Ευαγγελική Περικοπή

ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ, Ευαγγ. ανάγνωσμα: Μτθ. 3, 13-17 (6-1-2013)

Ρένου Κωνσταντίνου, θεολόγου Καθηγητή Μ.Ε

κείμενο

Τότε παραγίνεται ο Ιησούς από της Γαλιλαίας επι τον Ιορδάνην προς τον Ιωάννην του βαπτισθήναι υπ' αυτού.  Ο δε Ιωάννης διεκώλυεν αυτόν λέγων· Εγώ χρείαν έχω υπο σου βαπτισθήναι, και συ έρχη προς με; αποκριθείς δε ο Ιησούς είπεν προς αυτόν· Άφες άρτι· ούτω γαρ πρέπον εστίν ημίν πληρώσαι πάσαν δικαιοσύνην. τότε αφίησιν αυτόν·  και βαπτισθείς ο Ιησούς ανέβη ευθύς από του ύδατος· και ιδού ανεώχθησαν αυτώ οι ουρανοί, και είδεν το Πνεύμα του Θεού καταβαίνον ωσεί περιστεράν και ερχόμενον επ' αυτόν·  και ιδού φωνή εκ των ουρανών λέγουσα· Ούτος εστίν ο υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα.

 

Αποδοση

Τότε έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη, προς τον Ιωάννη για να βαφτιστεί απ’ αυτόν. Ο Ιωάννης όμως τον εμπόδιζε λέγοντας του: «Εγώ έχω ανάγκη να βαφτιστώ από εσένα και εσύ έρχεσαι σ’ εμένα;» . Ο Ιησούς όμως του αποκρίθηκε: «Ας τα αφήσουμε τώρα αυτά, γιατί πρεπει να εκπληρώσουμε κι οι δυό μας ο, τι προβλέπει το σχέδιο του Θεού». Τότε ο Ιωάννης τον άφησει να βαφτιστεί. Βαφτίστηκε λοιπόν ο Ιησούς κι αμέσως βγήκε από το νερό. Και να, άνοιξαν γι’ αυτόν οι ουρανοί και είδε το Πνεύμα του Θεού σαν περιστέρι να κατεβαίνει και να έρχεται πάνω του. Ακούστηκε τότε μια φωνή από τα ουράνια που έλεγε: «Αυτός είναι ο αγαπημένος μου Υιός, αυτός είναι ο εκλεκτός μου».

Ερμηνεία

Η Εκκλησία μας εορτάζει σήμερα μια μεγάλη Δεσποτική εορτή, τα άγια Θεοφάνεια ή Επιφάνεια ή Φώτα. Ο Θεός λαμβάνει σάρκα και αποκαλύπτεται στους ανθρώπους. Ο Υιός και Λόγος του Θεού  στους έσχατους καιρούς, ενδύεται την ανθρώπινη φύση για να τη σώσει και να την θεώσει. Ο Κύριος πριν από την έναρξη του μεγάλου του έργου καταδέχεται να Βαπτιστεί στον Ιορδάνη ποταμό. Κατά τη Βάπτιση του Κυρίου γίνεται και η φανέρωση της Αγίας Τριάδας. Το θέμα λοιπόν της εορτής τον Θεοφανείων είναι η Βάπτιση του Χριστού από τον Ιώαννη τον Πρόδρομο και η κατά την Βάπτιση, αποκάλυψη του μυστηρίου της Αγίας Τριάδας. Το ευαγγελικό ανάγνωσμα που ακούσαμε σήμερα αναφέρεται στα δύο αυτά μεγάλα γεγονότα.

 Ο Ιωάννης ο Πρόδομος βάπτιζε τους ανθρώπους που έρχονταν σε αυτόν στον Ιορδάνη ποταμό. Ήταν βάπτισμα μετανοίας. Κατά τη βάπτιση τους οι άνθρωποι εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος τόνιζε συνεχώς ότι δεν είναι αυτός ο Μεσσίας. Αυτός προετοίμαζε τον δρόμο για τον αναμενόμενο Μεσσία. Διακήρυσσε μάλιστα ότι «έρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ.  Εγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ» (Μρκ. 1, 7-8). Ο Ιώαννης ο Βαπτιστης υπήρξε μια μεγάλη προσωπικότητα. Ήταν ο μεγαλύτερος των προφητών και κάτι περισσότερο από προφήτης. Μάλιστα οι Ιουδαίοι της εποχής, του τον αναγνώριζαν ως μεγάλο προφήτη και διδάσκαλο.

 Κάποια στιγμή έρχεται στον Ιωάννη ο Χριστός, προκειμένου να βαπτιστεί. Ο  Ιωάννης διστάζει. Γνωρίζοντας ότι έχει μπροστά του τον Χριστό, τον Μεσσία, τον ίδιο το Θεό, ομολογεί την αδυναμία του. Λέει λοιπόν στον Κύριο ότι «εγώ έχω αναγκη να βαπτιστώ από εσένα και έρχεσαι εσύ σ’ εμένα;». Ο Χριστός όμως τον ενθαρρύνει, λέγοντας του ότι πρεπει να εκπληρώσουμε και οι δύο ο,τι προβλέπει το σχέδιο της οικονομίας του Θεού, το σχέδιο δηλαδή του Θεού για τη σωτηρία των ανθρώπων. Τότε ο Ιωάννης τον άφησε να βαπτιστει. Ο Χριστός βαπτίστηκε και βγήκε αμέσως από το νερό, αφού ως απολύτως αναμάρτητος, δεν είχε κάτι να εξομολογηθεί. Κατά τη Βάπτιση του Κυρίου μάλιστα «ο Ιορδάνης εστράφη εις τα οπίσω», σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας μας.

 Θα διερωτηθεί κάποιος γιατί ο Χριστός βαπτίστηκε. Είχε ανάγκη από το βάπτισμα του Ιωάννη; Σαφώς όχι. Το έκανε αυτό για δύο βασικά λόγους. Ο Ιωάννης ήταν μεγάλος προφήτης, κάτι που αναγνώριζε και ο λαός. Η μαρτυρία λοιπόν του Ιωάννη για το Χριστό και κυρίως η Βάπτιση του Χριστού από τον Ιωάννη, ήταν σημαντική πριν από την έναρξη του σωτηριώδους έργου του Κυρίου. Το Βάπτισμα του Κυρίου αποτελεί επίσης προτύπωση του χριστιανικού βαπτίσματος. Ο Χριστός μετά την Ανάσταση του στέλνει τους Αποστόλους να κηρύξουν σε όλη την οικουμένη και να βαπτίζουν τους ανθρώπους στο όνομα της Αγίας Τριάδος (βλ. Μτθ. 28, 19 - 20).

 Κατά τη Βάπτιση του Κυρίου συνέβη όμως και ένα άλλο μεγάλο γεγονός: η φανέρωση της Αγίας Τριάδας. Ο σαρκωμένος Υιός και Λόγος του Θεού βαπτίζεται στα νερά του Ιορδάνη. Ακούεται η φωνή του Θεού Πατέρα που επιβεβαιώνει ότι στον Ιορδάνη ποταμό βρίσκεται ο Υιός του Θεού, το Δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος. Και το Άγιο Πνευμα εμφανίζεται σαν περιστέρι («ωσεί περιστεράν»). Θεοφάνειες και Τριαδολογικές αναφορές έχουμε και στην Παλαιά Διαθήκη. Στη Γένεση, κατά τη δημιουργία του ανθρώπου, ο πληθυντικός «ποιήσωμεν άνθρωπον…» (Γεν. 1, 25), μας παραπέμπει σαφώς στην Τριαδικότητα του Θεού. Η κατεξοχήν όμως φανέρωση της Αγίας Τριάδος στην Παλαιά Διαθήκη είναι η φιλοξενία του Αβραάμ. Ο Αβραάμ δέχεται και φιλοξενεί στη σκηνή του, κοντά στη Δρύ Μαμβρή, τρείς Αγγέλους, που δεν είναι άλλοι από την Αγία Τριάδα. Η πλήρης όμως και εντελής φανέρωση της Τριαδικότητας του Θεού πραγματοποιείται στην Καινή Διαθήκη, κατά τη Βάπτιση του Κυρίου, κατά τη την οποία «η της Τριάδος εφανερώθη προκσύνησις…»., σύμφωνα και με την υμνολογία της Εκκλησίας μας.

 Τα άγια Θεοφάνεια εορτάζονται από σύμπασα την Ορθοδοξία με ιδιαίτερη λαμπρότητα. Οι ακολουθίες της Εκκλησίας μας για τη σημαντική αυτή εορτή είναι ιδιαίτερα κατανυκτικές. Η υμνολογία της Εκκλησίας γύρω από το θέμα της εορτής πλούσια. Την παραμονή και την ημέρα των Θεοφάνειων τελείται ο Μεγάλος Αγιασμός των Φώτων. Τα ύδατα και η κτίση ολόκληρη αγιάζονται. Το ίδιο και εμείς οι άνθρωποι, συμμετέχοντας στις ακολουθίες της Εκκλησίας, στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας και λαμβάνοντας λίγο από τον αγιασμό των Φώτων.

                               πηγή: imconstantias.org.cy