Μια, αγαπητοί μου, μια απ’ τις διακονίες μέσα στο ναό είναι και η
διακονία του αναγνώστου. Για τη διακονία αυτή του αναγνώστου θα
μιλήσουμε εδώ.
Πρώτος αναγνώστης ήταν ο Έσδρας; Tι ήταν αυτός ο Έσδρας; Όσοι θέλουν να μάθουν, ας ανοίξουν ένα απ’ τα ιερά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, το βιβλίο «Έσδρας», και ας το διαβάσουν.
Ο Έσδρας ήταν ένας Ιουδαίος που πίστευε πραγματικά στον αληθινό Θεό. Έζησε σε μια εποχή, που οι συμπατριώτες του είχαν ξεχάσει τον αληθινό Θεό, είχαν εγκαταλείψει το μωσαϊκό νόμο, είχαν κάνει φοβερά αμαρτήματα και γι’ αυτό τιμωρήθηκαν. Ξένα στρατεύματα ήρθαν από μακρινή χώρα, νίκησαν τους Ιουδαίους, κατέλαβαν τα Ιεροσόλυμα, κατέστρεψαν την πόλη και πήραν χιλιάδες αιχμαλώτους. Οι αιχμάλωτοι στα ξένα έζησαν σκληρές μέρες. Υπέφεραν πολλά και κάτω απ’ τα πλήγματα της εθνικής αυτής συμφοράς άρχισαν να μετανοούν. Πόθος τους ήταν να γυρίσουν στην πατρίδα. Ύστερα από χρόνια ένας βασιλιάς τους λυπήθηκε και επέτρεψε σ’ ένα μέρος του λαού να γυρίσουν στα Ιεροσόλυμα και να ξαναχτίσουν το ναό του Σολομώντος που ’χε καταστραφεί. Ήρθαν στα Ιεροσόλυμα και άρχισαν να χτίζουν το ναό. Πολλά εμπόδια συνάντησαν για το χτίσιμο του νέου ναού, αλλά με τη βοήθεια του Θεού νίκησαν τα εμπόδια και ο ναός χτίστηκε. Η χαρά του λαού ήταν μεγάλη. Ο Έσδρας, που ήταν επί κεφαλής του λαού, κάλεσε το λαό σε συγκέντρωση σε μια μεγάλη πλατεία που ήταν μπροστά στο ναό. Πάνω σ’ ένα ξύλινο βήμα ανέβηκε ο Έσδρας και από κει άρχισε να διαβάζει δυνατά το νόμο του Θεού, όπως παραδόθηκε από το Μωυσή. Όλοι σηκώθηκαν όρθιοι και με δάκρυα στα μάτια και με υψωμένα τα χέρια ευχαριστούσαν το Θεό γιατί τους αξίωσε ν’ ακούσουν και πάλι το νόμο του σε μια τόσο μεγάλη συγκέντρωση. Η ανάγνωσις του νόμου άρχισε από τα χαράματα και βάσταξε μέχρι το μεσημέρι. Όλοι με μεγάλη προσοχή και συγκίνηση άκουγαν το νόμο και την ερμηνεία του νόμου, πούκανε ο Έσδρας.
Απ’ το γεγονός αυτό ο Έσδρας θεωρείται ο πρώτος αναγνώστης. Και σε μια αρχαία ευχή στη χειροθεσία αναγνώστου λέγονται και τα εξής: «Ο Θεός ο αιώνιος, και νυν έπιδε επί τον δούλον σου τον εγχειριζόμενον τας αγίας Γραφάς αναγινώσκειν τω λαώ σου και δος αυτώ Πνεύμα Άγιον, Πνεύμα προφητικόν, ο σοφίσας Έσδραν τον θεράποντά σου επί το αναγινώσκειν τους νόμους σου τω λαώ σου, και νυν, παρακαλούμενος υφ’ ημών, σόφισον τον δούλον σου και δος αυτώ ακατάγνωστον διανύσαντα το εγχειρισθέν αυτώ έργον, άξιον αναδειχθήναι μείζονος βαθμού, δια Χριστού, μεθ’ ου σοι η δόξα και το σέβας».
Δηλαδή: «Κύριε, συ που είσαι αιώνιος και κυβερνάς τον κόσμο, ρίξε ένα βλέμμα και σ’ αυτόν εδώ το δούλο σου που παίρνει στα χέρια του σήμερα τη Αγία Γραφή για να τη διαβάζει στο ναό και ν’ ακούει ο λαός. Σε παρακαλούμε δώσε σ’ αυτόν Πνεύμα Άγιο, Πνεύμα προφητικό. Συ, ω Θεέ, που ανέδειξες σοφό τον Έσδρα το δούλο σου και τον έκανες ικανό για να διαβάζει το νόμο σου, παρακαλούμε δώσε σοφία και στο δούλο σου αυτόν εδώ. Βοήθησέ τον ώστε μέχρι τέλους της ζωής του να εκτελή το έργο αυτό και αξίωσέ τον να προαχθεί σε μεγαλύτερο ιερατικό βαθμό. Ναι, αυτά, ω Θεέ, ζητούμε δια μέσου του Χριστού, που έγινε άνθρωπος για τη δική μας σωτηρία, και σ’ αυτόν μαζί μ’ εσένα τον ουράνιο Πατέρα ανήκει η δόξα και η λατρεία».
Αυτή ήταν η αρχαία ευχή που λεγόταν στη χειροθεσία του αναγνώστου. Παρόμοια ευχή λέγεται και σήμερα απ’ τον επίσκοπο, όταν χειροθετεί αναγνώστες.
***
Από τα λόγια αυτά της ευχής καταλαβαίνουμε τι σημασία έδινε η Εκκλησία στην εκκλησιαστική αυτή διακονία του αναγνώστου. Είναι μεγάλη πράγματι τιμή να παίρνει ο άνθρωπος στα χέρια του τα ιερά βιβλία, όπως είναι ο Απόστολος, και να διαβάζει στο λαό, όταν είναι συγκεντρωμένος μέσα στην εκκλησία. Η φωνή του πρέπει να είναι καθαρή. Οι λέξεις πρέπει ν’ ακούγωνται ακέραιες και όλο το ύφος του αναγνώστου να δείχνει άνθρωπο που πιστεύει σ’ αυτά που διαβάζει, τα συναισθάνεται και συγκινείται. Είναι λόγια, που έχουν μεγαλοπρέπεια αφάνταστη. Είναι λόγια που κλείνουν μέσα τους ζωή και δύναμη. Είναι ο ουράνιος σπόρος, που εξακολουθεί να σπέρνει ο Θεός μέσ’ στις καρδιές των ανθρώπων. Είναι λόγια που ξυπνούν τον άνθρωπο από την αμαρτία. Είναι λόγια που παρηγορούν και τον πιο απελπισμένο άνθρωπο και τον κάνουν να ελπίζει και να χαίρεται και στις πιο μεγάλες θλίψεις και δοκιμασίες.
Ακούσατε, αγαπητοί μου, ακούσατε ποτέ αναγνώστη με συναίσθηση της ιερής διακονίας του; Εγώ αξιώθηκα ν’ ακούσω. Ήμουν μαθητής του δημοτικού σχολείου και πήγαινα στην εκκλησία του χωριού μου, όπου υπηρετούσε ως αναγνώστης ένας σεβάσμιος άνθρωπος. Μυλωνάς ήταν. Δούλευε όλη την εβδομάδα. Αλλά το Σάββατο το βράδυ και την Κυριακή το πρωί, όταν χτυπούσε η καμπάνα, έτρεχε πρώτος στην εκκλησία και ανέβαινε στο αναλόγιο. Διάβαζε τον προοιμιακό, τον εξάψαλμο, τις προφητείες, τον απόστολο και γενικά τα αναγνώσματα. Διάβαζε καθαρά, διάβαζε με νόημα. Άλλοτε χαμήλωνε τη φωνή του, άλλοτε την ύψωνε, όχι σαν τους θεατρίνους. Αν και ήταν λίγων γραμμάτων άνθρωπος, έμπαινε στο νόημα και καταλάβαινε τη σημασία τους. Σε μερικά δε σημεία η φωνή του έπαιρνε ένα τόνο συγκινητικό, λες κι’ ήταν έτοιμος να κλάψει. Όλοι τον πρόσεχαν. Εμείς δε τα μικρά παιδιά, που ήμασταν μπροστά στο αναλόγιο, τον θαυμάζαμε. Που παπάς, που δάσκαλος, που θεολόγος, που δεσπότης να διαβάσει τόσο ωραία; Ο άνθρωπος αυτός με τη βαθειά του πίστη και την άγια του ζωή είχε πετύχει στην ιερή διακονία του αναγνώστου. Και είμαι βέβαιος, ότι πολλές ψυχές ωφελήθηκαν από την ανάγνωσή του. Ας είναι αιώνια η μνήμη του, καθώς και η μνήμη όλων των ευσεβών αναγνωστών που από τη μικρή αυτή εκκλησιαστική θέση τους πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους στην Εκκλησία του Χριστού.
***
Στα χρόνια της τουρκοκρατίας, ιδίως στα μέρη της Μ. Ασίας και του Πόντου, η θέσης του αναγνώστου ήταν πολύ τιμητική. Οι κάτοικοι των χωριών περίμεναν πότε θα επισκεφθεί το χωριό τους ο δεσπότης για να τον παρακαλέσουν να κάνει αναγνώστες. Ο δάσκαλος και ο παπάς υποδείκνυαν στο δεσπότη τα καλύτερα παιδιά και εκείνος στο τέλος της θείας λειτουργίας τα χειροθετούσε στο βαθμό του αναγνώστου. Οι γονείς τους έκλαιγαν από ιερή συγκίνηση, λες και βλέπανε τα παιδιά τους να ανεβαίνουν στα πιο ψηλά αξιώματα. Το «αναγνώστης» έμεινε πια σαν τιμητικός τίτλος και πολλές φορές το «αναγνώστης» νικούσε το επίθετο και γινόταν αυτό πια επίθετο, γι’ αυτό έχουμε τα επίθετα Αναγνώστου, Αναγνωστόπουλος. κτλ.
Πέρασε αυτή η εποχή της πίστεως των προγόνων μας. Όχι πια εκκλησιαστικές διακονίες αλλά άλλες υπηρεσίες και επαγγέλματα συγκινούν τον άνθρωπο, θέσεις που βγάζουν λεφτά και έχουν κοσμικές τιμές και δόξες. Ένας που κλωτσάει τη μπάλα σήμερα είναι το ίνδαλμα πολλών νέων. Θα ρθούν άραγε και πάλι τα ένδοξα χρόνια της προγονικής μας πίστεως;
Εμείς στην επαρχία μας προσπαθήσαμε να ζωντανέψουμε και πάλι το θεσμό του αναγνώστου. Έχουμε κάνει πάνω από 300 αναγνώστες. Αλλά και κάθε χριστιανός ας αγαπά την Αγία Γραφή και κάθε μέρα ας τη διαβάζει. Θανε και αυτός τότε ένας αναγνώστης, που θα μεταδίδει τη γνώση της Γραφής και σ’ άλλους ανθρώπους.
«ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΝΑΟΣ» ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΛΩΡΙΝΗΣ π. ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ
πηγή: orthodoxes-anazitise.pblogs.gr
Πρώτος αναγνώστης ήταν ο Έσδρας; Tι ήταν αυτός ο Έσδρας; Όσοι θέλουν να μάθουν, ας ανοίξουν ένα απ’ τα ιερά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, το βιβλίο «Έσδρας», και ας το διαβάσουν.
Ο Έσδρας ήταν ένας Ιουδαίος που πίστευε πραγματικά στον αληθινό Θεό. Έζησε σε μια εποχή, που οι συμπατριώτες του είχαν ξεχάσει τον αληθινό Θεό, είχαν εγκαταλείψει το μωσαϊκό νόμο, είχαν κάνει φοβερά αμαρτήματα και γι’ αυτό τιμωρήθηκαν. Ξένα στρατεύματα ήρθαν από μακρινή χώρα, νίκησαν τους Ιουδαίους, κατέλαβαν τα Ιεροσόλυμα, κατέστρεψαν την πόλη και πήραν χιλιάδες αιχμαλώτους. Οι αιχμάλωτοι στα ξένα έζησαν σκληρές μέρες. Υπέφεραν πολλά και κάτω απ’ τα πλήγματα της εθνικής αυτής συμφοράς άρχισαν να μετανοούν. Πόθος τους ήταν να γυρίσουν στην πατρίδα. Ύστερα από χρόνια ένας βασιλιάς τους λυπήθηκε και επέτρεψε σ’ ένα μέρος του λαού να γυρίσουν στα Ιεροσόλυμα και να ξαναχτίσουν το ναό του Σολομώντος που ’χε καταστραφεί. Ήρθαν στα Ιεροσόλυμα και άρχισαν να χτίζουν το ναό. Πολλά εμπόδια συνάντησαν για το χτίσιμο του νέου ναού, αλλά με τη βοήθεια του Θεού νίκησαν τα εμπόδια και ο ναός χτίστηκε. Η χαρά του λαού ήταν μεγάλη. Ο Έσδρας, που ήταν επί κεφαλής του λαού, κάλεσε το λαό σε συγκέντρωση σε μια μεγάλη πλατεία που ήταν μπροστά στο ναό. Πάνω σ’ ένα ξύλινο βήμα ανέβηκε ο Έσδρας και από κει άρχισε να διαβάζει δυνατά το νόμο του Θεού, όπως παραδόθηκε από το Μωυσή. Όλοι σηκώθηκαν όρθιοι και με δάκρυα στα μάτια και με υψωμένα τα χέρια ευχαριστούσαν το Θεό γιατί τους αξίωσε ν’ ακούσουν και πάλι το νόμο του σε μια τόσο μεγάλη συγκέντρωση. Η ανάγνωσις του νόμου άρχισε από τα χαράματα και βάσταξε μέχρι το μεσημέρι. Όλοι με μεγάλη προσοχή και συγκίνηση άκουγαν το νόμο και την ερμηνεία του νόμου, πούκανε ο Έσδρας.
Απ’ το γεγονός αυτό ο Έσδρας θεωρείται ο πρώτος αναγνώστης. Και σε μια αρχαία ευχή στη χειροθεσία αναγνώστου λέγονται και τα εξής: «Ο Θεός ο αιώνιος, και νυν έπιδε επί τον δούλον σου τον εγχειριζόμενον τας αγίας Γραφάς αναγινώσκειν τω λαώ σου και δος αυτώ Πνεύμα Άγιον, Πνεύμα προφητικόν, ο σοφίσας Έσδραν τον θεράποντά σου επί το αναγινώσκειν τους νόμους σου τω λαώ σου, και νυν, παρακαλούμενος υφ’ ημών, σόφισον τον δούλον σου και δος αυτώ ακατάγνωστον διανύσαντα το εγχειρισθέν αυτώ έργον, άξιον αναδειχθήναι μείζονος βαθμού, δια Χριστού, μεθ’ ου σοι η δόξα και το σέβας».
Δηλαδή: «Κύριε, συ που είσαι αιώνιος και κυβερνάς τον κόσμο, ρίξε ένα βλέμμα και σ’ αυτόν εδώ το δούλο σου που παίρνει στα χέρια του σήμερα τη Αγία Γραφή για να τη διαβάζει στο ναό και ν’ ακούει ο λαός. Σε παρακαλούμε δώσε σ’ αυτόν Πνεύμα Άγιο, Πνεύμα προφητικό. Συ, ω Θεέ, που ανέδειξες σοφό τον Έσδρα το δούλο σου και τον έκανες ικανό για να διαβάζει το νόμο σου, παρακαλούμε δώσε σοφία και στο δούλο σου αυτόν εδώ. Βοήθησέ τον ώστε μέχρι τέλους της ζωής του να εκτελή το έργο αυτό και αξίωσέ τον να προαχθεί σε μεγαλύτερο ιερατικό βαθμό. Ναι, αυτά, ω Θεέ, ζητούμε δια μέσου του Χριστού, που έγινε άνθρωπος για τη δική μας σωτηρία, και σ’ αυτόν μαζί μ’ εσένα τον ουράνιο Πατέρα ανήκει η δόξα και η λατρεία».
Αυτή ήταν η αρχαία ευχή που λεγόταν στη χειροθεσία του αναγνώστου. Παρόμοια ευχή λέγεται και σήμερα απ’ τον επίσκοπο, όταν χειροθετεί αναγνώστες.
***
Από τα λόγια αυτά της ευχής καταλαβαίνουμε τι σημασία έδινε η Εκκλησία στην εκκλησιαστική αυτή διακονία του αναγνώστου. Είναι μεγάλη πράγματι τιμή να παίρνει ο άνθρωπος στα χέρια του τα ιερά βιβλία, όπως είναι ο Απόστολος, και να διαβάζει στο λαό, όταν είναι συγκεντρωμένος μέσα στην εκκλησία. Η φωνή του πρέπει να είναι καθαρή. Οι λέξεις πρέπει ν’ ακούγωνται ακέραιες και όλο το ύφος του αναγνώστου να δείχνει άνθρωπο που πιστεύει σ’ αυτά που διαβάζει, τα συναισθάνεται και συγκινείται. Είναι λόγια, που έχουν μεγαλοπρέπεια αφάνταστη. Είναι λόγια που κλείνουν μέσα τους ζωή και δύναμη. Είναι ο ουράνιος σπόρος, που εξακολουθεί να σπέρνει ο Θεός μέσ’ στις καρδιές των ανθρώπων. Είναι λόγια που ξυπνούν τον άνθρωπο από την αμαρτία. Είναι λόγια που παρηγορούν και τον πιο απελπισμένο άνθρωπο και τον κάνουν να ελπίζει και να χαίρεται και στις πιο μεγάλες θλίψεις και δοκιμασίες.
Ακούσατε, αγαπητοί μου, ακούσατε ποτέ αναγνώστη με συναίσθηση της ιερής διακονίας του; Εγώ αξιώθηκα ν’ ακούσω. Ήμουν μαθητής του δημοτικού σχολείου και πήγαινα στην εκκλησία του χωριού μου, όπου υπηρετούσε ως αναγνώστης ένας σεβάσμιος άνθρωπος. Μυλωνάς ήταν. Δούλευε όλη την εβδομάδα. Αλλά το Σάββατο το βράδυ και την Κυριακή το πρωί, όταν χτυπούσε η καμπάνα, έτρεχε πρώτος στην εκκλησία και ανέβαινε στο αναλόγιο. Διάβαζε τον προοιμιακό, τον εξάψαλμο, τις προφητείες, τον απόστολο και γενικά τα αναγνώσματα. Διάβαζε καθαρά, διάβαζε με νόημα. Άλλοτε χαμήλωνε τη φωνή του, άλλοτε την ύψωνε, όχι σαν τους θεατρίνους. Αν και ήταν λίγων γραμμάτων άνθρωπος, έμπαινε στο νόημα και καταλάβαινε τη σημασία τους. Σε μερικά δε σημεία η φωνή του έπαιρνε ένα τόνο συγκινητικό, λες κι’ ήταν έτοιμος να κλάψει. Όλοι τον πρόσεχαν. Εμείς δε τα μικρά παιδιά, που ήμασταν μπροστά στο αναλόγιο, τον θαυμάζαμε. Που παπάς, που δάσκαλος, που θεολόγος, που δεσπότης να διαβάσει τόσο ωραία; Ο άνθρωπος αυτός με τη βαθειά του πίστη και την άγια του ζωή είχε πετύχει στην ιερή διακονία του αναγνώστου. Και είμαι βέβαιος, ότι πολλές ψυχές ωφελήθηκαν από την ανάγνωσή του. Ας είναι αιώνια η μνήμη του, καθώς και η μνήμη όλων των ευσεβών αναγνωστών που από τη μικρή αυτή εκκλησιαστική θέση τους πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους στην Εκκλησία του Χριστού.
***
Στα χρόνια της τουρκοκρατίας, ιδίως στα μέρη της Μ. Ασίας και του Πόντου, η θέσης του αναγνώστου ήταν πολύ τιμητική. Οι κάτοικοι των χωριών περίμεναν πότε θα επισκεφθεί το χωριό τους ο δεσπότης για να τον παρακαλέσουν να κάνει αναγνώστες. Ο δάσκαλος και ο παπάς υποδείκνυαν στο δεσπότη τα καλύτερα παιδιά και εκείνος στο τέλος της θείας λειτουργίας τα χειροθετούσε στο βαθμό του αναγνώστου. Οι γονείς τους έκλαιγαν από ιερή συγκίνηση, λες και βλέπανε τα παιδιά τους να ανεβαίνουν στα πιο ψηλά αξιώματα. Το «αναγνώστης» έμεινε πια σαν τιμητικός τίτλος και πολλές φορές το «αναγνώστης» νικούσε το επίθετο και γινόταν αυτό πια επίθετο, γι’ αυτό έχουμε τα επίθετα Αναγνώστου, Αναγνωστόπουλος. κτλ.
Πέρασε αυτή η εποχή της πίστεως των προγόνων μας. Όχι πια εκκλησιαστικές διακονίες αλλά άλλες υπηρεσίες και επαγγέλματα συγκινούν τον άνθρωπο, θέσεις που βγάζουν λεφτά και έχουν κοσμικές τιμές και δόξες. Ένας που κλωτσάει τη μπάλα σήμερα είναι το ίνδαλμα πολλών νέων. Θα ρθούν άραγε και πάλι τα ένδοξα χρόνια της προγονικής μας πίστεως;
Εμείς στην επαρχία μας προσπαθήσαμε να ζωντανέψουμε και πάλι το θεσμό του αναγνώστου. Έχουμε κάνει πάνω από 300 αναγνώστες. Αλλά και κάθε χριστιανός ας αγαπά την Αγία Γραφή και κάθε μέρα ας τη διαβάζει. Θανε και αυτός τότε ένας αναγνώστης, που θα μεταδίδει τη γνώση της Γραφής και σ’ άλλους ανθρώπους.
«ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΝΑΟΣ» ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΛΩΡΙΝΗΣ π. ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ
πηγή: orthodoxes-anazitise.pblogs.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου