Στις 15 Νοεμβρίου αρχίζει το σαρανταήμερο, η χριστουγεννιάτικη
νηστεία. Η νηστεία αυτή ανήκει στις ελαφρές νηστείες του εκκλησιαστικού
έτους, εφόσον επιτρέπεται να τρώμε λαδερά φαγητά και ψάρι (όχι βέβαια
Τετάρτες και Παρασκευές) μέχρι και τις 17
Δεκεμβρίου, γίνεται δηλαδή κατάλυσις ιχθύος, όπως σημειώνουν τα βιβλία
της Εκκλησίας. Δεν τρώμε κατά τη νηστεία αυτή κρέας, γάλα, τυρί και
αυγά.
Στις 14 Νοεμβρίου, εορτή του αγίου Φιλίππου και παραμονή της νηστείας (αποκριά), αν τύχει Τετάρτη η Παρασκευή, τρώμε μόνο ψάρι και όχι κρέας. Κατά την πρώτη εβδομάδα της νηστείας (15-21 Νοεμβρίου), κατά παράδοση άγραφη του Ορθοδόξου λαού, νηστεύουμε και από ψάρι, επειδή παλαιόθεν οι Χριστιανοί είχαν την ευλαβή συνήθεια να κοινωνούν στην πλειονότητά τους κατά τη μεγάλη εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου (της Παναγίας της Πολυσπορίτισσας, όπως την ξέρει ο λαός μας).
Ο κανόνας της νηστείας δεν είναι βέβαια ο ίδιος για όλους. Η διδασκαλία της Εκκλησίας διέπεται πάντα από φιλάνθρωπα κριτήρια. Οι άγιοι διδάσκουν να νηστεύει ο καθένας ανάλογα με τις δικές του δυνατότητες, την ηλικία δηλαδή, την κατάσταση της υγείας του, την όλη του ψυχοσωματική αντοχή και ιδιοσυγκρασία. Ο καθένας πρέπει να συμβουλεύεται απαραιτήτως τον πνευματικό του και να έχει τη σύμφωνη γνώμη και ευλογία του για τον κανόνα της νηστείας που θα κάνει.
Η πνευματική προετοιμασία για τη μεγάλη εορτή των Χριστουγέννων δεν εξαντλείται φυσικά στη λιγοστή νηστεία. Ο Χριστιανός αγωνίζεται να απέχει συνολικά από κάθε πάθος, κάθε κακία.
Ταυτόχρονα φροντίζει να εξομολογείται τακτικά, γιατί μόνο έτσι λαμβάνει «άφεσιν αμαρτιών» και ελαφρύνει την ψυχή του. Το ρηχό επιχείρημα «δεν έχω κάνει τίποτα», ας το αφήσουμε για πωρωμένους εγωιστές και ανεγκέφαλους που θεωρούν ότι τα ξέρουν όλα. Εμείς ας ακούσουμε τον λόγο του Θεού, που λέει ότι και μία μέρα να είναι η επίγεια ζωή του ανθρώπου, θα αμαρτήσει (Ιώβ, 14, 4-5). Και ότι από τη μικρή ακόμα ηλικία η σκέψη του ανθρώπου ρέπει προς τα πονηρά (Γεν. 8, 21). Αμαρτία δεν είναι μόνο ο φόνος και η κλεψιά, αλλά κάθε βλέμμα, κάθε σκέψη, κάθε λόγος που εκκλίνει από το φρόνημα του Θεού (Ματθ. 5, 28).
Κατά τη διάρκεια του σαρανταημέρου (από 15 Νοεμβρίου μέχρι 24 Δεκεμβρίου) γίνεται καθημερινά Θεία Λειτουργία, το λεγόμενο σαρανταλείτουργο. Πολλοί νομίζουν ότι αυτό γίνεται αποκλειστικά για τους νεκρούς, τους κεκοιμημένους. Η Θεία Λειτουργία όμως (όπως δείχνουν οι πολλές της δεήσεις και κυρίως η ακολουθία της Προσκομιδής, δηλαδή η προετοιμασία των Τιμίων Δώρων όπου μνημονεύονται και τα ονόματα) προσφέρεται για όλο τον κόσμο, «υπέρ του σύμπαντος κόσμου», ζώντων και τεθνεώτων. Ουδέποτε τελείται Θεία Λειτουργία, χωρίς να μνημονευθούν και οι ζώντες και να εξαχθούν μερίδες και γι’ αυτούς. Γι’ αυτό μπορούμε να βάλουμε και τα ονόματα των ζώντων στο σαρανταλείτουργο, παρά τη σχεδόν εδραιωμένη αντίληψη ότι αυτό γίνεται κυρίως υπέρ των κεκοιμημένων.
Άσχετα προς αυτό, η αξία της Θείας Λειτουργίας είναι τεράστια για όλους. Οι ψυχές των κεκοιμημένων ιδιαίτερα βοηθούνται τα μέγιστα από την τέλεσή της. Άλλωστε οι προσευχές (ατομικές και εκκλησιαστικές-τρισάγια, μνημόσυνα και κυρίως η Θεία Λειτουργία) μαζί με τις ελεημοσύνες, είναι τα μοναδικά, αλλά και σπουδαιότατα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για τους κεκοιμημένους μας. Είναι οι «αποσκευές» τους που φροντίζουμε οπωσδήποτε να τις στείλουμε ξοπίσω τους, αφότου εκείνοι έχουν φύγει. Αλλιώς θα μας κατηγορήσουν κατά τη Δευτέρα Παρουσία πως τους αμελήσαμε (αγ. Ιω. ο Χρυσόστομος).
Το σαρανταλείτουργο, όπως και κάθε άλλη ιεροπραξία, τελείται δωρεάν. Δεν χρειάζεται να προσφέρετε χρήματα. Χρειάζεται όμως οπωσδήποτε η προσωπική συμμετοχή σας σ’ αυτό. Η Θεία Λειτουργία δεν γίνεται με τον παπά μονάχα. Είναι έργο του λαού (λείτος [=λαός] + έργο), δηλαδή όλων μας. Δεν αρκεί να «διαβάζει» μόνος ο παπάς τα «γράμματα» και το χαρτάκι με τα ονόματα για να λυθούν μαγικά τα προβλήματά μας. Χρειάζεται
α) και να είμαστε παρόντες στην κοινή προσευχή, αλλά
β) και να προσπαθούμε να διορθώνουμε τη ζωή μας κατά το θέλημα του Θεού. Χωρίς τον αγώνα αυτόν μάταια πασχίζουμε. Δεν αγοράζονται όλα με τα λεφτά. Δεν χτίζουν σχέση με τον Θεό. Χωρίς αλλαγή ζωής (μετάνοια), δεν έχουν πέραση πουθενά. Και ευτυχώς δηλαδή, γιατί αλλιώς, ο Παράδεισος θα ’ταν μόνο για τους πλούσιους (που θα μπορούσαν να τον αγοράσουν με λεφτά).
Η Θεία Λειτουργία λοιπόν δεν ενεργεί ποτέ με τρόπο μαγικό. Αντιθέτως! Εκκλησιαζόμαστε όλοι απολύτως συνειδητά και συμπροσευχόμαστε με τον ιερέα σαν μια οικογένεια, σαν μέλη του ενός Σώματος του Χριστού. Φροντίζουμε όλοι για όλους, όχι μόνο για τους δικούς μας. Και όπου εμείς είμαστε ενωμένοι και αγαπημένοι, χωρίς καμμιά έχθρα μεταξύ μας, εκεί παρευρίσκεται αοράτως και ο Θεός μας, πλημμυρίζοντάς μας με την ευλογία και τη Χάρη του.
ΚΑΛΟ ΣΑΡΑΝΤΑΗΜΕΡΟ – ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!
Σαρανταήμερο 2014
Α ν τ ι υ λ η
Ι. Ναός Αγ. Βασιλείου, 481 00 Πρέβεζα
Τηλ. 26820-25861/23075/697-280.9268
e-mail: antiyli.gr@gmail.com
ΤΟ ΣΑΡΑΝΤΑΛΕΙΤΟΥΡΓΟ (γ)
Η μεγαλύτερη ευεργεσία για τον άνθρωπο και τον κόσμο ολόκληρο, είναι η προσφορά υπέρ των κεκοιμημένων της Θείας Λειτουργίας. Μια προσφορά που δεν μετριέται στη ζυγαριά της ανθρώπινης λογικής. Που δεν τη βλέπουν τα μάτια ολονών, μια και δεν έχουμε όλοι μάτια που να βλέπουν. Πολλοί από μας ανήκουμε σ’ αυτούς που έχουν κλείσει τα μάτια τους, «ίνα βλέποντες βλέπωσι και μη ίδωσι» (Μαρκ. 4, 12). Υπάρχουν και πράγματα που δεν ζυγίζονται με τα δικά μας δεδομένα. Γι’ αυτό και τα μάτια μας καλό είναι να εξασκηθούν στο να βλέπουν «τα μη βλεπόμενα. Τα γαρ βλεπόμενα πρόσκαιρα, τα δε μη βλεπόμενα αιώνια» (Β Κορ. 4, 18). Και η αξία της Θείας Λειτουργίας ανήκει στα μη βλεπόμενα, που έχουν όμως κέρδος αιώνιο. Θα λέγαμε κιόλας πως είναι το πιο σπουδαίο από τα μη βλεπόμενα.
Και αυτό, γιατί μέσω της Θείας Λειτουργίας ο Θεός μας χορηγεί την αληθινή τροφή για να ζήσουμε αιώνια. Τη Σάρκα και το Αίμα του Χριστού, τα οποία είναι «βρώσις και πόσις αληθώς» (Ιω. 6, 55). Τη μόνη τροφή που εξασφαλίζει για πάντα τη ζωή, τη στιγμή που κάθε άλλη τροφή είναι απλώς μια μικρή αναβολή στην επέλευση του θανάτου (βλ. και το παραπλήσιο άρθρο μας «Το σαρανταλείτουργο [β]»). Γι’ αυτό και έργο της Εκκλησίας είναι πρωτίστως το να τελεί τη Θεία Λειτουργία. Είναι εδώ γι’ αυτόν τον σκοπό. Τρέφει, συντηρεί και σώζει τον κόσμο τελώντας τη Θεία Λειτουργία. Του παρέχει την αθάνατη τροφή και το αθάνατο νερό για να ζήσει. Τη μόνη αληθινή τροφή που μας άφησε πίσω του ο Χριστός, για να πορευθούμε και μεις «εν τη ισχύι της βρώσεως εκείνης» (Γ Βασ. 19, 8) μέχρι τη Βασιλεία του.
Η στέρηση της τροφής αυτής δεν αναπληρώνεται. Δεν υπάρχει υποκατάστατο. Οι άγιοι τονίζουν ομόφωνα τη μοναδική αυτή αξία της Θείας Λειτουργίας. Και για τους ζώντες και για τους κεκοιμημένους. Ιδιαίτερα αυτοί οι δεύτεροι τη χρειάζονται πολύ περισσότερο από τους πρώτους. Και την περιμένουν σαν δώρο από εμάς, αφού αυτοί δεν μπορούν πλέον να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Και η Εκκλησία με κάθε ευκαιρία παρέχει τη δυνατότητα αυτή. Σκορπίζει άφθονα τη μοναδική αυτή τροφή που έχουμε ανάγκη για να ζήσουμε. Το σαρανταλείτουργο είναι μια τέτοια θαυμάσια ευκαιρία, για μας πρώτα και για τους προσφιλείς κεκοιμημένους μας κατόπιν.
Για τον Θεό βέβαια δεν υπάρχουν νεκροί. Δεν είναι Θεός «νεκρών, αλλά ζώντων. Πάντες γαρ εν αυτώ ζώσιν» (Λουκ. 20, 38). Όμως, αυτούς που έφυγαν από την επίγεια ζωή, μόνο εμείς μπορούμε να τους βοηθήσουμε. Και η καλύτερη βοήθεια είναι να προσφέρουμε για χάρη τους τη Θεία Λειτουργία. Και η καλύτερη ευκαιρία γι’ αυτό είναι το σαρανταλείτουργο. Δεν απομένει παρά να το εκμεταλλευθούμε κατάλληλα. Πως γίνεται αυτό; Συνήθως δίνουμε ένα χαρτάκι με τα ονόματα των δικών μας, ζώντων και κεκοιμημένων, να τα μνημονεύει ο παπάς. Και τελειώνει εκεί η υποχρέωσή μας. Μα αυτό είναι το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε. Σαν να μας χαρίζουν χιλιάρικο και μεις μίζερα να παίρνουμε μόνο ένα δεκάρικο. Τι επιπλέον χρειάζεται;
Η ενεργός συμμετοχή μας. Δεν λειτουργεί μόνος του ο ιερέας. Χρειάζεται και εμάς να συμπροσευχόμαστε μαζί του. Και αφού το σαρανταλείτουργο γίνεται (συνήθως) στην περίοδο της (χριστουγεννιάτικης) νηστείας, μπορούμε να νηστεύουμε και (προετοιμασμένοι κατάλληλα με μετάνοια και εξομολόγηση) να κοινωνούμε συχνά. «Εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον». Η δική μας προσφορά, η μικρή θυσία για τη νηστεία, η μετάνοιά μας και η μετάληψή μας, μπορούν να γίνονται και υπέρ των κεκοιμημένων μας. Για την άφεση των δικών τους αμαρτιών, για τη δική τους ανάπαυση και αιώνια ζωή. Είναι και αυτοί παρόντες στη Θεία Λειτουργία, όπου μνημονεύονται τα ονόματά τους.
Πάνω στο άγιο Δισκάριο συνωθούνται ζώντες και κεκοιμημένοι, η Εκκλησία ολόκληρη, επίγεια και επουράνια, γύρω από τον Αμνό του Θεού που σφαγιάζεται και προσφέρεται «εις βρώσιν τοις πιστοίς». Γύρω από την αγαπημένη μας μητέρα, την Παναγία. Γύρω από τους άγρυπνους φύλακές μας, τους αγγέλους. Γύρω από τους φίλους του Θεού, τους αδελφούς μας που έγιναν ευάρεστοι ενώπιόν του και έχουν πια το δικαίωμα ως άγιοι να πρεσβεύουν υπέρ ημών. Η πρωτοφανής αυτή σύναξη του σύμπαντος κόσμου γίνεται, μέσα στο άγιο Ποτήριο, ένα με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού και εν συνεχεία με εμάς που μεταλαμβάνουμε αυτή τη Θεία Κοινωνία. «Ίνα ώσιν εν» οι πάντες και τα πάντα (Ιω. 17, 11).
Είναι νοητό λοιπόν να απουσιάζουμε από τη μεγαλειώδη τράπεζα του Θεού; Ή να στερούμε στους αγαπημένους μας μια τέτοια βοήθεια; Η προσευχή μας και η συμμετοχή μας στη Θεία Κοινωνία σώζει και τους κεκοιμημένους μας. Ας το δούμε καλύτερα αυτό μέσα από ένα παράδειγμα.
Ο π. Αντώνιος, ηγούμενος της μεγάλης ρωσικής μονής της Αγίας Τριάδος, διηγείται για τον καλλίφωνο διάκονο της μονής, ότι λίγες ημέρες πριν την πανήγυρη της μονής ζήτησε άδεια να πάει σπίτι του για κάποια δουλειά. Η άδεια δόθηκε με την προϋπόθεση ότι θα επέστρεφε εγκαίρως για την πανήγυρη της μονής. Την παραμονή της εορτής όμως ο διάκονος δεν είχε επιστρέψει ακόμη. Ο ηγούμενος ήταν σε μεγάλη ανησυχία και στενοχώρια. Λίγο πριν όμως από την αγρυπνία ο διάκονος ήλθε και ο ηγούμενος του είπε: «Αν είσαι έτοιμος, έλα να λειτουργήσεις». Ο διάκονος λειτούργησε, αλλά, κουρασμένος όπως ήταν από το μακρύ του ταξίδι, δεν είχε την πρώτη του καλλιφωνία. Μετά τη λειτουργία πήγαν στην τράπεζα. Εκεί κάποιος αδελφός πείραξε τον διάκονο για τη φωνή του, που δεν ήταν καλή όπως πρώτα, λέγοντάς του: «Κάποιος πήγε σπίτι του και άφησε τη φωνή του εκεί»! Ο διάκονος πειράχτηκε και άρχισε να φιλονεικεί με τον μοναχό.
Γυρίζοντας στο κελλί του, πήρε έναν κουβά και πήγε να πάρει νερό. Γέμισε τον κουβά, αλλά επιστρέφοντας, τη στιγμή ακριβώς που άνοιγε την πόρτα του κελλιού του, έπεσε κάτω νεκρός. Ο ηγούμενος Αντώνιος ταράχτηκε πολύ. Νόμισε ότι ο διάκονος πέθανε, επειδή πιθανόν ταλαιπωρήθηκε πολύ στο ταξίδι της επιστροφής, για να προλάβει την πανήγυρη, σύμφωνα με την εντολή του. Άρχισε λοιπόν να προσεύχεται θερμά για την ψυχή του και μάλιστα έγραψε σε όλες τις εκκλησίες να μνημονεύεται το όνομά του στην Προσκομιδή και στη Θεία Λειτουργία. Την παραμονή της τεσσαρακοστής ημέρας από τον θάνατο του διακόνου, ενώ κοιμόταν ο ηγούμενος στο κελλί του, άκουσε ξαφνικά κάποιον να τον πλησιάζει. Σηκώθηκε, άναψε το φως και βλέπει μπροστά του τον διάκονο.
– «Ήλθα να σε ευχαριστήσω», του είπε εκείνος.
– «Γιατί;»
– «Για τις προσευχές σου για μένα», του απάντησε ο διάκονος.
– «Δεν προσευχήθηκα μόνος μου», του είπε ο ηγούμενος. «Όλοι οι μοναχοί προσεύχονται για σένα. Έγραψα εντολή να γραφτεί το όνομά σου και να μνημονεύεται παντού».
– «Το όνομά μου δεν γράφτηκε πουθενά, ούτε το μνημόνευε κανείς άλλος», είπε ο διάκονος. (Αργότερα ο ηγούμενος ανακάλυψε ότι από κάποιο λάθος η εντολή του δεν είχε εκτελεστεί).
– «Πως πέρασες από τα τελώνια;» τον ρώτησε ο ηγούμενος.
– «Σαν αστραπή», απάντησε ο διάκονος.
– «Πως έτσι;»
– «Γιατί λίγο πριν πεθάνω, είχα λάβει το Σώμα και το Αίμα του Χριστού».
– «Τι είπες για τη φιλονεικία σου με τον αδελφό στην τράπεζα;»
– «Ο Κύριος δεν μου το υπολόγισε».
Εκείνον τον καιρό είχε πεθάνει και κάποια μοναχή από κάποιο Μοναστήρι και ο ηγούμενος ρώτησε τον διάκονο τι μερίδα έλαβε μετά τον θάνατό της. «Αυτή είναι ψηλότερα από μένα», είπε ο διάκονος. Και το όραμα έσβησε εκεί.
(http://themata-orthodoxias.blogspot.gr/2012/09/blog-post_7671.html).
Η προσευχή υπέρ του διακόνου και η μνημόνευσή του έστω και υπό μόνου του ηγουμένου, αλλά και η Θεία Μετάληψη που είχε λάβει κατά την ημέρα του θανάτου του, καθόρισαν καίρια τη μετέπειτα πορεία του. Στο φετεινό μας σαρανταλείτουργο λοιπόν, με την προσευχή μας και τη συχνότερη συμμετοχή στη Θεία Κοινωνία, ας βοηθήσουμε βέβαια εαυτούς και αλλήλους, αλλά κυρίως και περισσότερο τους κεκοιμημένους μας.
ΚΑΛΟ ΣΑΡΑΝΤΑΗΜΕΡΟ – ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!
Σαρανταήμερο 2016
ν τ ι ύ λ η
Ι. Ναός Αγ. Βασιλείου, 481 00 Πρέβεζα.
Τηλ. 26820-25861/23075/698-0898.504
e-mail: antiyli.gr@gmail.com
πηγή: orp.gr
Στις 14 Νοεμβρίου, εορτή του αγίου Φιλίππου και παραμονή της νηστείας (αποκριά), αν τύχει Τετάρτη η Παρασκευή, τρώμε μόνο ψάρι και όχι κρέας. Κατά την πρώτη εβδομάδα της νηστείας (15-21 Νοεμβρίου), κατά παράδοση άγραφη του Ορθοδόξου λαού, νηστεύουμε και από ψάρι, επειδή παλαιόθεν οι Χριστιανοί είχαν την ευλαβή συνήθεια να κοινωνούν στην πλειονότητά τους κατά τη μεγάλη εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου (της Παναγίας της Πολυσπορίτισσας, όπως την ξέρει ο λαός μας).
Ο κανόνας της νηστείας δεν είναι βέβαια ο ίδιος για όλους. Η διδασκαλία της Εκκλησίας διέπεται πάντα από φιλάνθρωπα κριτήρια. Οι άγιοι διδάσκουν να νηστεύει ο καθένας ανάλογα με τις δικές του δυνατότητες, την ηλικία δηλαδή, την κατάσταση της υγείας του, την όλη του ψυχοσωματική αντοχή και ιδιοσυγκρασία. Ο καθένας πρέπει να συμβουλεύεται απαραιτήτως τον πνευματικό του και να έχει τη σύμφωνη γνώμη και ευλογία του για τον κανόνα της νηστείας που θα κάνει.
Η πνευματική προετοιμασία για τη μεγάλη εορτή των Χριστουγέννων δεν εξαντλείται φυσικά στη λιγοστή νηστεία. Ο Χριστιανός αγωνίζεται να απέχει συνολικά από κάθε πάθος, κάθε κακία.
Ταυτόχρονα φροντίζει να εξομολογείται τακτικά, γιατί μόνο έτσι λαμβάνει «άφεσιν αμαρτιών» και ελαφρύνει την ψυχή του. Το ρηχό επιχείρημα «δεν έχω κάνει τίποτα», ας το αφήσουμε για πωρωμένους εγωιστές και ανεγκέφαλους που θεωρούν ότι τα ξέρουν όλα. Εμείς ας ακούσουμε τον λόγο του Θεού, που λέει ότι και μία μέρα να είναι η επίγεια ζωή του ανθρώπου, θα αμαρτήσει (Ιώβ, 14, 4-5). Και ότι από τη μικρή ακόμα ηλικία η σκέψη του ανθρώπου ρέπει προς τα πονηρά (Γεν. 8, 21). Αμαρτία δεν είναι μόνο ο φόνος και η κλεψιά, αλλά κάθε βλέμμα, κάθε σκέψη, κάθε λόγος που εκκλίνει από το φρόνημα του Θεού (Ματθ. 5, 28).
Κατά τη διάρκεια του σαρανταημέρου (από 15 Νοεμβρίου μέχρι 24 Δεκεμβρίου) γίνεται καθημερινά Θεία Λειτουργία, το λεγόμενο σαρανταλείτουργο. Πολλοί νομίζουν ότι αυτό γίνεται αποκλειστικά για τους νεκρούς, τους κεκοιμημένους. Η Θεία Λειτουργία όμως (όπως δείχνουν οι πολλές της δεήσεις και κυρίως η ακολουθία της Προσκομιδής, δηλαδή η προετοιμασία των Τιμίων Δώρων όπου μνημονεύονται και τα ονόματα) προσφέρεται για όλο τον κόσμο, «υπέρ του σύμπαντος κόσμου», ζώντων και τεθνεώτων. Ουδέποτε τελείται Θεία Λειτουργία, χωρίς να μνημονευθούν και οι ζώντες και να εξαχθούν μερίδες και γι’ αυτούς. Γι’ αυτό μπορούμε να βάλουμε και τα ονόματα των ζώντων στο σαρανταλείτουργο, παρά τη σχεδόν εδραιωμένη αντίληψη ότι αυτό γίνεται κυρίως υπέρ των κεκοιμημένων.
Άσχετα προς αυτό, η αξία της Θείας Λειτουργίας είναι τεράστια για όλους. Οι ψυχές των κεκοιμημένων ιδιαίτερα βοηθούνται τα μέγιστα από την τέλεσή της. Άλλωστε οι προσευχές (ατομικές και εκκλησιαστικές-τρισάγια, μνημόσυνα και κυρίως η Θεία Λειτουργία) μαζί με τις ελεημοσύνες, είναι τα μοναδικά, αλλά και σπουδαιότατα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για τους κεκοιμημένους μας. Είναι οι «αποσκευές» τους που φροντίζουμε οπωσδήποτε να τις στείλουμε ξοπίσω τους, αφότου εκείνοι έχουν φύγει. Αλλιώς θα μας κατηγορήσουν κατά τη Δευτέρα Παρουσία πως τους αμελήσαμε (αγ. Ιω. ο Χρυσόστομος).
Το σαρανταλείτουργο, όπως και κάθε άλλη ιεροπραξία, τελείται δωρεάν. Δεν χρειάζεται να προσφέρετε χρήματα. Χρειάζεται όμως οπωσδήποτε η προσωπική συμμετοχή σας σ’ αυτό. Η Θεία Λειτουργία δεν γίνεται με τον παπά μονάχα. Είναι έργο του λαού (λείτος [=λαός] + έργο), δηλαδή όλων μας. Δεν αρκεί να «διαβάζει» μόνος ο παπάς τα «γράμματα» και το χαρτάκι με τα ονόματα για να λυθούν μαγικά τα προβλήματά μας. Χρειάζεται
α) και να είμαστε παρόντες στην κοινή προσευχή, αλλά
β) και να προσπαθούμε να διορθώνουμε τη ζωή μας κατά το θέλημα του Θεού. Χωρίς τον αγώνα αυτόν μάταια πασχίζουμε. Δεν αγοράζονται όλα με τα λεφτά. Δεν χτίζουν σχέση με τον Θεό. Χωρίς αλλαγή ζωής (μετάνοια), δεν έχουν πέραση πουθενά. Και ευτυχώς δηλαδή, γιατί αλλιώς, ο Παράδεισος θα ’ταν μόνο για τους πλούσιους (που θα μπορούσαν να τον αγοράσουν με λεφτά).
Η Θεία Λειτουργία λοιπόν δεν ενεργεί ποτέ με τρόπο μαγικό. Αντιθέτως! Εκκλησιαζόμαστε όλοι απολύτως συνειδητά και συμπροσευχόμαστε με τον ιερέα σαν μια οικογένεια, σαν μέλη του ενός Σώματος του Χριστού. Φροντίζουμε όλοι για όλους, όχι μόνο για τους δικούς μας. Και όπου εμείς είμαστε ενωμένοι και αγαπημένοι, χωρίς καμμιά έχθρα μεταξύ μας, εκεί παρευρίσκεται αοράτως και ο Θεός μας, πλημμυρίζοντάς μας με την ευλογία και τη Χάρη του.
ΚΑΛΟ ΣΑΡΑΝΤΑΗΜΕΡΟ – ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!
Σαρανταήμερο 2014
Α ν τ ι υ λ η
Ι. Ναός Αγ. Βασιλείου, 481 00 Πρέβεζα
Τηλ. 26820-25861/23075/697-280.9268
e-mail: antiyli.gr@gmail.com
ΤΟ ΣΑΡΑΝΤΑΛΕΙΤΟΥΡΓΟ (γ)
Η μεγαλύτερη ευεργεσία για τον άνθρωπο και τον κόσμο ολόκληρο, είναι η προσφορά υπέρ των κεκοιμημένων της Θείας Λειτουργίας. Μια προσφορά που δεν μετριέται στη ζυγαριά της ανθρώπινης λογικής. Που δεν τη βλέπουν τα μάτια ολονών, μια και δεν έχουμε όλοι μάτια που να βλέπουν. Πολλοί από μας ανήκουμε σ’ αυτούς που έχουν κλείσει τα μάτια τους, «ίνα βλέποντες βλέπωσι και μη ίδωσι» (Μαρκ. 4, 12). Υπάρχουν και πράγματα που δεν ζυγίζονται με τα δικά μας δεδομένα. Γι’ αυτό και τα μάτια μας καλό είναι να εξασκηθούν στο να βλέπουν «τα μη βλεπόμενα. Τα γαρ βλεπόμενα πρόσκαιρα, τα δε μη βλεπόμενα αιώνια» (Β Κορ. 4, 18). Και η αξία της Θείας Λειτουργίας ανήκει στα μη βλεπόμενα, που έχουν όμως κέρδος αιώνιο. Θα λέγαμε κιόλας πως είναι το πιο σπουδαίο από τα μη βλεπόμενα.
Και αυτό, γιατί μέσω της Θείας Λειτουργίας ο Θεός μας χορηγεί την αληθινή τροφή για να ζήσουμε αιώνια. Τη Σάρκα και το Αίμα του Χριστού, τα οποία είναι «βρώσις και πόσις αληθώς» (Ιω. 6, 55). Τη μόνη τροφή που εξασφαλίζει για πάντα τη ζωή, τη στιγμή που κάθε άλλη τροφή είναι απλώς μια μικρή αναβολή στην επέλευση του θανάτου (βλ. και το παραπλήσιο άρθρο μας «Το σαρανταλείτουργο [β]»). Γι’ αυτό και έργο της Εκκλησίας είναι πρωτίστως το να τελεί τη Θεία Λειτουργία. Είναι εδώ γι’ αυτόν τον σκοπό. Τρέφει, συντηρεί και σώζει τον κόσμο τελώντας τη Θεία Λειτουργία. Του παρέχει την αθάνατη τροφή και το αθάνατο νερό για να ζήσει. Τη μόνη αληθινή τροφή που μας άφησε πίσω του ο Χριστός, για να πορευθούμε και μεις «εν τη ισχύι της βρώσεως εκείνης» (Γ Βασ. 19, 8) μέχρι τη Βασιλεία του.
Η στέρηση της τροφής αυτής δεν αναπληρώνεται. Δεν υπάρχει υποκατάστατο. Οι άγιοι τονίζουν ομόφωνα τη μοναδική αυτή αξία της Θείας Λειτουργίας. Και για τους ζώντες και για τους κεκοιμημένους. Ιδιαίτερα αυτοί οι δεύτεροι τη χρειάζονται πολύ περισσότερο από τους πρώτους. Και την περιμένουν σαν δώρο από εμάς, αφού αυτοί δεν μπορούν πλέον να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Και η Εκκλησία με κάθε ευκαιρία παρέχει τη δυνατότητα αυτή. Σκορπίζει άφθονα τη μοναδική αυτή τροφή που έχουμε ανάγκη για να ζήσουμε. Το σαρανταλείτουργο είναι μια τέτοια θαυμάσια ευκαιρία, για μας πρώτα και για τους προσφιλείς κεκοιμημένους μας κατόπιν.
Για τον Θεό βέβαια δεν υπάρχουν νεκροί. Δεν είναι Θεός «νεκρών, αλλά ζώντων. Πάντες γαρ εν αυτώ ζώσιν» (Λουκ. 20, 38). Όμως, αυτούς που έφυγαν από την επίγεια ζωή, μόνο εμείς μπορούμε να τους βοηθήσουμε. Και η καλύτερη βοήθεια είναι να προσφέρουμε για χάρη τους τη Θεία Λειτουργία. Και η καλύτερη ευκαιρία γι’ αυτό είναι το σαρανταλείτουργο. Δεν απομένει παρά να το εκμεταλλευθούμε κατάλληλα. Πως γίνεται αυτό; Συνήθως δίνουμε ένα χαρτάκι με τα ονόματα των δικών μας, ζώντων και κεκοιμημένων, να τα μνημονεύει ο παπάς. Και τελειώνει εκεί η υποχρέωσή μας. Μα αυτό είναι το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε. Σαν να μας χαρίζουν χιλιάρικο και μεις μίζερα να παίρνουμε μόνο ένα δεκάρικο. Τι επιπλέον χρειάζεται;
Η ενεργός συμμετοχή μας. Δεν λειτουργεί μόνος του ο ιερέας. Χρειάζεται και εμάς να συμπροσευχόμαστε μαζί του. Και αφού το σαρανταλείτουργο γίνεται (συνήθως) στην περίοδο της (χριστουγεννιάτικης) νηστείας, μπορούμε να νηστεύουμε και (προετοιμασμένοι κατάλληλα με μετάνοια και εξομολόγηση) να κοινωνούμε συχνά. «Εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον». Η δική μας προσφορά, η μικρή θυσία για τη νηστεία, η μετάνοιά μας και η μετάληψή μας, μπορούν να γίνονται και υπέρ των κεκοιμημένων μας. Για την άφεση των δικών τους αμαρτιών, για τη δική τους ανάπαυση και αιώνια ζωή. Είναι και αυτοί παρόντες στη Θεία Λειτουργία, όπου μνημονεύονται τα ονόματά τους.
Πάνω στο άγιο Δισκάριο συνωθούνται ζώντες και κεκοιμημένοι, η Εκκλησία ολόκληρη, επίγεια και επουράνια, γύρω από τον Αμνό του Θεού που σφαγιάζεται και προσφέρεται «εις βρώσιν τοις πιστοίς». Γύρω από την αγαπημένη μας μητέρα, την Παναγία. Γύρω από τους άγρυπνους φύλακές μας, τους αγγέλους. Γύρω από τους φίλους του Θεού, τους αδελφούς μας που έγιναν ευάρεστοι ενώπιόν του και έχουν πια το δικαίωμα ως άγιοι να πρεσβεύουν υπέρ ημών. Η πρωτοφανής αυτή σύναξη του σύμπαντος κόσμου γίνεται, μέσα στο άγιο Ποτήριο, ένα με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού και εν συνεχεία με εμάς που μεταλαμβάνουμε αυτή τη Θεία Κοινωνία. «Ίνα ώσιν εν» οι πάντες και τα πάντα (Ιω. 17, 11).
Είναι νοητό λοιπόν να απουσιάζουμε από τη μεγαλειώδη τράπεζα του Θεού; Ή να στερούμε στους αγαπημένους μας μια τέτοια βοήθεια; Η προσευχή μας και η συμμετοχή μας στη Θεία Κοινωνία σώζει και τους κεκοιμημένους μας. Ας το δούμε καλύτερα αυτό μέσα από ένα παράδειγμα.
Ο π. Αντώνιος, ηγούμενος της μεγάλης ρωσικής μονής της Αγίας Τριάδος, διηγείται για τον καλλίφωνο διάκονο της μονής, ότι λίγες ημέρες πριν την πανήγυρη της μονής ζήτησε άδεια να πάει σπίτι του για κάποια δουλειά. Η άδεια δόθηκε με την προϋπόθεση ότι θα επέστρεφε εγκαίρως για την πανήγυρη της μονής. Την παραμονή της εορτής όμως ο διάκονος δεν είχε επιστρέψει ακόμη. Ο ηγούμενος ήταν σε μεγάλη ανησυχία και στενοχώρια. Λίγο πριν όμως από την αγρυπνία ο διάκονος ήλθε και ο ηγούμενος του είπε: «Αν είσαι έτοιμος, έλα να λειτουργήσεις». Ο διάκονος λειτούργησε, αλλά, κουρασμένος όπως ήταν από το μακρύ του ταξίδι, δεν είχε την πρώτη του καλλιφωνία. Μετά τη λειτουργία πήγαν στην τράπεζα. Εκεί κάποιος αδελφός πείραξε τον διάκονο για τη φωνή του, που δεν ήταν καλή όπως πρώτα, λέγοντάς του: «Κάποιος πήγε σπίτι του και άφησε τη φωνή του εκεί»! Ο διάκονος πειράχτηκε και άρχισε να φιλονεικεί με τον μοναχό.
Γυρίζοντας στο κελλί του, πήρε έναν κουβά και πήγε να πάρει νερό. Γέμισε τον κουβά, αλλά επιστρέφοντας, τη στιγμή ακριβώς που άνοιγε την πόρτα του κελλιού του, έπεσε κάτω νεκρός. Ο ηγούμενος Αντώνιος ταράχτηκε πολύ. Νόμισε ότι ο διάκονος πέθανε, επειδή πιθανόν ταλαιπωρήθηκε πολύ στο ταξίδι της επιστροφής, για να προλάβει την πανήγυρη, σύμφωνα με την εντολή του. Άρχισε λοιπόν να προσεύχεται θερμά για την ψυχή του και μάλιστα έγραψε σε όλες τις εκκλησίες να μνημονεύεται το όνομά του στην Προσκομιδή και στη Θεία Λειτουργία. Την παραμονή της τεσσαρακοστής ημέρας από τον θάνατο του διακόνου, ενώ κοιμόταν ο ηγούμενος στο κελλί του, άκουσε ξαφνικά κάποιον να τον πλησιάζει. Σηκώθηκε, άναψε το φως και βλέπει μπροστά του τον διάκονο.
– «Ήλθα να σε ευχαριστήσω», του είπε εκείνος.
– «Γιατί;»
– «Για τις προσευχές σου για μένα», του απάντησε ο διάκονος.
– «Δεν προσευχήθηκα μόνος μου», του είπε ο ηγούμενος. «Όλοι οι μοναχοί προσεύχονται για σένα. Έγραψα εντολή να γραφτεί το όνομά σου και να μνημονεύεται παντού».
– «Το όνομά μου δεν γράφτηκε πουθενά, ούτε το μνημόνευε κανείς άλλος», είπε ο διάκονος. (Αργότερα ο ηγούμενος ανακάλυψε ότι από κάποιο λάθος η εντολή του δεν είχε εκτελεστεί).
– «Πως πέρασες από τα τελώνια;» τον ρώτησε ο ηγούμενος.
– «Σαν αστραπή», απάντησε ο διάκονος.
– «Πως έτσι;»
– «Γιατί λίγο πριν πεθάνω, είχα λάβει το Σώμα και το Αίμα του Χριστού».
– «Τι είπες για τη φιλονεικία σου με τον αδελφό στην τράπεζα;»
– «Ο Κύριος δεν μου το υπολόγισε».
Εκείνον τον καιρό είχε πεθάνει και κάποια μοναχή από κάποιο Μοναστήρι και ο ηγούμενος ρώτησε τον διάκονο τι μερίδα έλαβε μετά τον θάνατό της. «Αυτή είναι ψηλότερα από μένα», είπε ο διάκονος. Και το όραμα έσβησε εκεί.
(http://themata-orthodoxias.blogspot.gr/2012/09/blog-post_7671.html).
Η προσευχή υπέρ του διακόνου και η μνημόνευσή του έστω και υπό μόνου του ηγουμένου, αλλά και η Θεία Μετάληψη που είχε λάβει κατά την ημέρα του θανάτου του, καθόρισαν καίρια τη μετέπειτα πορεία του. Στο φετεινό μας σαρανταλείτουργο λοιπόν, με την προσευχή μας και τη συχνότερη συμμετοχή στη Θεία Κοινωνία, ας βοηθήσουμε βέβαια εαυτούς και αλλήλους, αλλά κυρίως και περισσότερο τους κεκοιμημένους μας.
ΚΑΛΟ ΣΑΡΑΝΤΑΗΜΕΡΟ – ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!
Σαρανταήμερο 2016
ν τ ι ύ λ η
Ι. Ναός Αγ. Βασιλείου, 481 00 Πρέβεζα.
Τηλ. 26820-25861/23075/698-0898.504
e-mail: antiyli.gr@gmail.com
πηγή: orp.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου