Ο Αγιος Απόστολος Ονήσιμος

Εις μνημόσυνον Κωστή Φραγκούλη - Έξι χρόνια από το θάνατό του (11.02.2005)

Του Γιάννη Χλουβεράκη

Στις 15 Φεβρουαρίου η Εκκλησία τίμησε τη μνήμη του Αποστόλου Ονησίμου, προστάτη των φυλακισμένων.

Ο Ονήσιμος ήταν δούλος του μαθητή του Αποστόλου Παύλου Φιλήμονα, από τους πιο εκλεκτούς χριστιανούς, τρανός και πλούσιος πολίτης των Κολοσσών της Μικράς Ασίας και αργότερα επίσκοπος της πόλεως – μαρτύρησε κατά τον διωγμό του Νέρωνος.

Ο Φιλήμονας (έμπορος τότε) αγόρασε τον Ονήσιμο σ’ ένα σκλαβοπάζαρο, γιατί τον ξεχώρισε για την ζωηράδα και την εξυπνάδα του.

Φαίνεται όμως ότι ο Ονήσιμος έκλεψε κάποιο χρηματικό ποσό και κατάντησε δραπέτης στη Ρώμη, για να αποφύγει την τιμωρία. Τους δραπέτες τιμωρούσαν με καυτηριασμό του μετώπου με το λατινικό στοιχείο F (Fugitivus=φυγάς, δραπέτης) για να τρομοκρατήσουν τους άλλους.

Οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν τους δούλους με τον πιο σκληρό και απάνθρωπο τρόπο – ελάχιστη ανάπαυση, ανεπαρκέστατη τροφή, λίγες ώρες ύπνου σε υπόγεια.

Ο Ονήσιμος, φυλακισμένος στη Ρώμη, γνώρισε, ως συγκρατούμενος, τον Απόστολο Παύλο και προσκολλήθηκε κοντά του με αφοσίωση και βαθιά πίστη. Μετανοημένος, ήθελε να επιστρέψει και να επανορθώσει τα αδικήματά του.

Αν και ο Απόστολος Παύλος δεν συνήθιζε να ζητά χάρες και εκδουλεύσεις, εν τούτοις, έγραψε ιδιοχείρως την ανθρώπινη, γεμάτη αγάπη και συγκίνηση, «Προς Φιλήμονα επιστολήν»∙ και με πολλή τέχνη και πειστικότητα ζητά να δεχθεί πάλιν τον Ονήσιμο «ουκέτι ως δούλον, αλλ’ υπέρ δούλον, αδελφόν αγαπητόν»… και “εγώ ο Παύλος που έγραψα με το χέρι μου την επιστολή θα πληρώσω το χρέος του”: («εγώ Παύλος έγραψα τη εμή χειρί, εγώ αποτίσω…»).

Η επιστολή αποκαλύπτει ένα Παύλο καταλυτή των δεσμών της δουλείας, που στήριζε τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Μπορεί να θεωρηθεί ένα διάγγελμα εναντίον της φοβερής πληγής της δουλείας. Σε άλλη στιγμή ο Απόστολος των Εθνών θα διακηρύξει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, αντιμετωπίζει όλους τους ανθρώπους ως αδελφούς εν Χριστώ: «ουκ ένι δούλος ή ελεύθερος, άρσεν ή θήλυ, Ιουδαίος ή Έλλην, Σκύθης ή βάρβαρος».

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με πολλή αγάπη θα εδέχθη ο Φιλήμονας τον Ονήσιμο, ο οποίος κατά την παράδοση έγινε επίσκοπος Βεροίας και πέθανε με μαρτυρικό θάνατο στη Ρώμη.

Στο Ηράκλειο πάνω από 60 χρόνια η εκκλησία εορτάζει τη μνήμη του Αποστόλου Ονησίμου στο ταπεινό παλαιοχριστιανικό εκκλησάκι, που όπως γράφει ο υμνητής του Κωστής Φραγκούλης – στα πολλά χρονογραφήματά του - «κουρνιάζει σαν αγριοπερίστερο άσπρο και τεφρό μαζί στη δετάδα του δρόμου, λίγο πιο κάτω από τη διακλάδωση προς Μονή Επανωσήφη, και συνεχίζει:

Όσο υπάρχω και θα ζω

θα ‘ναι στην αίνεσή μου

το εκκλησάκι το φτωχό

τ' Αγίου Ονησίμου.

Πώς βρέθηκε στην ερημιά;

Κανένας δεν το ξέρει.

Ίσως να το ‘χτισε ο Θεός

με το δικό του χέρι.



Στσι πέτρες μέσα στα κλαδιά

στο δασωμένο τόπο

σημάδι να ‘ναι ο σταυρός

κι ελπίδα των αθρώπω.



Και καθενούς που θα περνά

στση νύχτας το σκοτίδι

παρηγοριά κι απαντοχή

και θάρρος να του δίδει.

Το εκκλησάκι που το είχε σκεπάσει η τέφρα των καιρών, τα πυκνά βάτα και η λησμονιά των ανθρώπων, ανακάλυψε, λίγο μετά τη γερμανική κατοχή, ο αείμνηστος εισαγγελέας Γεώργιος Γιαννακόπουλος, όταν είδε ένα βοσκόπουλο – που είχε φέρει να βοσκήσει τα πρόβατα στον «Ανέσιμο» - να εξαφανίζεται τρέχοντας μέσα στα βάτα, για να αποφύγει τη βροχή.

Έκτοτε εορτάζεται με οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, σκληρές λόγω εποχής, με προσέλευση των απλών ανθρώπων από τα γύρω χωριά και νοσταλγών προσκυνητών ντόπιων και ξένων.

Για το ετήσιο προσκύνημα, συντροφιά εκλεκτών φίλων και δικαστικών, όρθρου βαθέος, περίμεναν με ανυπομονησία να συγκεντρωθούν, μέσα στο καταχείμωνο, στο πρωτοχριστιανικό ναΐδριο, μοναδικό στην Κρήτη, να συνεορτάσουν, και στη μικρή αυλή με τις ανθισμένες πικραμυγδαλιές, να παρακολουθούν την ευλόγηση των άρτων, πολλές φορές από τους αοιδίμους Μητροπολίτες Ευγένιο, Τιμόθεο, Κύριλλο, πλαισιωμένους από τους ηγουμένους και τους μοναχούς.

Σε λειτουργούς και εκκλησίασμα υπήρχε έκδηλη μεταρσίωση, μια συμμετοχή, πλήρωμα και ψαλτάδες συνέψαλαν τους εκκλησιαστικούς ύμνους.

Ο Φαγκούλης με συγκίνηση διάβαζε κάθε χρόνο τον Απόστολο, τη γεμάτη αγάπη “Φιλήμονα επιστολήν”, “με συναίσθηση ταχυδρόμου που παραλαμβάνει και μεταφέρει ένα γράμμα με σημαντικό περιεχόμενο”.

Με την ίδια συγκίνηση και φλόγα έλεγε το Σύμβολο της Πίστεως ο εισαγγελέας Γεώργιος Ζορμπάς - με προσπάθεια να “γλυκάνει” την τελευταία περικοπή για να δώσει “το ίσο” στους ψαλτάδες - και ο υπογραφόμενος την Κυριακή Προσευχή.

Μετά την απόλυση επακολουθούσε θερμή εορταστική φιλοξενία, από τους τοπικούς άρχοντες και την ενορία του Μεταξοχωρίου, στην παρακείμενη πέτρινη τράπεζα· και απολείτουργα προσκύνημα στο ιστορικό μοναστήρι του Επανωσήφι, για τον καθιερωμένο καφέ και γεύμα με καλό κρασί και καλή διάθεση και αθώα πειράγματα - όπως και στον Πύργο, στο αρχοντικό της οικογένειας Εληώτη.

Ασφαλώς, των συνεορταστών Ν. Σταυρινίδη, Ε. Πλατάκη, Στ. Σπανάκη, Κ. Φραγκούλη, συμβολαιογράφου Α. Εληώτη (ιεροψάλτη), εισαγγελέων Γ. Γιαννακόπουλου, Δ. Τσεβά (καλλίφωνου ψάλτη), αεροπαγίτη Γ. Σφυρή, στρατολόγου Ν. Παυλίνου (και όσων δεν έρχονται στη μνήμη μου), οι ψυχές θα αγαλλιούν εκεί που βρίσκονται.

εν μέσω πνευμάτων τετελειωμένων

Τέλος, πολλόι από τους επιζώντες της συντροφιάς είναι δύσκολο πλέον να δραπετεύουν από τα δεσμά που επιβάλλει το βάρος των χρόνων, για να παρακολουθούν την ορθρινή λειτουργία, όπως εμμέτρως εξομολογείται και ο Κωστής Φραγκούλης το 2002.

Στις 15 του μηνός τ’ Αγίου Ονησίμου,

φέτος δεν πήγα, ατυχώς, παρά τη θέλησή μου.

Που συνεχώς επήγαινα επί 40 χρόνια

που κελαηδούσαν χαρωπά τση νιότης μου τ’ αηδόνια.

Μαζί με φίλους και γνωστούς φιλέορτους εξίσου

μ’ όποιον καιρό, τη μνήμη του δεόντως να τιμήσου.

Από το Κάστρο οι πιο πολλοί κι από χωριά τριγύρα

και στράτα - στράτα ακούαμε τση άνοιξης τα μύρα.

Της ανθισμένης μυγδαλιάς του ποιητή Δροσίνη,

γεμάτη φως εσπερινό, αγάπη και αγιοσύνη.

                               πηγή: patris.gr