ἐμοῦ. Μὴ νικήσῃ τὸ μέγεθος τῶν ἁμαρτιῶν μου, τὴν ἄμετρον εὐσπλαγχνίαν σου. Ἐπρόφθασε δὲ σύντομα τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν ὡδήγησαν τινὲς χριστιανοί, εἰς ἕνα ἁγιορείτην πν ευματικὸν πρακτικώτατον, ὅπου εὑρέθη τότε εἰς τὴν Σμύρνην, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἐξωμολογήθη μὲ συντριβὴν καρδίας, ὅσα ἐκ νεότητος ἥμαρτεν· καὶ ἔκλαυσε γοερῶς τὴν μεγάλην ἀνομίαν τὴν ὁποίαν ἀνοήτως εἶχεν ἐκτελέσει. Ὁ δὲ πνευματικός, ἀφοῦ τὸν ἐκατήχησεν ἀρκούντως, τὸν ἐπαρηγόρησεν. Εἵτα, τὸν ἐσυμβούλευσεν, ὅπως ὑπάγει εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος, καὶ ἐκεῖ ἀναμφίβολα, θέλει εὕρῃ ἀνάπαυσιν.
Ἐκεῖ δὲ, ἀφοῦ ἐπεριπλανήθῃ πολλὰ, καὶ πολλοὺς καὶ διαφόρους πειρασμοὺς καὶ θλίψεις, φθόνῳ τοῦ μισοκάλου· ἄλλὰ τὶς ὑπέμεινεν ἀγογγύστως μὲ ἄκραν του εὐχαρίστησιν, δοξάζωντας τὸν Θεὸν καὶ τὴν Κυρίαν Θεοτόκον, μὲ λογισμὸν ὅτι ἀπὸ αὐτὲς θὰ τοῦ ἐγένοντο εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν του, καὶ σωτηρίαν τῆς ψυχῆς του. Ἐπὶ τούτοις, ἔμαθεν ὅτι εἰς τὴν περιβόητον Σκήτην τῆς Ἁγίας Ἄννης, εὑρίσκετο ἕνας τον συμπρατιώτης, ὁσιώτατος Χατζῆ Στέφανος, συναγωνιζόμενος ἐκεῖ ἐπ’ ἀρετῇ μετὰ τῶν λοιπῶν ὁσιωτάτων Πατέρων, καὶ ἠμπορούσε νὰ εὕρῃ τὴν πεποθημένην του ἡσυχίαν, καὶ νὰ ἀγωνιστῇ ὅσον βούλεται, καὶ καθὰ δυνάμεως ἔχει.
Ὅθεν, ἔτρεξεν εὐθὺς, ἐπῆγεν ἐκεῖ καὶ εὑρήκε τὸ ποθούμενον. Τὸν ὑπεδέχθη ἀσμένως ὁ ὁσιώτατος Χατζῆ Στέφανος· εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἐφανέρωσεν ὅλα ὅσα τὸν ἠκολούθησαν ἀπ’ ἀρχῆς ἕως εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν ὅπου ἡνταμώθησαν. Ὁ ἐυλογημένος αὐτὸς καὶ σπλαγχνικώτατος, ἀκούοντάς τον, ἔκλαυσε μὲν κατὰ τοῦτο, ὅτι ἕνας τοιούτος νέος ἐδοκίμασε τοιαύτα δεινά, ἐχάρη δὲ εἰς τὸν ἴδιον καιρόν, ὅτι τὸν εἶδε εἰς μετάνοιαν καὶ ἐπιστροφήν. Διὰ τοῦτο καὶ τὸν ἐκράτησε εἰς τὴν οἰκίαν των, νὰ συναγωνίζεται μετ’ αὐτῶν, καὶ οὕτω νὰ καθαρισθῇ τέλεον ἀπὸ κάθε ῥύπον, καὶ μολυσμὸν σαρκὸς καὶ πνεύματος. Ἔδοκίμασεν ὅμως πολλοὺς καὶ ὁ Χατζῆ Στέφανος, συνεργείᾳ τοῦ Σατανᾶ· οἱ γογγυσμοὶ ἀπὸ τὴν συνοδείαν του, ἡ ὁποία δὲν ἤθελε καθ’ οὐδένα τρόπον, διὰ νὰ μείνῃ μαζύ των ὁ πρὸ τοῦ μαρτυρίου, μάρτυς τῇ προαιρέσει Νεκτάριος. Ἀλλ’ ὁ χριστομίμητος Στέφανος, πάντα ὑπέμεινε μὲ ἄκραν ὑπομονὴν διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ· ὁμοῦ καὶ τὴν τοῦ ἀδελφοῦ Νεκταρίου. Διὸ καὶ ἡ χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος τέλος πάντων, ἐφώτισε τοὺς συναδέλφους του ἀσκητάς, καὶ ἡσύχασαν ἀναμεταξύ των· καὶ εὐχαριστήθησαν νὰ ἔχωσι καὶ τὸν ξένον αὐτὸν καὶ πτωχὸν μεθ’ ἑαυτῶν, νὰ συναγωνίζεται. Ὤ, τῶν σοφῶν Σου κριμάτων Χριστὲ Βασιλεύ! Ἡ πρῴην ἀνησυχία καὶ ταραχή, ἡ ἀποστροφὴ καὶ τὸ μῖσος, ἔγινον ὕστερον γαλήνη καὶ ἡσυχία καὶ ἀγάπη κατὰ Χριστόν, εἰλικρινεστάτη καὶ καθαρά· καὶ ὅλη ἡ συνοδεία τῶν ἀδελφῶν, ἐφιλοτιμήθησαν ὁλοψύχως νὰ ἀναδείξουν τὸν διωκόμενον καὶ μισούμεον ξένον, σκεῦος καθαρόν, καὶ ἄξιον ἐργάτην τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ. Ὅλοι ἐφρόντισαν διὰ τὴν ψυχικὴν σωτηρίαν τοῦ νέου· τὸν ἐφοδίασαν ἀπὸ ὅλα τὰ χρειώδη μυστήρια τῆς λαμπρᾶς καὶ ἀληθοῦς ἡμῶν πίστεως, διὰ τὸν δρόμον τῆς ἀσκήσεως. Οὐδεὶς δὲ ὁ αἴτιος τῶν τοιούτων καλῶν, εἰμὴ ἡ ὑπομονὴ βέβαια, καὶ τοὺ ἀγωνιστοῦ νέου Νεκταρίου, καὶ τοῦ γέροντος ὁσιωτάτου Στεφάνου. Ὑπομονὴ λοιπόν, ἀρετὴ ἀξιάγαστε! Σὺ γίνεσαι τῶν θλιβομένων ψυχῶν, ἡ μόνη παραμυθία καὶ ἀνάπαυσις! Ἀφοῦ δὲ, ἠξιώθη νὰ ἐνδυθῇ τὸ τῶν μοναχῶν ἀγγελικὸν σχήμα, ὁ ὄντως Νεκτάριος, τίς διηγήσεται τὰς νηστείας, χαμευνείας, γονυκλισίας, ὁλονυκτίους προσευχάς, ὅπου ἔκαμε ἀδιακόπως ὁ τρισμακάριστος; Τὰς δὲ χύσεις τῶν δακρύων του, ἀδύνατον λόγος νὰ παραστήσῃ. Δύω πηγαὶ ἀείῤῤυτοι ἔγιναν τὰ δύω του ὄμματα. Καὶ πάντες ἐθαύμαζον τοῦ νέου ἐκείνου τὴν θείαν ὄντως ἀλλοίωσιν.
Οὗτοι δὲ οἱ ἀγῶνες, καὶ τὰ θεληματικὰ μαρτύρια, ὅπου καθ’ ἑκάστην ἐδοκίμαζεν, ὁ καὶ πρὸ τοῦ μαρτυρίου Μάρτυς τοῦ Χριστοῦ, συντόμως καὶ εἰς ὀλιγώτερον καιρόν, ἀποκατέστησεν αὐτὸν νὰ δείξῃ τὴν κλίσιν, τῇ πράξει φερώνυμον· νὰ σηκώσῃ δηλαδὴ, κὰθε γήϊνον καὶ θνητὸν φρόνημα ἀπὸ πάνω του, καὶ νὰ μιμηθ ῇ τὸ πάθος τοῦ Ἐσταυρωμένου γλυκυτάτου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ, ὅσον τάχιστα. Δὲν εὐχαριστήθη δὲ ὁ νὲος οὗτος ἀσκητὴς Νεκτάριος μέχρι τούτου, μὲ τοὺς μόνας ἀγῶνας τῆς ἀσκήσεως, καθὼς τοὺς ἠκούσατε· ἀλλ’ ἀφοῦ ἔπιεν ἅπαξ τὸ θεῖον νέκταρ ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ σωτηρίου νάματος, ἐνθουσιῶν εἰς τὸ ἐξῆς πλέον, ἔκλαιε καὶ ἐδέετο: Βασιλεῦ δίκαιε οἰκτίρμων καὶ πολυέλεε, σπλαγχνίσου με τὸν ἀχρεῖον δοῦλόν σου! Πλάσμα σου εἶμαι, κληρονομία σου ἡ ψυχή μου. Ἐνίσχυσον καὶ ἐνδυνάμωσον τοῦτο τὸ μολυνθὲν σῶμά μου, ἐξ ἀγνοίας μου, νὰ καθαρισθῇ μὲ τὴν χύσιν τῶν αἱμάτων μου. καὶ καθὼς ὅπου Σὲ ἀρνήθηκα ἀνοήτως, οὕτω πάλιν ἀξίωσόν με νὰ Σὲ κηρύξω λαμπρῶς, Θεὸν ἀληθέστατον, ἐνώπιον τῶν ἀθέων Ἀγαρηνῶν, Χριστέ μου γλυκύτατε, διὰ προστασίας τῆς Παναχράντου Σου Μητρός, τῆς μόνης ἐλπίδος μου. Οὕτω ἐδέετο καθ’ἑκάστην ὥραν μὲ θερμότατα καὶ ἄφθονα ποταμηδὸν δάκρυα. Ἐφάνη δὲ ἡ μεγάλη κατάνυξις καὶ συντριβὴ τῆς καρδίας του, ἔγινε μὲ τὴν συνέχειαν τοῦ ὀλίγου καιροῦ τῆς ἀσκήσεώς του, ὡς μία φλόγα ἄσβεστος, καὶ κατέκαιε τὴν ψυχήν του, βιάζουσα αὐτὸν νὰ τρέξῃ ὅσον τάχιστα, ὡς διψώσα ἔλαφος, εἰς τὰς πηγὰς τῶν μαρτυρικῶν ὑδάτων.
Ἐφανέρωσε δὲ εἰς τὸν ὁσιώτατον Χατζῆ Στέφανον, τὸν ὑπερζέοντα πόθον του. Ὁ δὲ εὐλογημένος οὗτος πατήρ, τὸν ἐμποδίζει πολλά, ἀποβλέπων εἰς τὴν τρυφερὰν ἡλικίαν του· ἀλλ’ ὁ θεῖος νέος δὲν κατεπείθεται· τὸν λέγει· ὅτι εἶναι ἀδύνατον γέροντα νὰ ἐμποδισθῶ. Φλογίζεται ἡ καρδία μου, καὶ σπεύδω νὰ χύσω τὸ αἷμά μου, μὲ ὅσα εἶναι δυνατὸν διάφορα κολαστήρια, ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ γλυκυτάτου Ἰησοῦ, τὸν ὁποίον ἀρνήθηκα ὁ ταλαίπωρος. Τὸν λαμβάνει ὁ Γέρων Στέφανος, τὸν πηγαίνει εἰς διαφόρους πνευματεμφόρους πνευματικοὺς, καὶ ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ἴδιους λόγους τὸν ἐμπόδιζαν. Τοὺς ἀποκρίνετο ὁ καλὸς ἀθλητὴς· Εἶναι ἀδύνατον ἅγιοί μου πνευματικοὶ νὰ ἐμποδισθῷ· ἔχων ἐνδυναοῦσάν με τὴν δύναμιν τοῦ γλυκυτάτου μου Ιησοῦ καὶ θεοῦ. Ἔχων ἐνισχυοῦσάν με τὴν ἄμαχον προστασίαν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου· Ἐγὼ θέλω ἀρχίσω, ἡ δὲ θεία δύναμις ἐκεῖνων, θἐλει τελειώσῃ τὸν ἀμετάθετο πόθον μου· ἐλπίζω εἰς τὴν εὐσπλαγχνἰαν αὐτῶν, νὰ μὴ μὲ ἐγκαταλίπωσι ἀβοήθητον. Ὁἱ ἅγιοι πνευματικοὶ τότε, ἀκούσαντες αὐτὰ, μὲ τὸν τοιοῦτον ἔνθερμον ζῆλον, ἕκαστος ηὔχετο αὐτῷ ἐκ ψυχῆς, ἐπευλογῶν αὐτὸν πατρικῶς, δεόμενοι τοῦ Ἁγίου Θεοῦ νὰ τὸν στηρίξῃ, καὶ νὰ τὸν ἐνδυναμώσῃ εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ μαρτυρίου, μέχρι τῆς ἀθλήσεως, διὰ νὰ ἀξιωθῇ καὶ τῶν οὐρανίων καὶ μαρτυρικῶν στεφάνων.
Ἐφοδιασθεὶς οὖν μὲ τὰς εὐχὰς τῶν καὶ εὐλογίας των, ἀκούει δὲ καὶ ἀπὸ τὸν γέροντα Στέφανον, ἀνελπίσως: Ἀδελφέ! Τὴν ψυχήν μου, ὑπὲρ σοῦ θήσω. Κἄν δέῃ μὲ σὺν σοὶ ἀποθανεῖν, οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. Καὶ εὐθὺς κινοῦν ἀμφότεροι, καὶ δεόμενοι ἐξ ὅλης ψυχῆς, ἵνα κατευθύνη Κύριος ὁ θεὸς τὰ διαβήματα αὐτῶν, εἰς ὁδὸν σωτηρίας, μὲχρι τέλους. Οὕτως ὑπῆγον εἰς διαφόρους τόπους Ὀθωμανικούς, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐπὶ Πατριαρχείας τοῦ Παναγιωτάτου Κυρίου Γρηγορίου, τοῦ ἐν μακαρίᾳ τῇ λήξει γενομένου. Πόσους δὲ πειρασμοὺς, καὶ οἶα δεινὰ οἱ τρισόλβιοι ἐδοκίμασαν, λόγῳ ἐκφράσαι ἀδύνατον. Διὰ τοῦτο καὶ ὅλα παραιτοῦμεν, διὰ νὰ μὴ γένῃ ἡ διήγησις ἀπέραντος. Ἐνθυμούμενοι πάντοτε, ὅτι οὐδεὶς στεφανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ, ἐπῆγαν καὶ εἰς τὴν ἱερὰν πατρίδαν των. Καὶ πάλιν ὁμοίως, ἀλλὰ καὶ πολὺ περισσότερον, ἔστησεν ὁ πονηρὸς δαίμων ὅλας τὰς παγίδας του κατ’ ἀυτῶν.
Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ κατῃσχύνθη τέλεον, καὶ ὅλαι του αἱ δυνάμεις, ὡς βέλη νηπίων ἐφάνησαν. Πρῶτον, διήγειρεν ὁ παγκάκιστος, κατὰ τῶν μακαρίων ἀνδρῶν, ὅλους συγγενεῖς, φίλους, γνωρίμους, μικρούς, μεγάλους, ἄνδρας, γυναῖκας, ὡς θηρία ἀνήμερα νὰ τοὺς καταφάγωσι. Τοὺς ἀπέβαλον τέλος πάντων, κακὴν κακῶς ἀπ’ ἐκεῖ, διὰ νὰ πληρωθώσιν εἰς αὐτοὺς τὰ τῶν Ἀποστόλων παθήματα· διωκόμενοι, θλιβούμενοι, κακουχούμενοι, κ.τ.λ. Ὅθεν, μὲ τὸ νὰ μὴ ἐστάθη τρόπος νὰ εὑρίσκωνται ὁμοῦ καὶ οἱ δύω, ἔγινεν ἀπόφασις τοῦ Ἁγίου Θεοῦ νὰ λάβωσι τέλος οἱ ἀγῶνές των. Ὁ μὲν οὖν ὁσιώτατος Στέφανος, ἐπῆγεν εἰς τὴν Σμύρνην μὲ τὴν γνώμην τοῦ Μάρτυρος, οὐ κενῶς καὶ εἰς μάτην, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐνεργῇ ἀπὸ ἐκεῖ παντοιοτρόπως καὶ τελεσιουργικά, ὅλα χρειώδη, πρὸς σωτηρίαν τῆς λαμπρὰς ἡμῶν πίστεως. Ὁ δὲ Μάρτυς, ἔμεινεν εἰς τὴν πατρίδα του, ἧς οὐδὲν γλυκίον, κατὰ τὸν εἰπόντα, νὰ τὴν ἀγιάσῃ, καὶ νὰ τὴν λαμπρύνῃ μὲ τὸ τέλειον σωματικὸν ἀποχωρισμὸν τῆς ἱερᾶς του ἀθλήσεως· καὶ ἀκούσατε! Διὰ νὰ ἡσυχάσῃ τοὺς συμπρατιώτας του, καὶ νὰ παύσῃ τὸν φόβον τὸν μέγαν ὅπου ἔλαβον διὰ τοὺς Ἀγαρηνούς, ἐπαῤῥησιάσθη εἰς τοὺς Τούρκους ἐν σχήματι Ὀθωμανικῷ, ζῶν μετ’ αὐτῶν, μέχρι τοῦ μπαϊραμίου των· πλὴν σύννους ἀείποτε, καὶ σκυνθρωπός. Ἐλθούσης δὲ τῆς παμμιάρου ταύτης ἑορτῆς των, καὶ αὐτὸς συνεορτάζων ἐφαίνετο τρόπον τινα, διὰ νὰ ἀποβάλλῃ πᾶσαν ὑποψίαν ἀπὶ αὐτούς.
Μετὰ δὲ τρεὶς ἡμέρας τῆς μιαράς των ἑορτῆς, ἡμέρᾳ Σαββάτῳ, κατὰ τὰς τρὶς τοῦ Ἰουλίου μηνός, προσευχόμενος ἐν κατανύξει καὶ συντριβῇ καρδίας, μετὰ θερμοτάτων δακρύων, ἐνδυναμούμενος ὑπὸ τοῦ θεῖου τούτου ὅλπου τῆς προσευχῆς, ἐπαῤῤησίασθῃ εἰς τὸν Κριτήν· καὶ χαιρετίσας αὐτὸν τουρκιστί, ὡς σύνηθες, εἶπεν αὐτῷ μὲ θάῤῥος μέγα: Ἐφέντη, ἐγὼ ἐγεννήθην καὶ ἦμην χριστιανός, Νικόλαος ὀνομαζόμενος. Μικρὸς δὲ τὴν ἡλικίαν, καὶ ἀνόητος ὦν, ἐπλανήθην ὑπό τινος τῶν ἐνταῦθα, Χουσεῆν ἀγᾶ, ὅστις μὲ τὸ νὰ μοῦ ἔταξε πολλὰ πράγματα, ὑποστατικά, πλοῦτη χρημάτων, ἱμάτια λαμπρά, καὶ ἅρματα καλά, μὲ ἐγέλασεν ὡς παιδὶ ἀνόητον, καὶ ἠρνήθην φεῦ! τὸν γλυκύτατόν μοι Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ ἔγινα Τοῦρκος. Ἀφοῦ δὲ ἦλθον εἰς ἡλικίαν μεγαλητέραν, καὶ τὸν ἐγνώρισα ψεύστην εἰς τὰς ὑποσχέσεις του, ἀνεχώρησα ἀπὸ αὐτόν, καὶ ἀπὸ τὸν τόπον τοῦτο, καὶ διέτριβον μέχρι τοῦδε εἰς Κεζαερλί (τοῦτο δὲ εἶπε διὰ νὰ μὴ φανερωθῇ ποῦ διέτριβε). Τῶρα ]δε ὅπου ἔφθασα εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν ὅπου μὲ βλέπεις, συλλογιζόμενος τὸ μέγαν κακὸν ὅπου ἔπαθον, ἰδοὺ ἀπὸ τὴν ὥραν ταύτην παραιτοῦμαι τὴν πίστιν σας, καὶ σᾶς τὴν ἐπιστρέφω. Ἐν τῷ ἅμα, ἔῤῥιψε κάτω τὸ σαρίκι καὶ τὸ φέσι, λέγων· Λάβετε τὰ σημεῖα τῆς πίστεώς σας, καὶ ἐγὼ χριστιανὸς ἐγεννήθην, Νικόλαος· καὶ χριστιανὸς θέλω νὰ ἀποθάνω διὰ τοῦ μαρτυρίου, διὰ νὰ πλύνω τὸν μολυσμὸν ὅπου ἔλαβον, μὲ τὴν χύσιν τῶν αἱμάτων μου.
Ὁ Κριτὴς τότε, ἤλπιζε μὲ κολακείας νὰ τὸν καταπείσῃ. Ἀφοῦ δὲ εἶδεν ὅτι δὲν κατεπείθεται, ἐκράτησεν τὸν θυμόν του, καὶ τὸν ἐδίωξε, ὥστε νὰ ὑπάγῆ νὰ συλλογισθῇ κατ’αὐτὸν καλῶς. Ὁ δὲ Ἅγιος ἀνεχώρησε· καὶ εὑρὼν τόπον ἥσυχον καὶ ἀπόκρυφον, καὶ διανυκτερεύσας προσηύχετο ἕως τὸ πρωΐ. Τὴν τρίτην ὥρα τῆς Κυριακῆς, ἐπαρουσιάσθη πάλιν εἰς τὸν Κριτήν, καὶ τοῦ λέγει: Ἰδοῦ Ἐφένδη! Ἦλθον, διὰ νὰ σου εἰπῶ, ὅτι ἐσυλλογίσθην κατὰ τὴν προσταγήν σου καλῶς, καὶ φωνάζω καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐγελάσθηκα ὡς ἀνόητον παιδί, καθὼς καὶ χθὲς σοὶ τὸ εἶπον. Καὶ τώρα ὅπου ἦλθεν εἰς τὸν νοῦν μου ἐκεῖνο ὅπου ἔκαμα, μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἡλικίας μου, κλαίων τὴν ἁμαρτίαν μου, καὶ καταπατῶ τὴν μιαράν σας πίστιν, ὡς ψευδῆ καὶ πεπλανημένην. Ταῦτα, ἀφόβως λέγοντος, ἐπλήσθη θυμοῦ μεγάλου ὁ Κριτής, καὶ ὑβρίσας ἀθέως αὐτὸν, ἀπέστειλεν δεδεμένον εἰς τὸν Ἡγεμόναν τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτός, κατὰ περίστασιν ἔλειπεν εἰς τὴν Μελεμένι, ἔφερον τὸν Ἅγιον οἱ ὑπηρέται εἰς τὸ Μπουλούκπασιν τοῦ Ἡγεμόνος· ὅστις ἰδὼν αὐτὸν, οὕτω σεμνοπρόσωπον καὶ ὥραιότατον καὶ ἀκμάζοντα τὴν ἡλικίαν, ἐθαύμασε, καὶ ἤρξατο μὲ πραότητα νὰ τὸν ἐρωτᾷ. Μὲ τέτοιον τρόπον ἔμπροσθέν του ὁ Ἅγιος εἶπεν εἰς αὐτὸν τὰ ὅμοια. Ὁ μιαρὸς ἐκεῖνος, μὲ ὅλον ὅπου εἰς ἄκρον ἐθύμωσε, δὲν ἔκρινεν εὔλογον νὰ ἀποφασίσυν τι κατ’ αὐτοῦ, ἄπόντος τοῦ Ἡγεμόνος. Ὅθεν, ἔβαλον αὐτὸν εἰς τὴν φυλακήν, καὶ τοὺς πόδας του ἠσφαλίσατο εἰς τὸ λεγόμενον ποδοκάκη· καὶ ἐκρέμασαν ἅλυσον εἰς τὸ μακάριόν του λαιμόν.
Τότε, ὁ τρισμακάριστος Μάρτυς ἐπλήσθη πάσης χαρᾶς, ὅτι τὸν ἐνθυμήθη ὁ Ἰησοῦς Χριστός. Καὶ οὕτως, εὑρίσκετο εἰς τὴν φυλακὴν πέντε ἡμερονύκτια, δεόμενος εἰς Αὐτόν, καὶ εἰς τὴν Παναγία μὲ θερμότατα δάκρυα, νὰ τὸν ἐνδυναμώσουν ἄχρι τέλους, λέγοντας δὲ εἰς τὴν Θεοτόκον, ἐξαιρέτως: Ἰδοὺ προσέρχομαι ζεούσῃ ψυχῇ, Κυρία καὶ γλυκυτάτη μου Δέσποινα, μὴ τολμῶν μετὰ παῤῥησίας τῷ Σῷ Υἱῷ προσελθεῖν διὰ τὰς ἀπείρους μου ἁμαρτίας. Πρόφθασον, ἀντιλαβοῦ μου! Μὴ βδέλυξη με· μὴ παραβλέψης με τὸν μεγίσταις ὁδύναις ἐξεταζόμενον, ἀλλ’ ἐνίσχυσόν με καὶ καταπράϋνον τὸν κλύδωνα τῶν πονηρῶν μου λογισμῶν. Ἐπάναψον τὸν πρὸς τὸν Υἱόν Σου καὶ Θεόν μου πόθον καὶ φόβον, μέχρι τῆς τελευταίας μου ἀναπνοῆς, ἵνα μὴ καταφλεχθῶ ὁ τάλας τῷ ἀσβέστῳ καὶ αἰωνίῳ πυρί. Καὶ ἄλλας πολλὰς ἐυχὰς λέγων, εἰς ὅλα τὰ τρία ἡμερονύκτια παντελῶς ἄσιτος, καὶ χωρὶς ψυχροῦ ὕδατος. Ἐν ταυτῷ ἐδίδασκε καί τινας τῶν χριστιανῶν, φυλακισμένους διὰ αἰτίας τινας, συμβουλεύων αὐτοὺς ὅσα ἀνήκουσαν εἰς ψυχικὴν σωτηρίαν των· προλέγων αὐτοῖς τὰ μέλλοντα συμβαίνειν αὐτῷ. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲ τῶν ἡμερῶν τούτων, ἤρχοντο εἰς τὴν φυλακὴν κατὰ σειράν, καὶ ὅλοι οἱ προύχοντες, καὶ πλούσιοι τῶν Ἀγαρηνῶν, ὑποσχόμενοι καὶ τάζοντες εἰς αὐτὸν πλοῦτη ποίκιλα καὶ πολλά. Ἀλλ’ ὁ γενναῖος τοῦ Χριστοῦ Μάρτυς, πάντας ἀπέστελλεν ἀπράκτους καὶ κατῃσχυμένους, λέγων εἰς αὐτούς: Ὅτι πάντα ταῦτα σκὐμβαλα εἶναι. Τὸν κόσμον ὅλον ὑπερφρονῶ, καὶ μόνον τὸ κοσμωσωτήριον πάθος τοῦ Χριστοῦ μου ὑπερποθῶ. Παρελθουσῶν δὲ τῶν πέντε ἡμερῶν, ἔφθασε καὶ ὁ Ἡγεμὼν ἡμέρᾳ Παρασκευῇ, ὡς λέων ὠρυόμενος κατὰ τοῦ Μάρτυρος, ἐπειδὴ ἔμαθε τὰ κατ’ αὐτῶν ἅπαντα. Ἀφοῦ μάταια ἐπροσπάθησε καὶ αὐτὸς νὰ τὸν ἀλλάξῃ γνώμην, τὸν ἔῤῥιψε πάλιν εἰς τὴν φυλακήν.
Ταῦτα ἐρευνῶν καὶ ὁ φιλομάρτυς καὶ ὁσιώτατος Στέφανος, καὶ μανθάνων ὑπερεφαίδρυνε, καὶ ὅτι, καθὼς ἦτον ἡ ἀρχή, τοιουτοτρόπως θέλει γένη καὶ τὸ τέλος τὸ μακάριον ἤλπιζε, καὶ δὲν ἔπαυε νὰ διενεργῆ ἀπ’ ἐκεῖ, τὰ πρὸς σωτηρίαν τοῦ Μάρτυρος. Οἱ δὲ χριστιανοί, ἀκούοντες καὶ βλέποντες τὰ τοῦ Ἁγίου τρόπαια, μετεβλήθησαν εἰς ἡμερότητα καὶ εὐλάβειαν, παρακαλοῦντες τὸν Ἅγιον Θεόν, νὰ τὸν ἐνδυναμώσῃ μέχρι τέλους.
Κατ’ ἐκεῖνην δὲ τὴν νύκτα τῆς Παρασκευῆς, ἐν ᾗ ἐξημέρωνεν Σάββατον, ἐζήτησεν ὁ μακάριος κρυφίως, καὶ ὅμοίως ἔλαβεν τὴν θείαν Κοινωνίαν, καὶ ἐνδυναμωθεὶς ὑπὸ Αὐτῆς, περιέμενε τὴν κατ’ αὐτοῦ ἀπόφασιν ὥρᾳ τῇ ὥρᾳ. Πλὴν, ἀπέρασε καὶ ἐκείνη ἡ ἡμέρα τοῦ Σαββάτου, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἔλειψεν ὁ Ἡγεμὼν νὰ ἐρωτᾷ αὐτὸν ἀμέσως καὶ ἐμμέσως, πολλαῖς φοραῖς, καὶ νὰ ἀγωνίζεται μεγάλως, μήπως καὶ ἀπατήσει αὐτὸν μὲ τὰς κολακείας του, ἀλλὰ εἰς μάτην ἐκοπίαζεν ὁ παράνομος. Τὸ ἑσπέρας λοιπόν, τοῦ εἶπεν, ὅτι αὔριον ὅπου εἶναι ἡ Κυριακή σας, θέλω νὰ σὲ ἀποκεφαλίσω ἀνηλεῶς, καὶ θὰ σὲ κατακαύσω τόσον, ὥστε ἡ κόνις σου νὰ μῇ φανῇ. Ὁ Μάρτυς, ἀπεκρίθη: Σὲ εἶπα, ὅσας παιδείας ἐπινοήσῃς νὰ μὲ κάμῃς, τὰς δέχομαι μετὰ πάσης μου χαρᾶς, διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ γλυκυτάτου μου Ἰησοῦ. Τότε, ὁ βάρβαρος Ἡγεμών, ἀπελπισθείς, ἐπρόσταξε τοὺς δημίους νὰ τὸν βασανίσουν ἀνηλεῶς· οἵ τινες καὶ τὸν ἐβασάνισαν διαφόρως. Τὰ δὲ βάσανα ἦτον ξυλισμοί, καὶ τάσια χαλκωματένια πεπυρωμένα εἰς τὴν κεφαλήν, καὶ ἀλλα τινά· ἕως ὅπου ἔμεινεν ὁ Ἅγιος ἡμιθανής· ἔπειτα, τὸν ἔῤῥιψαν πάλιν εἰς τὴν φυλακήν. Ἀλλ’ἡ θεία Δύναμις ἐπρόφθασε, καὶ εἰς καταισχύνην τῶν ἀθέων Ἀγαρηνῶν, καὶ εἰς στηριγμὸν τῆς σωτηρίας τῶν Ὀρθοδόξων, ἐφάνη ὀ Μάρτυς ὑγιὴς καὶ ὡραῖος ὡς πρότερον, ψάλλων: Ἐξομολογήσομαί Σοι Κύριε, ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ μου, διηγήσομαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου· εὐφρανθήσομαι καὶ ἀγαλλιάσομαι ἐν Σοί· Καὶ σῶσον τὸν δοῦλόν σοου ὁ Θεός μου, τὸν ἐλπίζοντα ἐπὶ Σέ... Τό ἔλεός Σου μέγα ἐπ’ ἐμέ... Σὺ Κύριε ὁ Θεός μου, οἰκτίρμων κὶ ἐλεήμων, μακρόθυμος καὶ πολυέλεος· ἐπίβλεψον ἐπ’ ἐμέ. Ἰδέτωσαν οἱ μισοῦντές με καὶ αἰσχυνθήτωσαν. Καὶ ἄλλους ψαλμοὺς καὶ εὐχὰς λέγων ἀγαλλόμενος,μ οὐκ ἔπαυσεν ἕως τῆς τρίτης ὥρας τῆς λαμπρᾶς, καὶ ἀξιομνημονεύτου ἐκείνης Κυριακῆς, ἐν ᾗ ἑωρτάζετο καὶ ἡ μνήμη τῆς Ἁγίας ἐνδόξου Μεγαλομάρτυρος Εὐφημίας, τῇ ἐνδεκάτῃ τοῦ Ἰουλίου.
Τότε, συνήχθησαν πάντες οἱ προύχοντες τῶν Ὀθωμανῶν, καὶ εἶπον τῷ Ἡγεμόνι:Ἐφέντη! Δὲν συμφέρει πλέον νὰ ζῇ αὐτὸς ὁ νέος· ὅστις ἐφάνη ἀπειθής, καὶ καταισχύνεται ἡ θρησκεία μας, μὲ τὸ πολύ του γινάτι. Λοιπόν, ὁ Ἡγεμών, τὸν ἐπαρέδωκεν εἰς αὐτούς, νὰ τὸν ὑπάγωσιν εἰς τὸν Κριτήν· καὶ ἐὰν δὲν καταπεισθῇ, νὰ γράψῃ τὴν κατ’ αὐτοῦ ἀπόφασιν. Τότε, ἐξάγουσιν τὸν Ἅγιον, γυμνόν, ἀνυπόδητον, ἀσκεπῇ, μὲ ἕν ὑποκάμισον μόνον, καὶ σώβρακον ἐσκεπασμένον. Αὐτὸς δὲ, ὑπερχαρὴς ὅλος, καὶ ὑπέρλαμπρος, ὡς ἄλλος Ἄγγελος ἐφαίνετο ὁ τρισόλβιος. Ἀφοῦ δὲ, οὔτε καὶ ἐκ τοῦ Κριτὸς τὰ λόγια καὶ τὰς πράξεις κατεπείσθῃ, ἀποκεφαλίσθῃ εἰς τὸ λεγόμενον Μέλκατζα παζάρι. Μόλις δὲ ὁ Ἄραψ δήμιος ἔκοψε τὸ μακάριόν του λαιμὸν δύω δάκτυλα, ἔμεινεν ἐκείνος ἡμίξερος, ὡσεὶ νεκρός, μὴ δυνηθεὶς νὰ δευτερώσῃ. Εἰς τὸν ὁποίον εἶπεν ὁ Ἅγιος τουρκιστί· Τί στέκεις, καὶ δὲν κτυπὰς; Ὅθεν ἄλλος δήμιος, σκληρότερος τοῦ Ἄραβος, καὶ ὡμότερος, ἔῤῥιψε τὸν Ἅγιον πρηνῆ, καὶ ἔκοψε τὴν ἁγίαν του κεφαλήν, καὶ οὕτως ἐτελειώθῃ λαμπρῶς, καὶ μετὰ θρίαμβον, καὶ ἡρωϊκῆς καρτερίας τὸ μαρτύριον. Μετὰ τοῦτο, ἐπροστάχθησαν μετὰ ἀγριότητος καὶ αὐστηρίας οἱ ἐκεῖσε εὑρεθέντες τρεῖς χριστιανοί, (οἱ ἐκ τοῦ γέροντος Στεφάνου ὁρισθέντες, ὅποως παρακολουθήσουν λεπτομέρως ἅπαντα τὰ περὶ τοῦ Μάρτυρος), νὰ ἐγείρουν τὸ ἅγιον λείψανον, καὶ νὰ ὑπάγουν νὰ τὸ ῥίψουν εἰς ἕνα ξηροπήγασον, ἔχων βάθος τι μέτριον. Καὶ ἐκεῖ πάλιν προστάζονται νὰ ῥιψωσι ἐπάνω τοῦ λειψάνου, λίθους καὶ ξύλα ἀρκετὰ νὰ τὸ παραχώσουσι.
Μετὰ καιρὸν δὲ, ἔγινε καὶ ἡ ἀνακομιδὴ τοῦ ἁγίου του λειψάνου ἀπὸ τὸ εἰρημένον ξηροπήγαδον τοιουτοτρόπως. Ὁ Χατζῆ Στέφανος, αἰσθόμενος τὴν δυσκολίαν τῆς ἀνακομιδῆς· μὲ τὸ νὰ ἦτον ξηροπήγαδον εἰς μαχαλᾶν τούρκικον, μακρὰ ἀπὸ κάθε χριστιανικὴν συνοικίαν· ἐσυμβουλεύθη περὶ τούτου, τινὰς ὀρθοδόξους χριστιανούς, ξένης διοικήσεως· οἵ τινες, ὥς ἔχοντες παῤῥησίαν, νὰ ἤθελον μεσιτεύσῃ εἰς τοὺς ἡμετέρους κρατοῦντας, νὰ τοῖς δώσωσι τὸ ἅγιον λείψανον. Αὐτὸ ὅμως, ἀπεκρίθησαν εἰς αὐτόν, ὅτι νὰ μὴ ἔχῃ περὶ τούτου πολλὴν φροντίδα. Ἐπειδὴ ὁ Θεὸς ὅπου ἐνδυνάμωσε τὸν Ἅγιον εἰς ἕνα τοιοῦτον καλλίνικον τέλος τοῦ μαρτυρίου, Αὐτὸς ἔχει καὶ τὴν πανάγαθόν του νεῦσιν, τὸ νὰ μὴ ὑστερηθῶσιν οἱ εὐσεβεῖς του τὴν ἀπόκτησιν τοῦ θησαυροῦ, πρὸς ὠφέλειαν καὶ στηριγμόν των. Αὕτη ἡ συμβουλὴ, κοινολογηθεῖσα εἰς μερικοὺς χριστιανοὺς, ἀλειπτὰς καὶ συνεργοὺς τοὺ Ἁγίου ὅταν ἑμαρτύρει, τοὺς ἐπαρώξυνεν νὰ ὑπάγουν νὰ περιεργασθοῦν εἰς τὸ ξηροπήγαδον. Καὶ ὤ τοῦ θαύματος!
Εἶδον τὸ ἅγιον λείψανον, ὄχι σκεπασμένο μὲ λίθους καὶ ξύλα, κατὰ τὸν τρόπον ὅπου ἐνταφιάσθη, ἀλλὰ κείμενον ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τοῦ πηγαδίου. Τοῦτο μαθὼν ἕνας Ἱεροδιάκονος, Καλλίνικος λεγόμενος, λαμβάνων διὰ νυκτὸς εἰς χεῖράς του ἕνα καλάθι, ὑπῆγεν εἰς τὸ πηγάδι, καὶ κατεβαίνοντας μέσα, ἄν καὶ ἀρκετὸν ἔχον βάθος, ἔλαβε τὰ ἅγια λείψανα, καὶ ἀνεχώρησε. Τοῦτος, ἦτον ἀλείπτης πρόθυμος τοῦ Ἁγίου ἐν καιρῷ τοῦ Μαρτυρίου του, ὅστις καὶ εἰς τὸν οἶκόν του τὸν εἶχεν κρυπτόμενον πολλάκις,, ὅταν οἱ χριστιανοὶ, φοβούμενοι τὸν θυμὸν τῶν κρατούτων τὸν ἐδίωκον ἀπὸ τὴν πολιτείαν· ἐξ αἰτίας τοῦ ὁποίου καὶ μόνου φόβου, εἶχε φύγῃ εἰς Σμύρνην καὶ ὁ Χατζῆ Στέφανος, καὶ τὸν ἐπαράδωσεν εἰς τὴν προστασίαν καὶ παρηγορίαν τοῦ Καλλινίκου. Τὰ δὲ λείψανα, ἐμοιράσθησαν μετ’ εἰρήνης εἰς αὐτόν, καὶ εἰς τὸν Χατζῆ Στέφανον. Μόλον τοῦτο, ὁ διακο Καλλίνικος, δὲν ὠφελήθη οὺδὲ παραμικρὸν ἀπὸ τὴν ἀπόκτησιν τοιούτου θησαυροῦ. Καὶ ὁ Χατζῆ Στέφανος πολλὰ ὀλίγον· δηλαδὴ μὲ μόνην τὴν εὐλάβειαν ὅπου μόνος του, καὶ ὄχι ἄλλος κανεὶς εἶχεν εἰς αὐτά. Εἰ μὴ μόλις καὶ μετὰ βίας μετὰ ὁλοκλήρους εἴκοσι χρόνους· ὁπόταν κατὰ τύχην, ἕνα ἐπίσημον ἐκκλησιαστικὸν ὑποκείμενον, ἔτυχε νὰ λάβῃ εἰς χεῖράς του τὴν ἁγίαν κάραν, καὶ τὴν ἐπεριεργάζετο μὲ θαυμασμόν τινα, ἔπειτα ἔῤῥιψε καὶ ἕνα ψυχρότατο μέν, ἀλλ’ ὅμως φρονιμώτατον, καὶ ὠφελιμώτατον λόγον.
Οὗτος, λέγει, ἐὰν ἦτον Ἅγιος, ἄραγε τὸν θερμότατον ὑπερασπιστὴν καὶ ἀλείπτην του εἰς τὸ μαρτύριον χρηματίσαντα, πῶς δὲν ἤθελε τὸν φωτίσει, νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν ἀναξίαν τοῦ ἐπαγγέλματός του ἀναστροφὴν ἐν τῷ κόσμῳ; Οὗτος ὁ λόγος, ἐπέρασε ὡς βέλος ὀξὺ εἰς τὴν καρδίαν τοῦ Χατζῆ Στεφάνου, ἐπειδὴ ἄναψεν εἰς αὐτὸν τὴν αὐτοπεμψίαν, ὅτι, ἐξ αἰτίας τῆς ὄχι ἀκριβοῦς πολιτεύσεώς μας, ἀπιστεῖται ἡ ἀναντίῤῥητος καὶ ὁμολογουμένη ἁγιότης τῶν μαρτύρων; Ὅθεν, ἀμέσως, κόπτων κὰθε σύνδεσμον ὅπου τὸν ἐκράτει εἰς τὴν ἐν τῷ κόσμῳ ἀναστροφήν του, ἄν καὶ σεμνὴν καὶ ἀκατάγνωστον, ἀνεχώρησεν εὐθὺς διὰ τὸ Ἅγιον Ὄρος, φέρων μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τὸν ἱερώτατον θησαυρόν. Ὅλον τὸ ἐξ ἐναντίας εἰς τὴν εὐλαβεστάτη μητέρα τοῦ Ἁγίου, μολονότι καὶ κοσμικήν, ἡ ὁποία ἀξιωθεῖσα καὶ αὐτὴ πρὸς παρηγορίαν της, μέρος τοῦ ἁγίου λειψάνου, δὲν ἔπαυε νὰ ἐκτελεῖ θαύματα, θεραπεύουσα ἀσθενεῖς.
Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, διὰ τοῦ Ἁγίου Σου Νεκταρίου, τοῦ Ὁσιομάρτυρος καὶ Νεομάρτυρος, τοῦ ἐκ Βρυούλλν, σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Ἀμήν.
πηγή: voutsinasilias.blogspot.gr
Κατήγετο οὗτος ὁ ἀληθινὸς καὶ ἀναντίῤῥητος Ἅγιος, ἀπὸ μίαν ἐπίσημον κωμόπολιν τῆς Μ. Ἁσίας, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ Ἁγίου Ἐφέσου κειμένην, καλούμενην Βρύγλα ἤ Βούρλα χυδαϊκῶς. Ὄρφανὸς δὲ ἀπὸ τὸν πατέρα, καὶ μόνην πτωχὴν μητέραν ἔχων, ὤν τὴν ἡλικίαν δεκαεπτὰ ἐτῶν, καὶ μὴ δυνάμενος νὰ πορίζηται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἐπροσκολήθη εἰς ἕναν συμπολίτην του Ἀγαρηνόν, ὅστις τοῦ ἔδωσε τὰς καμήλους του νὰ τᾶς ὑπηρετῆ, καὶ ἐκ τούτου νὰ ἐυγάνη τὴν ζωοτροφίαν του, καὶ νὰ λαμβάνῃ καὶ κάποιον μισθόν.
Ἐπειδὴ δὲ, κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἠκολούθησε μέγα θανατικὸν εἰς τὴν πατρίδα του, ἀνεχώρησαν ὅλοι σχεδὸν οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως ταῦτης, εἰς τὰς ἐξοχάς, διὰ τὸν φόβον τοὺ θανατικοῦ· μὲ τοὺς ὁποίους καὶ ὁ Ἀγὰς τοῦ Νικολάου (τοῦτο ἦτον τὸ κοσμικόν του ὄνομα)· καὶ ἄλλοι Ἀγαρηνοί, ἔχοντες ὁμοίως εἰς τὰς καμήλους των ὁδηγούς, ἄλλους ἑξ νέους χριστιανούς, μὲ τοὺς ὁποίους συνανεστρέφετο καὶ ὁ Νικόλαος εὀς ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐποχῆ τοῦ θανατικοῦ. Ἐκεῖ δέ, συναναστρεφόμενοι οἱ νέοι μετὰ τῶν Ὀθωμανῶν, ὅλως διόλου ἀπομεμακρυσμένοι ἀπὸ κάθε ἄλλην συναναστροφὴν, καθὼς συμβαίνει εἰς τοιούτους καιρούς, ἀπατηθέντες ἀπὸ τοὺς Ἀγαρηνούς, ἐνόμισαν ὁλόκληρον ἀφανισμὸν τῶν χριστιανῶν τῆς πατρίδος των· καὶ μόνον οὕτοι καὶ οἱ κύριοί των Ἀγαρηνοί, ἔμειναν ζῶντες εἰς τὸν κόσμον. Ὅθεν, συμβουλευθέντες εἶπον ἀναμεταξύ των: Ἄχ, ἀδέλφια! Ἡμεῖς ἐχάσαμεν τους γονεῖς μας· κατάστασιν δὲν ἔχομεν. Μὲ αὐτοὺς ὁποῦ εὑρισκόμεθα, ὅποιαν πίστοι ἔχουν αὐτοὶ ἄς ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς, διὰ νὰ ἡμπορώμεν νὰ ζήσωμεν. Καὶ οὕτως ἐξώμοσαν καὶ οἱ ἑπτὰ παῖδες, φεῦ τῆς ἀνοησίας των! Καὶ περιετμήθησαν· διάγοντες ὀθωμανικῶς μετὰ τῶν ὀθωμανῶν.
Ἀφοῦ δὲ κατέπαυσε τὸ θανατικόν, καὶ ἐπέστρεψαν ἅπαντες εἰς τὰς οἰκίας των, ὁμοῦ καὶ ὁ Ἀγὰς τοῦ μακαρίου Νεκταρίου. Μετὰ παρέλευσιν ἱκανῶν ἡμερῶν, ἐρευνῶν ὁ καλὸς Νικόλαος περὶ τῆς μητρός του, ἔμαθεν ὅτι ζῇ, καὶ εἶναι πολλὰ καλά. Περιχαρὴς γενόμενος ὁ νέος, ἔτρεξεν εὐθὺς, καὶ ἐπῆγε νὰ ἀνταμώσῃ τὴν γλυκυτάτην μητέρα του, ἐνδεδυμένος μὲ τὰ τουρκικά του φορέματα, τοῦρκος ὤν, χωρὶς νὰ στοχάζεται παντελῶς τὸ τί κακὸν ἦτον ἐκεῖνο ὅπερ ἔκαμεν. Ἀντάμωσε λοιπὸν τὴν μητέρα του, μὲ μεγάλην του χαράν. Ἡ εὐσεβεστάτη ἐκείνη γυνή, καὶ καλὴ μητέρα, εὐθὺς βλέπουσα αὐτὸν μὲ τέτοιαν παράστασιν, εἶτε κιλῆκι καθὼς λέγουν τούρκικα, δὲν ἀφῆκε καιρόν, ἀλλὰ τὸν λέγει: Μὴ ἔλθης πλησίον μου. Τί χάλι εἶναι αὐτὸ ὅπου βλέπω εἰς ἐσε; Ἐκεῖνος, ἀμέσως τῇ ἀποκρίνεται ἀδιαφόρως, ὅτι ἔγινε τοῦρκος. Φεῦ! μὴ εἰδὼς ὅ ἐλάλει. Ἡ καλὴ χριστιανή, χωρὶς ἄλλον λόγον: Φῦγε,τοῦ λέγει· φῦγε ἀπ’ ἐδῶ ὁγλήγορα! Ἐγὼ δὲν ἐγέννησα τοῦρκον· ἀλλὰ ἐγέννησα Νικόλαον χριστιανόν. Φῦγε! Νὰ μὴ σἐ βλέπουν οἱ ὀφθαλμοί μου. Ὁμοίως, τοῦ εἶπε καὶ ἄλλα πολλὰ τοιαῦτα, μὲ τοιαύτην ψυχροτάτην ἀποβολήν. Ὁ καλὸς υἱὸς ὑπήκουσεν· ὑπετάχθη εἰς τὴν ἀποστροφὴν τῆς καλῆς μητρός· δὲν ἀπεκρίθη λόγον οὐδένα· ἀλλὰ παρευθύς, ἐννόησε τὸ μέγα κακὸν ὁποῦ ἔκαμε, καὶ τὰ σκληρὰ λόγια τῆς καλῆς μητρός, ὡς φαρμακερὰ βέλη διεπέρασαν τὴν καρδίαν τοῦ καλοῦ υἱοῦ.
Περίλυπος γενόμενος ἕως θάνατον, ἀνεχώρησεν·ἀπεχωρίσθη τὴν γλυκυτάτην μητέρα, καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐλθών, προσεκολλήθη ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ὁπίσω τοῦ γλυκυτάτου μας Ἰησοῦ· καὶ φεύγων, κατὰ διάνοιαν ἔλεγεν: Πηγὴ τοῦ ἐλέους! Ἄβυσσος τὴς ἀγαθότητος! Πατὴρ τῶν οἰκτιρμῶν! Ἐλέησόν με! Τὴν ἀνομίαν μου ἐγνώρισα· καὶ ἡ ἁμαρτία μου, ἐνώπιόν μου ἐστὶ διὰ παντός· ὁδήγησόν με ἐν γῇ εὐθεία. Δὲν ὑπέστρεψεν λοιπὸν πλέον εἰς τὴν κατηραμένην οἰκίαν τοῦ Ἀγᾶ· ἀλλ’ ἐπῆγεν εἰς τὴν Σμύρνην· καὶ κατ’ οἰκονομίαν τοῦ Ἁγίου Θεοῦ, εὑρῆκεν ἐκεῖ καθ’ ὅδόν, ἕνα θεῖον ὅπου εἶχε, καπιτάνιο σούνδιτον Ρώσσον. Ἐγνωρίσθησαν ἀναμεταξὺ εὐθύς, καὶ ἐφανέρωσε ὁ νέος μυστικῶς εἰς αὐτόν, τὴν φρικώδη ἀπὸ ἀνοησία του ἁμαρτίαν ὅπου ἔκαμεν. Ὁ θεῖος του ἐλυπήθη εἰς ἄκρον· ἀλλὰ τὸν εὐσπλαγχνίσθη, καὶ τὸν ἔνδυσε φράγγικα ἱμάτια, καὶ τὸν ἐβαρκάρισαν εἰς ἕνα πλοῖον, ὅπου ἐπήγαινεν εἰς Κωνσταντινούπολιν. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖ τὸν ἐσυμβούλευσε καὶ τὸν ἐπαρεκίνησε διὰ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Ῥωσσίαν, νὰ μετανοήσῃ τὸ μέγα ἁμάρτημα, νὰ διορθωθῇ ψυχικῶς· καὶ νὰ ἡσυχάσῃ ἐκεῖ, ἔχων πρὸ ὀφθαλῶν εἰς ὅλην του τὴν ζωήν, τὸν φόβου τοῦ Θεοῦ, χωρὶς νὰ λησμονήσῃ ποτὲ αὐτὸ τὸ ἀνόμημα. Αὐτὰ, καὶ ἄλλα πολλὰ τοῦ εἶπε.
Ὁ νέος λοιπόν, ἐπῆγεν εἰς τὴν Πόλιν· ἀπ’ ἐκξεῖ κατήντησεν εἰς τὴν Βλαχίαν, συμβουλευόμενος ἀπὸ ἄλλους, ὅτι καὶ ἐκεῖ, χριστιανικοὶ τόποι εἶναι, καὶ εὑρίσκει τὴν σωτηρίαν τῆς ψυχῆς του, καὶ τὴν κυβέρνησιν τῆς ζωῆς του. Ἀλλὰ, διὰ νὰ μὴ μακρύνη ὁ λόγος, καὶ προξενεῖ ἀηδίαν, ἔφυγεν ἀπὸ ἐκείνους τοὺς τόπους, βλέπων ὅτι, ἀντὶ νὰ ὠφεληθῇ, ἐκινδύνευε περισσότερον νὰ ἀπωλεσθῇ ψυχικῶς, καὶ ἐπέστρεψεν πάλιν εἰς τὴν Σμύρνην, συλλογιζόμενος μὲ μεγάλην φροντίδα, περὶ τοῦ πῶς νὰ οἰκονομίσῃ τὴν σωτηρίαν του. Ἀντάμωσε δὲ καὶ δευτέραν φορὰν τὸν εἰρημένον θεῖον του, ὅστις, βλέπων αὐτὸν ἀνέλπιστα ἐκ δευτέρου, τὸν ἀπεστράφη, καὶ τὸν ἐδίωξε, διότι δὲν τὸν ἤκουσε, ν ὰ πράξῃ καθὼς τὸν εἶχε συμβουλεύσει.
Ὅλα ὅμως αὐτὰ ἐγίνοντο κατὰ θείαν βούλησιν καὶ πρόνοιαν, ἐπειδὴ ἀπελπιζόμενος ὁ καλὸς Νικόλαος, ὅλως διόλου ἀπὸ ἀνθρωπίνῃ βοηθείᾳ, ἄρχιζε νὰ κλαίῃ θερμῶς, καὶ νὰ λέγῃ μὲ ἀκροτάτην κατάνυξιν, ἐκ βαθέων ψυχῆς: Θεέ μου εὔσπλαγχνε, Παντοκράτωρ καὶ ἐλεήμων! Φώτισόν με, ἵνα γνωρίσω ὅδὸν ἐν ᾗ πορεύσομαι. Μὴ ἀποστρέψης τὸ πρόσωπόν σου ἀπ’ ἐμοῦ. Μὴ νικήσῃ τὸ μέγεθος τῶν ἁμαρτιῶν μου, τὴν ἄμετρον εὐσπλαγχνίαν σου. Ἐπρόφθασε δὲ σύντομα τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν ὡδήγησαν τινὲς χριστιανοί, εἰς ἕνα ἁγιορείτην πν ευματικὸν πρακτικώτατον, ὅπου εὑρέθη τότε εἰς τὴν Σμύρνην, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἐξωμολογήθη μὲ συντριβὴν καρδίας, ὅσα ἐκ νεότητος ἥμαρτεν· καὶ ἔκλαυσε γοερῶς τὴν μεγάλην ἀνομίαν τὴν ὁποίαν ἀνοήτως εἶχεν ἐκτελέσει. Ὁ δὲ πνευματικός, ἀφοῦ τὸν ἐκατήχησεν ἀρκούντως, τὸν ἐπαρηγόρησεν. Εἵτα, τὸν ἐσυμβούλευσεν, ὅπως ὑπάγει εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος, καὶ ἐκεῖ ἀναμφίβολα, θέλει εὕρῃ ἀνάπαυσιν.
Ἐκεῖ δὲ, ἀφοῦ ἐπεριπλανήθῃ πολλὰ, καὶ πολλοὺς καὶ διαφόρους πειρασμοὺς καὶ θλίψεις, φθόνῳ τοῦ μισοκάλου· ἄλλὰ τὶς ὑπέμεινεν ἀγογγύστως μὲ ἄκραν του εὐχαρίστησιν, δοξάζωντας τὸν Θεὸν καὶ τὴν Κυρίαν Θεοτόκον, μὲ λογισμὸν ὅτι ἀπὸ αὐτὲς θὰ τοῦ ἐγένοντο εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν του, καὶ σωτηρίαν τῆς ψυχῆς του. Ἐπὶ τούτοις, ἔμαθεν ὅτι εἰς τὴν περιβόητον Σκήτην τῆς Ἁγίας Ἄννης, εὑρίσκετο ἕνας τον συμπρατιώτης, ὁσιώτατος Χατζῆ Στέφανος, συναγωνιζόμενος ἐκεῖ ἐπ’ ἀρετῇ μετὰ τῶν λοιπῶν ὁσιωτάτων Πατέρων, καὶ ἠμπορούσε νὰ εὕρῃ τὴν πεποθημένην του ἡσυχίαν, καὶ νὰ ἀγωνιστῇ ὅσον βούλεται, καὶ καθὰ δυνάμεως ἔχει.
Ὅθεν, ἔτρεξεν εὐθὺς, ἐπῆγεν ἐκεῖ καὶ εὑρήκε τὸ ποθούμενον. Τὸν ὑπεδέχθη ἀσμένως ὁ ὁσιώτατος Χατζῆ Στέφανος· εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἐφανέρωσεν ὅλα ὅσα τὸν ἠκολούθησαν ἀπ’ ἀρχῆς ἕως εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν ὅπου ἡνταμώθησαν. Ὁ ἐυλογημένος αὐτὸς καὶ σπλαγχνικώτατος, ἀκούοντάς τον, ἔκλαυσε μὲν κατὰ τοῦτο, ὅτι ἕνας τοιούτος νέος ἐδοκίμασε τοιαύτα δεινά, ἐχάρη δὲ εἰς τὸν ἴδιον καιρόν, ὅτι τὸν εἶδε εἰς μετάνοιαν καὶ ἐπιστροφήν. Διὰ τοῦτο καὶ τὸν ἐκράτησε εἰς τὴν οἰκίαν των, νὰ συναγωνίζεται μετ’ αὐτῶν, καὶ οὕτω νὰ καθαρισθῇ τέλεον ἀπὸ κάθε ῥύπον, καὶ μολυσμὸν σαρκὸς καὶ πνεύματος. Ἔδοκίμασεν ὅμως πολλοὺς καὶ ὁ Χατζῆ Στέφανος, συνεργείᾳ τοῦ Σατανᾶ· οἱ γογγυσμοὶ ἀπὸ τὴν συνοδείαν του, ἡ ὁποία δὲν ἤθελε καθ’ οὐδένα τρόπον, διὰ νὰ μείνῃ μαζύ των ὁ πρὸ τοῦ μαρτυρίου, μάρτυς τῇ προαιρέσει Νεκτάριος. Ἀλλ’ ὁ χριστομίμητος Στέφανος, πάντα ὑπέμεινε μὲ ἄκραν ὑπομονὴν διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ· ὁμοῦ καὶ τὴν τοῦ ἀδελφοῦ Νεκταρίου. Διὸ καὶ ἡ χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος τέλος πάντων, ἐφώτισε τοὺς συναδέλφους του ἀσκητάς, καὶ ἡσύχασαν ἀναμεταξύ των· καὶ εὐχαριστήθησαν νὰ ἔχωσι καὶ τὸν ξένον αὐτὸν καὶ πτωχὸν μεθ’ ἑαυτῶν, νὰ συναγωνίζεται. Ὤ, τῶν σοφῶν Σου κριμάτων Χριστὲ Βασιλεύ! Ἡ πρῴην ἀνησυχία καὶ ταραχή, ἡ ἀποστροφὴ καὶ τὸ μῖσος, ἔγινον ὕστερον γαλήνη καὶ ἡσυχία καὶ ἀγάπη κατὰ Χριστόν, εἰλικρινεστάτη καὶ καθαρά· καὶ ὅλη ἡ συνοδεία τῶν ἀδελφῶν, ἐφιλοτιμήθησαν ὁλοψύχως νὰ ἀναδείξουν τὸν διωκόμενον καὶ μισούμεον ξένον, σκεῦος καθαρόν, καὶ ἄξιον ἐργάτην τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ. Ὅλοι ἐφρόντισαν διὰ τὴν ψυχικὴν σωτηρίαν τοῦ νέου· τὸν ἐφοδίασαν ἀπὸ ὅλα τὰ χρειώδη μυστήρια τῆς λαμπρᾶς καὶ ἀληθοῦς ἡμῶν πίστεως, διὰ τὸν δρόμον τῆς ἀσκήσεως. Οὐδεὶς δὲ ὁ αἴτιος τῶν τοιούτων καλῶν, εἰμὴ ἡ ὑπομονὴ βέβαια, καὶ τοὺ ἀγωνιστοῦ νέου Νεκταρίου, καὶ τοῦ γέροντος ὁσιωτάτου Στεφάνου. Ὑπομονὴ λοιπόν, ἀρετὴ ἀξιάγαστε! Σὺ γίνεσαι τῶν θλιβομένων ψυχῶν, ἡ μόνη παραμυθία καὶ ἀνάπαυσις! Ἀφοῦ δὲ, ἠξιώθη νὰ ἐνδυθῇ τὸ τῶν μοναχῶν ἀγγελικὸν σχήμα, ὁ ὄντως Νεκτάριος, τίς διηγήσεται τὰς νηστείας, χαμευνείας, γονυκλισίας, ὁλονυκτίους προσευχάς, ὅπου ἔκαμε ἀδιακόπως ὁ τρισμακάριστος; Τὰς δὲ χύσεις τῶν δακρύων του, ἀδύνατον λόγος νὰ παραστήσῃ. Δύω πηγαὶ ἀείῤῤυτοι ἔγιναν τὰ δύω του ὄμματα. Καὶ πάντες ἐθαύμαζον τοῦ νέου ἐκείνου τὴν θείαν ὄντως ἀλλοίωσιν.
Οὗτοι δὲ οἱ ἀγῶνες, καὶ τὰ θεληματικὰ μαρτύρια, ὅπου καθ’ ἑκάστην ἐδοκίμαζεν, ὁ καὶ πρὸ τοῦ μαρτυρίου Μάρτυς τοῦ Χριστοῦ, συντόμως καὶ εἰς ὀλιγώτερον καιρόν, ἀποκατέστησεν αὐτὸν νὰ δείξῃ τὴν κλίσιν, τῇ πράξει φερώνυμον· νὰ σηκώσῃ δηλαδὴ, κὰθε γήϊνον καὶ θνητὸν φρόνημα ἀπὸ πάνω του, καὶ νὰ μιμηθ ῇ τὸ πάθος τοῦ Ἐσταυρωμένου γλυκυτάτου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ, ὅσον τάχιστα. Δὲν εὐχαριστήθη δὲ ὁ νὲος οὗτος ἀσκητὴς Νεκτάριος μέχρι τούτου, μὲ τοὺς μόνας ἀγῶνας τῆς ἀσκήσεως, καθὼς τοὺς ἠκούσατε· ἀλλ’ ἀφοῦ ἔπιεν ἅπαξ τὸ θεῖον νέκταρ ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ σωτηρίου νάματος, ἐνθουσιῶν εἰς τὸ ἐξῆς πλέον, ἔκλαιε καὶ ἐδέετο: Βασιλεῦ δίκαιε οἰκτίρμων καὶ πολυέλεε, σπλαγχνίσου με τὸν ἀχρεῖον δοῦλόν σου! Πλάσμα σου εἶμαι, κληρονομία σου ἡ ψυχή μου. Ἐνίσχυσον καὶ ἐνδυνάμωσον τοῦτο τὸ μολυνθὲν σῶμά μου, ἐξ ἀγνοίας μου, νὰ καθαρισθῇ μὲ τὴν χύσιν τῶν αἱμάτων μου. καὶ καθὼς ὅπου Σὲ ἀρνήθηκα ἀνοήτως, οὕτω πάλιν ἀξίωσόν με νὰ Σὲ κηρύξω λαμπρῶς, Θεὸν ἀληθέστατον, ἐνώπιον τῶν ἀθέων Ἀγαρηνῶν, Χριστέ μου γλυκύτατε, διὰ προστασίας τῆς Παναχράντου Σου Μητρός, τῆς μόνης ἐλπίδος μου. Οὕτω ἐδέετο καθ’ἑκάστην ὥραν μὲ θερμότατα καὶ ἄφθονα ποταμηδὸν δάκρυα. Ἐφάνη δὲ ἡ μεγάλη κατάνυξις καὶ συντριβὴ τῆς καρδίας του, ἔγινε μὲ τὴν συνέχειαν τοῦ ὀλίγου καιροῦ τῆς ἀσκήσεώς του, ὡς μία φλόγα ἄσβεστος, καὶ κατέκαιε τὴν ψυχήν του, βιάζουσα αὐτὸν νὰ τρέξῃ ὅσον τάχιστα, ὡς διψώσα ἔλαφος, εἰς τὰς πηγὰς τῶν μαρτυρικῶν ὑδάτων.
Ἐφανέρωσε δὲ εἰς τὸν ὁσιώτατον Χατζῆ Στέφανον, τὸν ὑπερζέοντα πόθον του. Ὁ δὲ εὐλογημένος οὗτος πατήρ, τὸν ἐμποδίζει πολλά, ἀποβλέπων εἰς τὴν τρυφερὰν ἡλικίαν του· ἀλλ’ ὁ θεῖος νέος δὲν κατεπείθεται· τὸν λέγει· ὅτι εἶναι ἀδύνατον γέροντα νὰ ἐμποδισθῶ. Φλογίζεται ἡ καρδία μου, καὶ σπεύδω νὰ χύσω τὸ αἷμά μου, μὲ ὅσα εἶναι δυνατὸν διάφορα κολαστήρια, ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ γλυκυτάτου Ἰησοῦ, τὸν ὁποίον ἀρνήθηκα ὁ ταλαίπωρος. Τὸν λαμβάνει ὁ Γέρων Στέφανος, τὸν πηγαίνει εἰς διαφόρους πνευματεμφόρους πνευματικοὺς, καὶ ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ἴδιους λόγους τὸν ἐμπόδιζαν. Τοὺς ἀποκρίνετο ὁ καλὸς ἀθλητὴς· Εἶναι ἀδύνατον ἅγιοί μου πνευματικοὶ νὰ ἐμποδισθῷ· ἔχων ἐνδυναοῦσάν με τὴν δύναμιν τοῦ γλυκυτάτου μου Ιησοῦ καὶ θεοῦ. Ἔχων ἐνισχυοῦσάν με τὴν ἄμαχον προστασίαν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου· Ἐγὼ θέλω ἀρχίσω, ἡ δὲ θεία δύναμις ἐκεῖνων, θἐλει τελειώσῃ τὸν ἀμετάθετο πόθον μου· ἐλπίζω εἰς τὴν εὐσπλαγχνἰαν αὐτῶν, νὰ μὴ μὲ ἐγκαταλίπωσι ἀβοήθητον. Ὁἱ ἅγιοι πνευματικοὶ τότε, ἀκούσαντες αὐτὰ, μὲ τὸν τοιοῦτον ἔνθερμον ζῆλον, ἕκαστος ηὔχετο αὐτῷ ἐκ ψυχῆς, ἐπευλογῶν αὐτὸν πατρικῶς, δεόμενοι τοῦ Ἁγίου Θεοῦ νὰ τὸν στηρίξῃ, καὶ νὰ τὸν ἐνδυναμώσῃ εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ μαρτυρίου, μέχρι τῆς ἀθλήσεως, διὰ νὰ ἀξιωθῇ καὶ τῶν οὐρανίων καὶ μαρτυρικῶν στεφάνων.
Ἐφοδιασθεὶς οὖν μὲ τὰς εὐχὰς τῶν καὶ εὐλογίας των, ἀκούει δὲ καὶ ἀπὸ τὸν γέροντα Στέφανον, ἀνελπίσως: Ἀδελφέ! Τὴν ψυχήν μου, ὑπὲρ σοῦ θήσω. Κἄν δέῃ μὲ σὺν σοὶ ἀποθανεῖν, οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. Καὶ εὐθὺς κινοῦν ἀμφότεροι, καὶ δεόμενοι ἐξ ὅλης ψυχῆς, ἵνα κατευθύνη Κύριος ὁ θεὸς τὰ διαβήματα αὐτῶν, εἰς ὁδὸν σωτηρίας, μὲχρι τέλους. Οὕτως ὑπῆγον εἰς διαφόρους τόπους Ὀθωμανικούς, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐπὶ Πατριαρχείας τοῦ Παναγιωτάτου Κυρίου Γρηγορίου, τοῦ ἐν μακαρίᾳ τῇ λήξει γενομένου. Πόσους δὲ πειρασμοὺς, καὶ οἶα δεινὰ οἱ τρισόλβιοι ἐδοκίμασαν, λόγῳ ἐκφράσαι ἀδύνατον. Διὰ τοῦτο καὶ ὅλα παραιτοῦμεν, διὰ νὰ μὴ γένῃ ἡ διήγησις ἀπέραντος. Ἐνθυμούμενοι πάντοτε, ὅτι οὐδεὶς στεφανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ, ἐπῆγαν καὶ εἰς τὴν ἱερὰν πατρίδαν των. Καὶ πάλιν ὁμοίως, ἀλλὰ καὶ πολὺ περισσότερον, ἔστησεν ὁ πονηρὸς δαίμων ὅλας τὰς παγίδας του κατ’ ἀυτῶν.
Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ κατῃσχύνθη τέλεον, καὶ ὅλαι του αἱ δυνάμεις, ὡς βέλη νηπίων ἐφάνησαν. Πρῶτον, διήγειρεν ὁ παγκάκιστος, κατὰ τῶν μακαρίων ἀνδρῶν, ὅλους συγγενεῖς, φίλους, γνωρίμους, μικρούς, μεγάλους, ἄνδρας, γυναῖκας, ὡς θηρία ἀνήμερα νὰ τοὺς καταφάγωσι. Τοὺς ἀπέβαλον τέλος πάντων, κακὴν κακῶς ἀπ’ ἐκεῖ, διὰ νὰ πληρωθώσιν εἰς αὐτοὺς τὰ τῶν Ἀποστόλων παθήματα· διωκόμενοι, θλιβούμενοι, κακουχούμενοι, κ.τ.λ. Ὅθεν, μὲ τὸ νὰ μὴ ἐστάθη τρόπος νὰ εὑρίσκωνται ὁμοῦ καὶ οἱ δύω, ἔγινεν ἀπόφασις τοῦ Ἁγίου Θεοῦ νὰ λάβωσι τέλος οἱ ἀγῶνές των. Ὁ μὲν οὖν ὁσιώτατος Στέφανος, ἐπῆγεν εἰς τὴν Σμύρνην μὲ τὴν γνώμην τοῦ Μάρτυρος, οὐ κενῶς καὶ εἰς μάτην, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐνεργῇ ἀπὸ ἐκεῖ παντοιοτρόπως καὶ τελεσιουργικά, ὅλα χρειώδη, πρὸς σωτηρίαν τῆς λαμπρὰς ἡμῶν πίστεως. Ὁ δὲ Μάρτυς, ἔμεινεν εἰς τὴν πατρίδα του, ἧς οὐδὲν γλυκίον, κατὰ τὸν εἰπόντα, νὰ τὴν ἀγιάσῃ, καὶ νὰ τὴν λαμπρύνῃ μὲ τὸ τέλειον σωματικὸν ἀποχωρισμὸν τῆς ἱερᾶς του ἀθλήσεως· καὶ ἀκούσατε! Διὰ νὰ ἡσυχάσῃ τοὺς συμπρατιώτας του, καὶ νὰ παύσῃ τὸν φόβον τὸν μέγαν ὅπου ἔλαβον διὰ τοὺς Ἀγαρηνούς, ἐπαῤῥησιάσθη εἰς τοὺς Τούρκους ἐν σχήματι Ὀθωμανικῷ, ζῶν μετ’ αὐτῶν, μέχρι τοῦ μπαϊραμίου των· πλὴν σύννους ἀείποτε, καὶ σκυνθρωπός. Ἐλθούσης δὲ τῆς παμμιάρου ταύτης ἑορτῆς των, καὶ αὐτὸς συνεορτάζων ἐφαίνετο τρόπον τινα, διὰ νὰ ἀποβάλλῃ πᾶσαν ὑποψίαν ἀπὶ αὐτούς.
Μετὰ δὲ τρεὶς ἡμέρας τῆς μιαράς των ἑορτῆς, ἡμέρᾳ Σαββάτῳ, κατὰ τὰς τρὶς τοῦ Ἰουλίου μηνός, προσευχόμενος ἐν κατανύξει καὶ συντριβῇ καρδίας, μετὰ θερμοτάτων δακρύων, ἐνδυναμούμενος ὑπὸ τοῦ θεῖου τούτου ὅλπου τῆς προσευχῆς, ἐπαῤῤησίασθῃ εἰς τὸν Κριτήν· καὶ χαιρετίσας αὐτὸν τουρκιστί, ὡς σύνηθες, εἶπεν αὐτῷ μὲ θάῤῥος μέγα: Ἐφέντη, ἐγὼ ἐγεννήθην καὶ ἦμην χριστιανός, Νικόλαος ὀνομαζόμενος. Μικρὸς δὲ τὴν ἡλικίαν, καὶ ἀνόητος ὦν, ἐπλανήθην ὑπό τινος τῶν ἐνταῦθα, Χουσεῆν ἀγᾶ, ὅστις μὲ τὸ νὰ μοῦ ἔταξε πολλὰ πράγματα, ὑποστατικά, πλοῦτη χρημάτων, ἱμάτια λαμπρά, καὶ ἅρματα καλά, μὲ ἐγέλασεν ὡς παιδὶ ἀνόητον, καὶ ἠρνήθην φεῦ! τὸν γλυκύτατόν μοι Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ ἔγινα Τοῦρκος. Ἀφοῦ δὲ ἦλθον εἰς ἡλικίαν μεγαλητέραν, καὶ τὸν ἐγνώρισα ψεύστην εἰς τὰς ὑποσχέσεις του, ἀνεχώρησα ἀπὸ αὐτόν, καὶ ἀπὸ τὸν τόπον τοῦτο, καὶ διέτριβον μέχρι τοῦδε εἰς Κεζαερλί (τοῦτο δὲ εἶπε διὰ νὰ μὴ φανερωθῇ ποῦ διέτριβε). Τῶρα ]δε ὅπου ἔφθασα εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν ὅπου μὲ βλέπεις, συλλογιζόμενος τὸ μέγαν κακὸν ὅπου ἔπαθον, ἰδοὺ ἀπὸ τὴν ὥραν ταύτην παραιτοῦμαι τὴν πίστιν σας, καὶ σᾶς τὴν ἐπιστρέφω. Ἐν τῷ ἅμα, ἔῤῥιψε κάτω τὸ σαρίκι καὶ τὸ φέσι, λέγων· Λάβετε τὰ σημεῖα τῆς πίστεώς σας, καὶ ἐγὼ χριστιανὸς ἐγεννήθην, Νικόλαος· καὶ χριστιανὸς θέλω νὰ ἀποθάνω διὰ τοῦ μαρτυρίου, διὰ νὰ πλύνω τὸν μολυσμὸν ὅπου ἔλαβον, μὲ τὴν χύσιν τῶν αἱμάτων μου.
Ὁ Κριτὴς τότε, ἤλπιζε μὲ κολακείας νὰ τὸν καταπείσῃ. Ἀφοῦ δὲ εἶδεν ὅτι δὲν κατεπείθεται, ἐκράτησεν τὸν θυμόν του, καὶ τὸν ἐδίωξε, ὥστε νὰ ὑπάγῆ νὰ συλλογισθῇ κατ’αὐτὸν καλῶς. Ὁ δὲ Ἅγιος ἀνεχώρησε· καὶ εὑρὼν τόπον ἥσυχον καὶ ἀπόκρυφον, καὶ διανυκτερεύσας προσηύχετο ἕως τὸ πρωΐ. Τὴν τρίτην ὥρα τῆς Κυριακῆς, ἐπαρουσιάσθη πάλιν εἰς τὸν Κριτήν, καὶ τοῦ λέγει: Ἰδοῦ Ἐφένδη! Ἦλθον, διὰ νὰ σου εἰπῶ, ὅτι ἐσυλλογίσθην κατὰ τὴν προσταγήν σου καλῶς, καὶ φωνάζω καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐγελάσθηκα ὡς ἀνόητον παιδί, καθὼς καὶ χθὲς σοὶ τὸ εἶπον. Καὶ τώρα ὅπου ἦλθεν εἰς τὸν νοῦν μου ἐκεῖνο ὅπου ἔκαμα, μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἡλικίας μου, κλαίων τὴν ἁμαρτίαν μου, καὶ καταπατῶ τὴν μιαράν σας πίστιν, ὡς ψευδῆ καὶ πεπλανημένην. Ταῦτα, ἀφόβως λέγοντος, ἐπλήσθη θυμοῦ μεγάλου ὁ Κριτής, καὶ ὑβρίσας ἀθέως αὐτὸν, ἀπέστειλεν δεδεμένον εἰς τὸν Ἡγεμόναν τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτός, κατὰ περίστασιν ἔλειπεν εἰς τὴν Μελεμένι, ἔφερον τὸν Ἅγιον οἱ ὑπηρέται εἰς τὸ Μπουλούκπασιν τοῦ Ἡγεμόνος· ὅστις ἰδὼν αὐτὸν, οὕτω σεμνοπρόσωπον καὶ ὥραιότατον καὶ ἀκμάζοντα τὴν ἡλικίαν, ἐθαύμασε, καὶ ἤρξατο μὲ πραότητα νὰ τὸν ἐρωτᾷ. Μὲ τέτοιον τρόπον ἔμπροσθέν του ὁ Ἅγιος εἶπεν εἰς αὐτὸν τὰ ὅμοια. Ὁ μιαρὸς ἐκεῖνος, μὲ ὅλον ὅπου εἰς ἄκρον ἐθύμωσε, δὲν ἔκρινεν εὔλογον νὰ ἀποφασίσυν τι κατ’ αὐτοῦ, ἄπόντος τοῦ Ἡγεμόνος. Ὅθεν, ἔβαλον αὐτὸν εἰς τὴν φυλακήν, καὶ τοὺς πόδας του ἠσφαλίσατο εἰς τὸ λεγόμενον ποδοκάκη· καὶ ἐκρέμασαν ἅλυσον εἰς τὸ μακάριόν του λαιμόν.
Τότε, ὁ τρισμακάριστος Μάρτυς ἐπλήσθη πάσης χαρᾶς, ὅτι τὸν ἐνθυμήθη ὁ Ἰησοῦς Χριστός. Καὶ οὕτως, εὑρίσκετο εἰς τὴν φυλακὴν πέντε ἡμερονύκτια, δεόμενος εἰς Αὐτόν, καὶ εἰς τὴν Παναγία μὲ θερμότατα δάκρυα, νὰ τὸν ἐνδυναμώσουν ἄχρι τέλους, λέγοντας δὲ εἰς τὴν Θεοτόκον, ἐξαιρέτως: Ἰδοὺ προσέρχομαι ζεούσῃ ψυχῇ, Κυρία καὶ γλυκυτάτη μου Δέσποινα, μὴ τολμῶν μετὰ παῤῥησίας τῷ Σῷ Υἱῷ προσελθεῖν διὰ τὰς ἀπείρους μου ἁμαρτίας. Πρόφθασον, ἀντιλαβοῦ μου! Μὴ βδέλυξη με· μὴ παραβλέψης με τὸν μεγίσταις ὁδύναις ἐξεταζόμενον, ἀλλ’ ἐνίσχυσόν με καὶ καταπράϋνον τὸν κλύδωνα τῶν πονηρῶν μου λογισμῶν. Ἐπάναψον τὸν πρὸς τὸν Υἱόν Σου καὶ Θεόν μου πόθον καὶ φόβον, μέχρι τῆς τελευταίας μου ἀναπνοῆς, ἵνα μὴ καταφλεχθῶ ὁ τάλας τῷ ἀσβέστῳ καὶ αἰωνίῳ πυρί. Καὶ ἄλλας πολλὰς ἐυχὰς λέγων, εἰς ὅλα τὰ τρία ἡμερονύκτια παντελῶς ἄσιτος, καὶ χωρὶς ψυχροῦ ὕδατος. Ἐν ταυτῷ ἐδίδασκε καί τινας τῶν χριστιανῶν, φυλακισμένους διὰ αἰτίας τινας, συμβουλεύων αὐτοὺς ὅσα ἀνήκουσαν εἰς ψυχικὴν σωτηρίαν των· προλέγων αὐτοῖς τὰ μέλλοντα συμβαίνειν αὐτῷ. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲ τῶν ἡμερῶν τούτων, ἤρχοντο εἰς τὴν φυλακὴν κατὰ σειράν, καὶ ὅλοι οἱ προύχοντες, καὶ πλούσιοι τῶν Ἀγαρηνῶν, ὑποσχόμενοι καὶ τάζοντες εἰς αὐτὸν πλοῦτη ποίκιλα καὶ πολλά. Ἀλλ’ ὁ γενναῖος τοῦ Χριστοῦ Μάρτυς, πάντας ἀπέστελλεν ἀπράκτους καὶ κατῃσχυμένους, λέγων εἰς αὐτούς: Ὅτι πάντα ταῦτα σκὐμβαλα εἶναι. Τὸν κόσμον ὅλον ὑπερφρονῶ, καὶ μόνον τὸ κοσμωσωτήριον πάθος τοῦ Χριστοῦ μου ὑπερποθῶ. Παρελθουσῶν δὲ τῶν πέντε ἡμερῶν, ἔφθασε καὶ ὁ Ἡγεμὼν ἡμέρᾳ Παρασκευῇ, ὡς λέων ὠρυόμενος κατὰ τοῦ Μάρτυρος, ἐπειδὴ ἔμαθε τὰ κατ’ αὐτῶν ἅπαντα. Ἀφοῦ μάταια ἐπροσπάθησε καὶ αὐτὸς νὰ τὸν ἀλλάξῃ γνώμην, τὸν ἔῤῥιψε πάλιν εἰς τὴν φυλακήν.
Ταῦτα ἐρευνῶν καὶ ὁ φιλομάρτυς καὶ ὁσιώτατος Στέφανος, καὶ μανθάνων ὑπερεφαίδρυνε, καὶ ὅτι, καθὼς ἦτον ἡ ἀρχή, τοιουτοτρόπως θέλει γένη καὶ τὸ τέλος τὸ μακάριον ἤλπιζε, καὶ δὲν ἔπαυε νὰ διενεργῆ ἀπ’ ἐκεῖ, τὰ πρὸς σωτηρίαν τοῦ Μάρτυρος. Οἱ δὲ χριστιανοί, ἀκούοντες καὶ βλέποντες τὰ τοῦ Ἁγίου τρόπαια, μετεβλήθησαν εἰς ἡμερότητα καὶ εὐλάβειαν, παρακαλοῦντες τὸν Ἅγιον Θεόν, νὰ τὸν ἐνδυναμώσῃ μέχρι τέλους.
Κατ’ ἐκεῖνην δὲ τὴν νύκτα τῆς Παρασκευῆς, ἐν ᾗ ἐξημέρωνεν Σάββατον, ἐζήτησεν ὁ μακάριος κρυφίως, καὶ ὅμοίως ἔλαβεν τὴν θείαν Κοινωνίαν, καὶ ἐνδυναμωθεὶς ὑπὸ Αὐτῆς, περιέμενε τὴν κατ’ αὐτοῦ ἀπόφασιν ὥρᾳ τῇ ὥρᾳ. Πλὴν, ἀπέρασε καὶ ἐκείνη ἡ ἡμέρα τοῦ Σαββάτου, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἔλειψεν ὁ Ἡγεμὼν νὰ ἐρωτᾷ αὐτὸν ἀμέσως καὶ ἐμμέσως, πολλαῖς φοραῖς, καὶ νὰ ἀγωνίζεται μεγάλως, μήπως καὶ ἀπατήσει αὐτὸν μὲ τὰς κολακείας του, ἀλλὰ εἰς μάτην ἐκοπίαζεν ὁ παράνομος. Τὸ ἑσπέρας λοιπόν, τοῦ εἶπεν, ὅτι αὔριον ὅπου εἶναι ἡ Κυριακή σας, θέλω νὰ σὲ ἀποκεφαλίσω ἀνηλεῶς, καὶ θὰ σὲ κατακαύσω τόσον, ὥστε ἡ κόνις σου νὰ μῇ φανῇ. Ὁ Μάρτυς, ἀπεκρίθη: Σὲ εἶπα, ὅσας παιδείας ἐπινοήσῃς νὰ μὲ κάμῃς, τὰς δέχομαι μετὰ πάσης μου χαρᾶς, διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ γλυκυτάτου μου Ἰησοῦ. Τότε, ὁ βάρβαρος Ἡγεμών, ἀπελπισθείς, ἐπρόσταξε τοὺς δημίους νὰ τὸν βασανίσουν ἀνηλεῶς· οἵ τινες καὶ τὸν ἐβασάνισαν διαφόρως. Τὰ δὲ βάσανα ἦτον ξυλισμοί, καὶ τάσια χαλκωματένια πεπυρωμένα εἰς τὴν κεφαλήν, καὶ ἀλλα τινά· ἕως ὅπου ἔμεινεν ὁ Ἅγιος ἡμιθανής· ἔπειτα, τὸν ἔῤῥιψαν πάλιν εἰς τὴν φυλακήν. Ἀλλ’ἡ θεία Δύναμις ἐπρόφθασε, καὶ εἰς καταισχύνην τῶν ἀθέων Ἀγαρηνῶν, καὶ εἰς στηριγμὸν τῆς σωτηρίας τῶν Ὀρθοδόξων, ἐφάνη ὀ Μάρτυς ὑγιὴς καὶ ὡραῖος ὡς πρότερον, ψάλλων: Ἐξομολογήσομαί Σοι Κύριε, ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ μου, διηγήσομαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου· εὐφρανθήσομαι καὶ ἀγαλλιάσομαι ἐν Σοί· Καὶ σῶσον τὸν δοῦλόν σοου ὁ Θεός μου, τὸν ἐλπίζοντα ἐπὶ Σέ... Τό ἔλεός Σου μέγα ἐπ’ ἐμέ... Σὺ Κύριε ὁ Θεός μου, οἰκτίρμων κὶ ἐλεήμων, μακρόθυμος καὶ πολυέλεος· ἐπίβλεψον ἐπ’ ἐμέ. Ἰδέτωσαν οἱ μισοῦντές με καὶ αἰσχυνθήτωσαν. Καὶ ἄλλους ψαλμοὺς καὶ εὐχὰς λέγων ἀγαλλόμενος,μ οὐκ ἔπαυσεν ἕως τῆς τρίτης ὥρας τῆς λαμπρᾶς, καὶ ἀξιομνημονεύτου ἐκείνης Κυριακῆς, ἐν ᾗ ἑωρτάζετο καὶ ἡ μνήμη τῆς Ἁγίας ἐνδόξου Μεγαλομάρτυρος Εὐφημίας, τῇ ἐνδεκάτῃ τοῦ Ἰουλίου.
Τότε, συνήχθησαν πάντες οἱ προύχοντες τῶν Ὀθωμανῶν, καὶ εἶπον τῷ Ἡγεμόνι:Ἐφέντη! Δὲν συμφέρει πλέον νὰ ζῇ αὐτὸς ὁ νέος· ὅστις ἐφάνη ἀπειθής, καὶ καταισχύνεται ἡ θρησκεία μας, μὲ τὸ πολύ του γινάτι. Λοιπόν, ὁ Ἡγεμών, τὸν ἐπαρέδωκεν εἰς αὐτούς, νὰ τὸν ὑπάγωσιν εἰς τὸν Κριτήν· καὶ ἐὰν δὲν καταπεισθῇ, νὰ γράψῃ τὴν κατ’ αὐτοῦ ἀπόφασιν. Τότε, ἐξάγουσιν τὸν Ἅγιον, γυμνόν, ἀνυπόδητον, ἀσκεπῇ, μὲ ἕν ὑποκάμισον μόνον, καὶ σώβρακον ἐσκεπασμένον. Αὐτὸς δὲ, ὑπερχαρὴς ὅλος, καὶ ὑπέρλαμπρος, ὡς ἄλλος Ἄγγελος ἐφαίνετο ὁ τρισόλβιος. Ἀφοῦ δὲ, οὔτε καὶ ἐκ τοῦ Κριτὸς τὰ λόγια καὶ τὰς πράξεις κατεπείσθῃ, ἀποκεφαλίσθῃ εἰς τὸ λεγόμενον Μέλκατζα παζάρι. Μόλις δὲ ὁ Ἄραψ δήμιος ἔκοψε τὸ μακάριόν του λαιμὸν δύω δάκτυλα, ἔμεινεν ἐκείνος ἡμίξερος, ὡσεὶ νεκρός, μὴ δυνηθεὶς νὰ δευτερώσῃ. Εἰς τὸν ὁποίον εἶπεν ὁ Ἅγιος τουρκιστί· Τί στέκεις, καὶ δὲν κτυπὰς; Ὅθεν ἄλλος δήμιος, σκληρότερος τοῦ Ἄραβος, καὶ ὡμότερος, ἔῤῥιψε τὸν Ἅγιον πρηνῆ, καὶ ἔκοψε τὴν ἁγίαν του κεφαλήν, καὶ οὕτως ἐτελειώθῃ λαμπρῶς, καὶ μετὰ θρίαμβον, καὶ ἡρωϊκῆς καρτερίας τὸ μαρτύριον. Μετὰ τοῦτο, ἐπροστάχθησαν μετὰ ἀγριότητος καὶ αὐστηρίας οἱ ἐκεῖσε εὑρεθέντες τρεῖς χριστιανοί, (οἱ ἐκ τοῦ γέροντος Στεφάνου ὁρισθέντες, ὅποως παρακολουθήσουν λεπτομέρως ἅπαντα τὰ περὶ τοῦ Μάρτυρος), νὰ ἐγείρουν τὸ ἅγιον λείψανον, καὶ νὰ ὑπάγουν νὰ τὸ ῥίψουν εἰς ἕνα ξηροπήγασον, ἔχων βάθος τι μέτριον. Καὶ ἐκεῖ πάλιν προστάζονται νὰ ῥιψωσι ἐπάνω τοῦ λειψάνου, λίθους καὶ ξύλα ἀρκετὰ νὰ τὸ παραχώσουσι.
Μετὰ καιρὸν δὲ, ἔγινε καὶ ἡ ἀνακομιδὴ τοῦ ἁγίου του λειψάνου ἀπὸ τὸ εἰρημένον ξηροπήγαδον τοιουτοτρόπως. Ὁ Χατζῆ Στέφανος, αἰσθόμενος τὴν δυσκολίαν τῆς ἀνακομιδῆς· μὲ τὸ νὰ ἦτον ξηροπήγαδον εἰς μαχαλᾶν τούρκικον, μακρὰ ἀπὸ κάθε χριστιανικὴν συνοικίαν· ἐσυμβουλεύθη περὶ τούτου, τινὰς ὀρθοδόξους χριστιανούς, ξένης διοικήσεως· οἵ τινες, ὥς ἔχοντες παῤῥησίαν, νὰ ἤθελον μεσιτεύσῃ εἰς τοὺς ἡμετέρους κρατοῦντας, νὰ τοῖς δώσωσι τὸ ἅγιον λείψανον. Αὐτὸ ὅμως, ἀπεκρίθησαν εἰς αὐτόν, ὅτι νὰ μὴ ἔχῃ περὶ τούτου πολλὴν φροντίδα. Ἐπειδὴ ὁ Θεὸς ὅπου ἐνδυνάμωσε τὸν Ἅγιον εἰς ἕνα τοιοῦτον καλλίνικον τέλος τοῦ μαρτυρίου, Αὐτὸς ἔχει καὶ τὴν πανάγαθόν του νεῦσιν, τὸ νὰ μὴ ὑστερηθῶσιν οἱ εὐσεβεῖς του τὴν ἀπόκτησιν τοῦ θησαυροῦ, πρὸς ὠφέλειαν καὶ στηριγμόν των. Αὕτη ἡ συμβουλὴ, κοινολογηθεῖσα εἰς μερικοὺς χριστιανοὺς, ἀλειπτὰς καὶ συνεργοὺς τοὺ Ἁγίου ὅταν ἑμαρτύρει, τοὺς ἐπαρώξυνεν νὰ ὑπάγουν νὰ περιεργασθοῦν εἰς τὸ ξηροπήγαδον. Καὶ ὤ τοῦ θαύματος!
Εἶδον τὸ ἅγιον λείψανον, ὄχι σκεπασμένο μὲ λίθους καὶ ξύλα, κατὰ τὸν τρόπον ὅπου ἐνταφιάσθη, ἀλλὰ κείμενον ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τοῦ πηγαδίου. Τοῦτο μαθὼν ἕνας Ἱεροδιάκονος, Καλλίνικος λεγόμενος, λαμβάνων διὰ νυκτὸς εἰς χεῖράς του ἕνα καλάθι, ὑπῆγεν εἰς τὸ πηγάδι, καὶ κατεβαίνοντας μέσα, ἄν καὶ ἀρκετὸν ἔχον βάθος, ἔλαβε τὰ ἅγια λείψανα, καὶ ἀνεχώρησε. Τοῦτος, ἦτον ἀλείπτης πρόθυμος τοῦ Ἁγίου ἐν καιρῷ τοῦ Μαρτυρίου του, ὅστις καὶ εἰς τὸν οἶκόν του τὸν εἶχεν κρυπτόμενον πολλάκις,, ὅταν οἱ χριστιανοὶ, φοβούμενοι τὸν θυμὸν τῶν κρατούτων τὸν ἐδίωκον ἀπὸ τὴν πολιτείαν· ἐξ αἰτίας τοῦ ὁποίου καὶ μόνου φόβου, εἶχε φύγῃ εἰς Σμύρνην καὶ ὁ Χατζῆ Στέφανος, καὶ τὸν ἐπαράδωσεν εἰς τὴν προστασίαν καὶ παρηγορίαν τοῦ Καλλινίκου. Τὰ δὲ λείψανα, ἐμοιράσθησαν μετ’ εἰρήνης εἰς αὐτόν, καὶ εἰς τὸν Χατζῆ Στέφανον. Μόλον τοῦτο, ὁ διακο Καλλίνικος, δὲν ὠφελήθη οὺδὲ παραμικρὸν ἀπὸ τὴν ἀπόκτησιν τοιούτου θησαυροῦ. Καὶ ὁ Χατζῆ Στέφανος πολλὰ ὀλίγον· δηλαδὴ μὲ μόνην τὴν εὐλάβειαν ὅπου μόνος του, καὶ ὄχι ἄλλος κανεὶς εἶχεν εἰς αὐτά. Εἰ μὴ μόλις καὶ μετὰ βίας μετὰ ὁλοκλήρους εἴκοσι χρόνους· ὁπόταν κατὰ τύχην, ἕνα ἐπίσημον ἐκκλησιαστικὸν ὑποκείμενον, ἔτυχε νὰ λάβῃ εἰς χεῖράς του τὴν ἁγίαν κάραν, καὶ τὴν ἐπεριεργάζετο μὲ θαυμασμόν τινα, ἔπειτα ἔῤῥιψε καὶ ἕνα ψυχρότατο μέν, ἀλλ’ ὅμως φρονιμώτατον, καὶ ὠφελιμώτατον λόγον.
Οὗτος, λέγει, ἐὰν ἦτον Ἅγιος, ἄραγε τὸν θερμότατον ὑπερασπιστὴν καὶ ἀλείπτην του εἰς τὸ μαρτύριον χρηματίσαντα, πῶς δὲν ἤθελε τὸν φωτίσει, νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν ἀναξίαν τοῦ ἐπαγγέλματός του ἀναστροφὴν ἐν τῷ κόσμῳ; Οὗτος ὁ λόγος, ἐπέρασε ὡς βέλος ὀξὺ εἰς τὴν καρδίαν τοῦ Χατζῆ Στεφάνου, ἐπειδὴ ἄναψεν εἰς αὐτὸν τὴν αὐτοπεμψίαν, ὅτι, ἐξ αἰτίας τῆς ὄχι ἀκριβοῦς πολιτεύσεώς μας, ἀπιστεῖται ἡ ἀναντίῤῥητος καὶ ὁμολογουμένη ἁγιότης τῶν μαρτύρων; Ὅθεν, ἀμέσως, κόπτων κὰθε σύνδεσμον ὅπου τὸν ἐκράτει εἰς τὴν ἐν τῷ κόσμῳ ἀναστροφήν του, ἄν καὶ σεμνὴν καὶ ἀκατάγνωστον, ἀνεχώρησεν εὐθὺς διὰ τὸ Ἅγιον Ὄρος, φέρων μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τὸν ἱερώτατον θησαυρόν. Ὅλον τὸ ἐξ ἐναντίας εἰς τὴν εὐλαβεστάτη μητέρα τοῦ Ἁγίου, μολονότι καὶ κοσμικήν, ἡ ὁποία ἀξιωθεῖσα καὶ αὐτὴ πρὸς παρηγορίαν της, μέρος τοῦ ἁγίου λειψάνου, δὲν ἔπαυε νὰ ἐκτελεῖ θαύματα, θεραπεύουσα ἀσθενεῖς.
Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, διὰ τοῦ Ἁγίου Σου Νεκταρίου, τοῦ Ὁσιομάρτυρος καὶ Νεομάρτυρος, τοῦ ἐκ Βρυούλλν, σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Ἀμήν.
πηγή: voutsinasilias.blogspot.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου