ΙΟΥΛΙΟΥ 2. ΚΑΤΑΘΕΣΙΣ ΤΙΜΙΑΣ ΕΣΘΗΤΟΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΚΟΣ ΛΟΓΟΣ

ΙΣΤΟΡΗΣΙΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΣ ΤΗΝ ΤΙΜΙΑΣ ΕΣΘΗΤΟΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΔΕΣΠΟΙΝΗΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΤΟΚΟΥ.

Τὴν ὁποίαν ἤφεραν τὴν Ἱερουσαλὴμ εἰς τὴν Βασιλεύουσαν, καὶ τὴν ἐφύλαξαν εἰς ταῖς Βλαχέρναις. [Ὑπὸ Ἀγαπίου μοναχοὺ τοῦ Κρητός.]

Καθὼς ἡ Πόλις ἐτούτη ἐκτίσθη ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τὸν εὐσεβέστατον καὶ ἁγιώτατον βασιλέα Κωνσταντῖνον μὲ πολλὴν εὐλάβειαν, καὶ ἀφιερώθη πρεπόντως εἰς τὸ ὄνομα τῆς Δεσποίνης καὶ Βασιλίσσης πάντων τῶν ασιλέων, ὡς πασῶν τῶν πόλεων βασιλεύουσα. Οὗτος ὑπερβαίνει καὶ εἰς τὴν εὐλάβειαν τὰς ἄλλας πόλεις τῆς οἰκουμένης. Καὶ εὑρίσκονται ἐδὼ ναοὶ περισσότεροι, παρὰ εἰς ἄλλον τόπον, καλλωπισμένοι, κεκοσμημένοι ἀπὸ τοὺς εὐσεβεῖς οἰκήτορας καὶ σχεδὸν δὲν εὑρίσκεται κανένας τύπος βασιλικὸς, καὶ δημόσιος, οὕτε κανένα κατοικητήριον τινὸς Ἄρχοντος, ὁποῦ νὰ μὴν ἔχῃ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου Ναὸν, ἤ εὐκτήριον. Ὅτι πανταχοῦ εἰς τὴν οἰκουμένην ἅπασαν, ὅπου καὶ ἄν ἐκηρύχθη τὸ μυστήριον τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου σαρκώσεως, ὑμνεῖται διὰ παντὸς ἡ ὑπερύμνητος Θεοτόκος, καὶ καταχρέως δοξάζεται, ἐπειδὴ ἐκατοίκησεν εἰς αὐτὴν ὅλον τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος. Ἐξαιρέτως δὲ εἰς ταύτην τὴν Πόλιν εὑρίσκονται Ναοὶ ἀναρίμητοι, ἀφιερωμένοι εἰς τὸ πανάγιον αὐτῆς ὄνομα. Ἀμὴ ἀπὸ ὅλας τὰς Ἐκκλησίας της, εἶναι προτιμοτέρα τῶν Βλαχερνῶν, ἥτις ὑπερβαίνει τοὺς ἐπίλοιπους Ναοὺς εἰς τὴν ὡραιότητα, ὡς τοὺς ἀστέρας ὁ ἥλιος. 

Οὗτος ὁ οἶκος τῶν Βλαχερνῶν πιστεύεται νὰ εἶναι ὥσπερ τὶ Βασίλειον ἱερώτατον τῆς Παναγίας, καὶ θειώτατον καταγώγιον. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς ἄλλα κάστρη κτίζοντες οἱ εὐσεβεῖς Ἐκκλήσιας, Βλαχέρνας ταύτας ὠνόμασαν, πιστεύοντες ὅτι ἡ πανάμωμος Δέσποινα εὐδοκεῖ εἰς ταύτας, καὶ χαίρεται, καὶ τὰς φαιδρύνει καὶ λαμπρύνει μὲ τὴν ἔνθεον παρουσίαν της. Καὶ πάντες οἱ Ἀρχιερεῖς, καὶ Ἄρχοντες, καὶ ὁ κοινὸς λαὸς, εἰς ταῖς Βλαχέρναις συντρέχουσι, προσφέροντες τω Θεῷ, καὶ τῇ Θεοτόκῳ χαριστήρια. Καὶ λαμβάνουσι πάντων τῶν λυπηρῶν λυτήρια, οἱ ἐν θλίψεσι παραμυθίαν, καὶ οἱ ἀσθενεῖς τὴν ἴασιν, καὶ ἀπλῶς εἰπεῑν ὁ ἐν Βλαχέρναις θεῖος ναὸς τῆς Πανυμνήτου Θεομήτορος εἶναι εἰς ὅλους μας πάσης ἐλπίδος σωτηριώδους ἀποθήκη καὶ θησαυροφυλάκιον, εἰς τὸν ὁποῖον, καὶ ἀπὸ τὸν ὁποῖον πᾶν ἀγαθὸν ἀπολαμβάνομεν. Ἡγιάσθη καὶ ἡ Βηθλεὲμ, καὶ ἐδοξάσθη θεοπρεπέστατα, ἐπειδὴ ἐκεῖ ἐγέννησε σαρκικῶς τὸν Θεὸν ἡ Θεοτόκος Παρθένος μείνασα. Ἐδὼ δὲ καθ’ ἑκάστην ὥραν γεννᾷ εἰς τοῦτον τὸν ἱερὸν οἶκον τοῖς δεομένοις τὴν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν, καὶ βοήθειαν. Καὶ φαίνεται τοῦτο τὸ Οἰκητήριον ἁγιώτερον ἀπὸ τὴν Σκηνὴν τοῦ Μαρτυρίου, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτον ἡ Κιβωτὸς, καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης, ἡ Στάμνος τοῦ μάννα, καὶ ἡ Ῥᾶβδος τοῦ Ἀαρὼν, ὁποῦ ἐβλάστησεν. 

Ἐπειδὴ ἐκείνη εἶχε τὰς πλάκας, ὁποῦ ὁ Μωϋσῆς ἐπελέκησε. Καὶ ἐδὼ εἰς ταῖς Βλαχέρναις εὑρίσκεται τὸ σεβάσμιον Ἱμάττιον τῆς Θεοτόκου, τὸ θεοδόχον καὶ ἄχραντον, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον αὐτὴ ἡ Βασίλισσα τῶν Ἀγγέλων ἐφόρεσε, καὶ ἐζώσθηκεν, ἀλλὰ καὶ τὸν Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Θεοῦ ἐτύλιξε· νήπιον καὶ τὸν ἐβύζασεν· εἰς τὸ ὁποῖον Ἱμάτιον ἔσταξαν καὶ πολλαῖς ῥανίδες ἀπὸ τὸ θεῖον ἐκεῖνο Γάλα, ὁποῦ ἔθρεψε τὸν τροφέα πάσης τῆς κτίσεως. Ἐκεὶ ἦτον ἡ καρύνη Ῥάβδος τοῦ Ἀαρὼν, καὶ ἐδὼ ἔχομεν τὸν Τίμιον Σταυρὸν τὸ ἀήττητον τρόπαιον. Ἐκεῖ ἦτον τὸ Μάννα εἰς ἔλεγχον τοῦ λαοῦ, ὁποῦ ἐθράφηκεν εἰς τὴν ἔρημον· καὶ ἐδὼ εἶναι ὁ θεῖος Ἄρτος, ὁ ουρἀνιος, ὁποῦ θρέφει τοὺς πιστοὺς ἅπαντας. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα, ἀλλὰ καὶ πᾶσα νόσος, καὶ πᾶσα λύπη, καὶ κατήφεια ἐδὼ λαμβάνει τὴν ἴασιν·καὶ ὅσοι εἰσέρχονται μετὰ λύπης τινὸς καὶ θλίψεως, ἐξέρχονται χαρούμενοι, καὶ ἐπιστρέφουν εἰς τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἀγαλλιώμενοι. Ἀλλὰ ἄς εἰποῦμεν καταλιπτῶς ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, πῶς ἔγινεν ἡ ὑπόθεσις, καὶ ἤφεραν ἐδὼ ἀπὸ τὰ Ἱεροσόλυμα τοιοῦτον θησαυρὸν πολυτίμητον, ἤγουν τὴν Ἁγίαν Ἐσθῆτα τῆς Θεομήτορος, νὰ λάβετε ψυχικὴν εὐφροσύνην, καὶ ἀγαλλίασιν.

Εἰς τοὺς χρόνους τοῦ εὐσεβεστάτου Βασιλέως Λέοντος τοῦ Μεγάλου, ὅς τις ἦτον εἰς τὰ λόγια καὶ ἔργα ἐπίσημος, στολίζωντας μὲ τὴν ἀγαθὴν αὐτοῦ πολιτείαν τὴν ἀλουργίδα καὶ τὸ διάδημα, ἦσαν δύω Πατρίκιοι στρατοπεδάρχαι αὐτάδελφοι, Γάλβιος καὶ Κάνδιδος καλούμενοι, οὅτινες εἰς μὲν τὴν ἀξίαν τοῦ σώματος, καὶ εὐγένειαν ἦσαν εὐγενεῖς, περιφανεῖς τε, καὶ ἀξιόλογοι. Εἰς δὲ τὴν ψυχὴν (ὁποῦ εἶναι τὸ χρησιμώτερον μέρος) εἴχασι μῶμον, καὶ καταφρόνησιν ὡς κακόφρονες, ἐπειδὴ εὑρίσκοντο βεβυθισμένοι εἱς τὴν λώβην Ἀρείου τοῦ ματαιόφρονος ὡς συγγενεῖς, ὁποῦ ἦσαν, καὶ ἀπόγονοι τοῦ Ἀρδαβουρίου καὶ Ἀσπάρεως, ὁποῦ ἐτυράννησαν ἐκεῖνον τὸν καιρὸν τὰ βασίλεια, τοὺς ὁποίους ὡς Ἀρειανοὺς ἤλεγξε ἡ ἀλήθεια. Τὸν δὲ Γάλβιον, καὶ Κάνδιδον δὲν ἀφῆκεν ἡ Θεῖα Χάρις νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὸ σκότος αὐτῆς τῆς αἱρέσεως ἀλλὰ τοὺς ἐφώτισε (διατὶ εἴχασιν ἄλλαις καλοσύναις, καὶ ἀρεταῖς ἀπάνω τους) καὶ τοὺς ὡδήγησε πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ὅθερν καὶ αὐτοὶ δὲν ἔμειναν πρὸς τοιαύτην χάριν ἀχάριστοι· ἀλλ’ ἐδείχθησαν μετὰ τὴν ἐπιστροφὴν ὕστερα κατὰ πολλὰ ζηλωταὶ τῆς ἀμωμήτου Πίστεως. Καὶ οὐ μόνον αὐτοὶ ὠμολογοῦσαν τὴν ὀρθοδοξίαν, ἀλλὰ καὶ ἄλλους, ὄσον ἐδύνοντο, ἐνουθετοῦσαν εἰς τὸ αὐτὸ, διδάσκοντες, ὅτι ἡ Ἁγία Τριὰς εἶναι ὁμοούσιος, καὶ συνάναρχος, καὶ ὅτι ἡ Παναγία Παρθένος ἐγέννησε κατὰ σάρκα τὸν Θεὸν Λόγον, τῷ Πατρὶ καὶ Θεῷ ὁμοούσιον καὶ οὗτως ἐκαθωδήγησαν καὶ ἄλλους πολλοὺς πρὸς τὴν ἀλήθειαν. 

Ἔδιδαν δὲ καὶ ἐλεημοσύνας πολλὰς καθ’ ἑκάστην εἰς πένητας, διὰ νὰ ἐξαλείψουν τὴν ἁμαρτίαν τῆς προτέρας αἱρέσεως. Ἡ δὲ πανύμνητος Μήτηρ τοῦ Χριστοῦ βλέπουσα τὰς πολλὰς ἀγαθοεργείας, ὁποῦ ἐκάμνασιν, ἔπνευσεν εἰς τὴν καρδίαν των, καὶ τοὺς ἐπαρακίνησε νὰ εὕρουν τὴν τιμίαν αὐτῆς Ἑσθῆτα, νὰ τὴν φέρουν ἐδὼ εἰς τὴν Βασιλεύουσαν Πόλιν, ὅπου ἦσαν ἄλλα πολλὰ πολύτιμα, καὶ ἀξιέραστα πράγματα. Ἐπήρασιν οὖν ἀπὸ τὸν Βασιλέα Λέοντα, καὶ ἀπὸ τὴν βασίλισσαν Βερινὰν συγχώρησιν, καὶ συνοδεία πολλὴν κατὰ τὴν ἀξίαν τυων, καὶ ἐκίνησαν τὴν ὁδοιπορίαν πρόθυμα. Καὶ φθάσαντες εἰς τὰ μέρη τῆς Παλαιστίνης, ἐπέρασαν ἀπὸ τὴν Γαλιλαίαν, διὰ νὰ ἰδοῦσι καὶ τὴν Ναζαρὲτ, καὶ τὴν Καπερναούμ. Ἀλλὰ τοῦτο ὅλον ἦτον οἰκονομία ἄνωθεν, διὰ νὰ μείνουν εἰς ἕνα χωρίον ἐκεῖ πλησίον, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ θησαυρὸς ἐκρύπτετο. Λοιπὸν ὅταν ἐνύκτωσεν, ἔμειναν εἰς τὸ μικρὸν ἐκεῖνο χωρίον, καὶ ἐκόνευσαν εἰς τὸν οἶκον μιὰς γυναικὸς, ἕως αὔριον. Αὐτὴ ἡ τιμία γερόντισσα, Ἄννα ὀνόματι, ἦτον Ἐβραία, ἀμὴ εὐλαβὴς εἰς τὰ θεῖα καὶ ἐνάρετη, ὡς ἄλλη Ἄννα θυγάτηρ τοῦ Φανουὴλ, προσδεχομένη τοῦ Ἰσραὴλ τὴν παράκλησιν, καὶ προσευχομένη νύκτα καὶ ἡμέραν πρὸς τὸν Κύριον, ὄχι εἰς τὸ τοῦ Σολομῶντος Ἱερὸν, ἀλλ’ εἰς τὸ ἱερὸν τῆς καρδίας αὐτῆς ἐργαστήριον. Καθὼς οὖν ἡτοίμασαν οἱ ὑπηρέται οἱ ἄλλοι τὸν δεῖπνον, εἴδασιν οἱ Ἄρχοντες ἕνα σπῆτι σφαλισμένον, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτον πολλὴ φωτοχυσία καὶ ἐκοίτουνταν ἐκεῖ ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες, ὁποῦ ἦσαν ἅῤῥωστοι. 

Ταῦτα βλέπων ὁ Κάνδιδος ἀπὸ μίαν θυρίδα, ἐκατάλαβεν, ὅτι ἦτον Ἅγιος Τόπος, εἰς τὸν ὁποῖον οἱ ἀσθενεῖς ἰατρεύονταν· ἐπειδὴ εὔγενεν ἀπὸ τὸν οἶκον ἐκεῖνον καὶ εὐωδία θαυμάσιος. Καθίσαντες οὖν εἰς τὸν δεῖπνον, ἐπροσκάλεσαν καὶ τὴν γερόντισσαν, διὰ νὰ τὴν φιλεύσουν καλὰ, νὰ τοὺς ὁμολογήση ὕστερα πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν. Αὑτὴ δὲ μετὰ βίας πολλῆς ἔστερξε νὰ συνδειπνήση μὲ τοὺς Ἄρχοντας, ἐπειδὴ τὴν παρεκάλεσαν, καὶ σχεδὸν τὴν ἐβίασαν, διὰ νὰ τοὺς ὁμολογήση φιλαλήθως τὴν ὑπόθεσιν. Ἀφ’ οὗ γοῦν ἐχόρτασαν, τὴν ηρώτησαν διὰ τὸν ἐσώτερον οἶκον, δεόμενοι, νὰ τοὺς εἰπῆ τὴν ἀλήθειαν. Ἥτις ἀπεκρίνατο, λέγουσα: Βλέπετε τὸ πλῆθος τῶν ἀσθενῶν; Ὁ Θεὸς ἐπρόσταξε, καὶ γίνονται εἰς τοῦτον τὸν οἶκον μεγάλα θαυμάσια· δαίμονες ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους φεύγουσι, τυφλοὶ ἀναβλέπουσι, χωλοὶ περιπατοῦσι, καὶ πᾶσα ἄλλη ἀνίατος ἀσθένεια θεραπεύεται. Οἱ δὲ εἶπον αὐτῇ: Καὶ πόθεν ἔλαβεν ἐξ’ ἀρχῆς οὗτος ὁ τόπος αὐτὸ τὸ χάρισμα; Παρακαλοῦμέν σε ἱερώτατον γύναιον, νὰ μᾶς εἰπῆς διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ τὴν ἀλήθειαν· ὅτι καὶ ἡμεῖς, διὰ νὰ δοξάσωμεν τὰ θεῖα μυστήρια, ἤλθομεν ἀπὸ τόπον μακρὺν νὰ προσκυνήσωμεν τὰ Ἱεροσόλυμα. 

Ἡ δὲ γυνὴ δὲν ἥθελε νὰ φανερώσῃ τὴν ὑπόθεσιν· ἀλλὰ ἐπροφασίζετο λέγουσα: Ἄλλο δὲν ἠξεύρω νὰ σᾶς εἰπῶ, εἰμὴ μόνον, ὅτι ὁ τόπος εἶναι πεπληρωμένος τῆς θείας χάριτος. Τότε οἱ Ἄρχοντες ἐγνώρισαν ἀπὸ τὸ σχῆμά της, καὶ τὰ λόγια, πῶς ἦτον μέγα μυστήριον, καὶ τὸ ἔκρυπτεν. Ὅθεν ἔχοντες πόθον νὰ μάθωσι τὴν ἀλήθειαν (ἐπειδὴ ἡ καρδία των ἀνεφλέγετο, ὡς τοῦ Λοῦκα καὶ Κλεώπα, εἰς τὸν ἔνθεον ἔρωτα) τὴν ἐπήρασιν οἱ δύω ξεχωριστὰ ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους παράμερα, καὶ λέγουσι ταῦτα πρὸς αὐτὴν δακρύοντες: Ὀρκίζομέν σε, ὦ θεοφιλεστάτη γυνὴ καὶ πάντιμος, εἰς αὐτὴν τὴν θείαν δύναμιν, ὁποῦ εἰς τοῦτον τὸν οἶκον εὑρίσκεται, τὴν ὁποῖαν ἐπιστεύθης ὡς εὐλαβὴς καὶ ἐνάρετος, νὰ μᾶς εἰπῆς ὅλην τὴν ἀλήθειαν· καὶ μὴ φοβηθῇς, ὅτι δὲν λαμβάνεις βλάβην τινὰ, ἤ ζημία ποσῶς ἀπὸ λόγου μας, ἀλλὰ μάλιστα νὰ σοῦ δώσωμεν εὐχαριστίαν ἁρμόζουσαν. Τότες ἡ γραῖα ἐκ βάθους καρδίας στενάξασα, εἶπε ταῦτα πρὸς αὐτοὺς δακρύουσα: Ἀπὸ τὴν ὥραν, ὁποῦ ἐπιστεύθηκα τοῦτο τὸ θεῖον μυστήριον, δὲν τὸ ἐφανέρωσα τινὸς πώποτε, καθὼς καὶ αἱ πρόγονοί μου δὲν τὸ ὡμολόγησαν τινὸς ἀνδρὸς, κατὰ τὸν ὅρκον, ὁποῦ ἀλληλοδιαδόχως ἐλάβομεν. Ἀμὴ ἐπειδὴ βλέπω ἀπὸ τοὺς λόγους καὶ πράξεις σας πῶς εἶσθε ἄνθρωποι εὐλαβεῖς καὶ αἰδέσιμοι, θέλω νὰ σᾶς εἰπῶ ἐξ ἀρχῆς τὴν ὑπόθεσιν. 

Ἀμὴ, ὁρκίζω σας καὶ ἐγὼ εἰς τὸν Θεὸν, νὰ μὴν ὁμολογήσετε τὸ πρᾶγμα τινὸς ἄλλου ἐδὼ εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα, ἀλλὰ φυλάγετε κεκρυμμένον ὡς πιστῶς τὸ μυστήριον. Γινώσκετε, ὅτι εἰς τοῦτο τὸ ταπεινὸν οἰκίδιον εἶναι φυλαγμένον τῆς Παναγίας Θεοτόκου Μαρίας ἕνα ἱμάτιον εἰς μικρὸν κιβώτιον, τοῦ ὁποίου ἡ χάρις, καὶ θεία δύναμις ἐνεργεῖ τοιαῦτα θαυμάσια. Ἔφριξαν Γάλβιος, καὶ Κάνδιδος ἀκούσαντες ταῦτα, καὶ ἀπὸ τὸν τρόμον, καὶ ἔκστασιν τοὺς περιέχυσε ψυχρότατος ἵδρώτας. Ἡ δὲ γυνὴ πάλιν ἄρχησε νὰ διηγεῖται καταλεπτῶς ἐξ ἀρχῆς τὴν ὑπόθεσιν, οὕτω λέγουσα: Αὐτὴ ἡ θεία καὶ Παναγία Παρθένος καὶ Θεοτόκος, τὸν καιρὸν τῆς Ἁγίας αὐτῆς μεταστάσεως, εἴχε δύω γυναῖκας παρθένους, ὁποῦ πολλάκις τὴν ὑπηρέτησαν εἰς ταῖς χρεῖαις τοῦ σώματος μὲ πολλὴν εὐλάβειαν καὶ ἐπιμέλειαν, εἰς ταῖς ὁποίαις ἐχάρισε δύω χιτῶνας, ὁποῦ ἐφόρει ἡ Δέσποινα, νὰ ἔχουν ἀντὶ αὐτῆς χάριν εὐλογίας ε’κεῖνα τὰ θεῖα ἱμάτια. Μία λοιπὸν ἀπὸ ταύτας τὰς δύω γυναῖκας ἦτον ἀπὸ τὸ γένος μου, καὶ εἰς τὸν θάνατόν της ἀφῆκεν ἄλλης παρθένου συγγενοῦς αὐτῆς αὐτὸ τὸ θεῖον ἱμάτιον, καὶ αὐτὴ ἄλλης, κατὰ διαδοχὴν παραγγέλλουσαι, νὰ μὴ τὸ ὁμολογήσουν ἀνδρὸς τινὸς, ἀλλὰ νὰ τὸ φυλάγουν ἀκριβῶς, μὲ τιμὴν μεγάλην θεοπρεπέστατα. Καὶ οὕτως ἐκαντήτησεν εἰς ἐμὲ τὴν ἀναξίαν τὴν σήμερον, καὶ τώρα δὲν εἶναι ἅλλη παρθένος, νὰ τῆς ἀφήσω τὸν θησαυρὸν αὐτὸν τὸν πολύτιμον. 

Τότε οἱ δύω ἀδελφοὶ τὴν ἐπροσκύνησαν λέγοντες: Δέσποινα καὶ Κυρία μας, ἤξευρε, ὅτι καθὼς ὥρισες, δὲν ὁμολογοῦμεν τινὸς ἄλλου ἐδὼ εἰς τὰ ὁριά σας αὐτὸ τὸ μυστήριον· μόνον αὐτὴν τὴν χάριν μᾶς κάμε, παρακαλοῦμέν σε, νὰ κοιμηθοῦμεν ἐκεῖ μέσα εἰς τὸ ἱερὸν οἰκητήριον, διὰ νὰ κάμωμεν προσευχὴν τὴν νύκτα ἥσυχα. Ἡ δὲ γυνὴ ἔστερξε, καὶ ἔστρωσαν ἐκεῖ τὴν κλίνην οἱ δοῦλοί τους, καὶ ἔμειναν ὅλην τὴν νύκτα οἱ Ἄρχοντες, οὐχὶ κοιμώμενοι, ἀλλ’ ἀγρυπνοῦντες μετὰ δακρύων, καὶ προσευχόμενοι καὶ καταχρέως εὐχαριστοῦσαν τὴν Ἀειπάρθενον Θεοτόκον, πῶς τοὺς ἠξίωσε νὰ προσκυνήσουν τοιοῦτον μυστήριον. Ὅταν δὲ εἶδον ὅτι ἐκοιμοῦνταν ὅλοι οἱ ἄῤῥωστοι, ἐπήρασιν ὅλα τὰ μέτρα τοῦ Κιβωτίου ἐκείνου, ἤγουν τὸ μάκρος, καὶ πλάτος, καὶ ὕψος του, καὶ εἵτι ἔκαμνε χρεία ἐπιμελέστατα· καὶ ἀκριβῶς περιεργαζόμενοι, ἐσημείωσαν. Καὶ τὸ πρωΐ εὐχαριστοῦντες τὴν γυναῖκα ἀποχαιρέτησαν, λέγοντες: Ὅτι ἀπ’ ἐκεῖ πάλιν ἐμελετοῦσαν νὰ ἐπιστρέψωσι διὰ νὰ λάβουν χάριν, καὶ εὐλογίαν ἀπὸ τὴν Θεομήτορα, νὰ ὑπάγουν εἰς τὸν τόπον τους κατευόδιον.

Ἀφ’ οὗ γοῦν ἐπροσκύνησαν τοὺς Ἁγίους Τόπους, εὑρήκασι ξυλουργὸν, καὶ ξύλον παλαιὸν καὶ ὡμοίαζε μὲ τὸ Κιβώτιον· καὶ τὸν ἐπαρακάλεσαν νὰ κάμῃ τὸ ἀγγεῖον ἀπόκρυφα κατὰ τὰ μέτρα, ὁποῦ τοῦ ἔδωσαν, τὸ ὁποῖον ἔγινε καθολικὰ ὡς τὸ πρωτότυπον ὅμοιον, και λαβόντες αὐτὸ, ὑπέστρεψαν εἰς τὸ χωρίον χαρούμενοι, μὲ χαρίσματα πρὸς τὴν γυναῖκα πολύτιμα· καὶ ἐξόχως θυμίαμα, καὶ ἀρώματα εὐωδέστατα, εἰς τὴν θείαν ἱερουργίαν ἀρμόδια. Τοὺς ὁποίους ὑποδέχθη χαίροντες χαίρουσα, καὶ ἐδείπνησαν ἀντάμα πάλιν, καὶ συνευφράνθησαν. Ἔπειτα, τοὺς ἔβαλε νὰ κοιμηθοῦσιν εἰς τὸ ἱερὸν οἰκητηρίον, χωρὶς νὰ ἔχη ὑποψίαν τινὰ ποσῶς εἰς τοῦ λόγου τους. Οἱ ὁποῖοι ἔχοντες, ὡς ἐπόθουν ἄδειαν, ἔκλαιον ὅλην τὴν νύκτα σχεδὸν, εὐχόμενοι καὶ βρέχοντες τὴν γῆν μὲ τὰ δάκρυα, ἐκοίτουνταν πρήμυτηα καὶ ἐδέοντο τὴν Παναγίαν Θεοτόκον ταῦτα λέγοντες ταπεινὰ καὶ ἤσυχα: Ἠξεύρομεν ὦ θειοτάτη καὶ ὑπερένδοξε Δέσποινα, πῶς διατὶ ἐτόλμησε ὁ Ζᾶν ἐκεῖνος νὰ ἐγγίσῃ τῆς Κιβωτοῦ, ἐστερήθη τῆς παρούσης ζωῆς μὲ ἐξαφνικὸν καὶ ἐλλεινὸν θάνατον· πῶς οὖν ἡμεῖς νὰ τολμήσωμεν οἱ ἁμαρτωλοὶ, καὶ ἀνάξιοι νὰ λάβωμεν εἰς τὰς μεμολυσμένας χεῖρας ἡμῶν τὴν Ἄχραντον καὶ Ἁγίαν Ἐσθῆτά σου, χωρὶς νὰ μᾶς δώσης συγχώρησιν; 

Πλὴν ἐπειδὴ πιστεύομεν βέβαια, πῶς εἰναι ὁρισμός σου καὶ θέλημα, νὰ ἔλθῃ καὶ οὗτος ὁ πολυτίμητος θησαυρὸς εἰς τὴν τιμῶσάν σε Πόλιν τὴν σὴν ἐπώνυμον, εἰς ἀσφάλειαν καὶ περιποίησιν τῶν πιστῶν Βασιλέων, καὶ πάντων τῶν ὀρθοδόξων δούλων σου, καὶ σωτηρίαν διαιωνίζουσαν, διὰ τοῦτο τολμῶμεν νὰ ἐγγίσωμεν οἱ ἀνάξιοι εἰς τὸ Ἅγιον τοῦτο Κιβώτιον, καὶ ἡ χάρις σου νὰ μᾶς συγχωρήσῃ τὴν ἐγχείρησιν. Αὐτὰ καὶ ἄλλα ὅμοια ὁλονυκτὶς λέγοντες, καὶ τὸ ἔδαφος ὅλον τῆς γῆς μὲ δάκρυα βρέχοντες, ἐπληρώθησαν ἐξαίφνης θάρσους συγκεςρασμένου μὲ εὐλάβειαν. Ὅθεν τρέμοντες ἅμα, καὶ χαίροντες ἐπλησίασον μὲ δάκρυα, καὶ λαμβάνοντες ἐκεῖνο τὸ ἱερὸν Κιβώτιον, ὅταν ὅλοι ἐκοιμοῦνταν οἱ ἄῤῥωστοι, ἀφήκασιν ἐκεῖ τὸ ἄλλο, ὁποῦ ἐκατασκεύασαν ὅμοιον, τὸ ὁποῖον ἐσκέπασαν μὲ χρυσοπέτζι ὠραῖον καὶ εὔμορφον, ὁποῦ ἐβαστοῦσαν. Ἡ δὲ γυνὴ νομίζουσα, ὅτι διὰ εὐλάβειαν τὸ ἔκαμαν, δὲν ἐπονήρευσε τίποτας. Καὶ μὲ τὸν τρόπον ἐτοῦτον ἐδυνήθησαν νὰ τελέσουν τὸ ἔργον, χωρὶς νὰ ἔλθη αὐτὸς ὁ πολυτίμητος θησαυρὸς εἰς τὴν βασιλεύουσαν. Τὸ ταχὺ λοιπὸν ἀποχαιρετήσαντες τὴν γυναῖκα, ἐκίνησαν τὴν ὁδοιπορίαν πρὸς τὸ Βυζάντιον, τρέχοντες μὲ χαρὰν ἀνεκλάλητον.

Καὶ ὅταν εἰς τὴν Πόλιν ἔφθασαν, ἐσυμβουλεύθησαν, αὐτοὶ οἱ δύω αὐτάδελφοι, νὰ μὴν ὁμολογήσουν τὸν ἄσυλον αὐτὸν θησαυρὸν, ἔως νὰ γένη ἄλλος βασιλεὺς, καὶ Ἀρχιεπίσκοπος διὰ νὰ μὴ τὸν πάρουν αὐτοὶ εἰς τὰ βασίλεια, νὰ τοὺς στερήσουν ἀπὸ τοιοῦτον πλοῦτον πολύτιμον. Ἔχοντες οὖν τόπον ἴδιον ἐπιτήδειον, πλησίον τοῦ θαλασσίου κόλπου τοῦ Κέρατος, ὁ ὁποῖος τόπος Βλαχέρναις ἐπωνομάζετο, ἔκτισαν ἐκεῖ Ἐκκλησίαν, τὴν ὁποίαν ἐπωνόμασαν τοῦ Ἁγίου Πέτρου καὶ Μάρκου τῶν Ἀποστόλων, καὶ ὄχι τῆς Θεοτόκου, ὡς ἔπρεπε, διὰ νὰ μὴν ἀπεικάσουν οἱ ἄνθρωποι τὴν ὑπόθεσιν. Καὶ ἐκεῖ εἰς τὸν ναὸν αὐτὸν ἔκρυψαν αὐτὸ τὸ θεῖον μυστήριον, βάνοντες πολλὴν ἐπιμέλειαν, νὰ μὴ λείψῃ ἀπὸ τὴν Ἐκκλησίαν ἐκείνην ἡ ἱερὰ ὑμνωδία καὶ φωτοχυσία πώποτε. Οὕτως οὖν τελέσαντες, ἔκρυψαν ὀλίγον καιρὸν τὸ θεῖον τοῦτο μυστήριον. Ἀλλ’ ὁ κρατὴρ τῆς χάριτος ὑπερεῤῥύη, καὶ ἐξεχύνετο, καὶ δὲν ἄφηκεν ἡ πληθὺς τῶν θαυμάτων, ὁποῦ καθ’ ἑκάστην ἐγίνοντο, νὰ κρύπτεται πλέον τοιοῦτος θησαυρὸς πολυτίμητος. Ὅθεν οἱ δύω ἀδελφοὶ, ἐξ ἀνάγκης ἀνήγγειλαν πρὸς τὸν Βασιλέα καταλεπτῶς τὴν ὑπόθεσιν ἅπασαν. 

Ὅς τις ἀκούσας τοιοῦτον χαρμόσυνον καὶ πανευφρόσυνον μήνυμα ἐχάρη καταπολλά· καὶ μὲ πολλὰς τιμὰς ἐτίμησε τὸν Γάλβιον καὶ Κάνδιδον, μακαρίζωντάς τους, πῶς τοὺς ἠξίωσεν ὁ Θεὸς νὰ ὑπηρετήσουν τοιοῦτον μυστήριον. Καὶ πορευθεῖς παρευθὺς, ἐπροσκύνησαν ἀντάμα μὲ τὴν Βασίλισσαν Βερίναν τὴν Ἁγίαν Ἐσθῆτα μὲ θερμότατα δάκρυα, καὶ ἔκτισαν εἰς ἐκεῖνον τὸν τόπον ναὸν ὠραῖον πλουσιοπάροχα, εἰς ὄνομα καὶ δόξα τῆς Θεομήτορος, καὶ κατασκευάσαντες σωρὸν, ἥγουν κηβοῦρι, ἤ ἅρκλαν μὲ χρυσίον ἄδολον, ἐφύλαξαν εἰς αὐτὴν τὴν θείαν ἐκείνην Ἐσθῆτα, μὲ φόβον πολὺν, καὶ δάκρυα. Τὸν ὁποῖον ναὸν ἐτίμησαν μὲ πλούσια δῶρα, καὶ βασιλικὰ εἰσοδήματα. Καὶ ὅσους χρόνους ἔζησαν αὐτοὶ οἱ εύσεβεῖς βασιλεῖς, ὁ Λέων λέγω, καὶ Βερίνα, οἱ ἀξιύμνητοι, ἔτι δὲ καὶ οἱ δύω αὐτοὶ ἀδελφοὶ, οἱ τοσαύτης κοινῆς μακαριότητος πρόξενοι, δὲν ἔλειψαν ἀπὸ τὸν θαυμάσιον ναὸν ἐκεῖνον, δοξολογοῦντες καὶ εὐχαριστοῦντες τὸν Κύριον, καὶ τὴν Δέσποιναν, ὁποῦ τοὺς ἠξίωσε καὶ ἀπήλαυσαν τοιοῦτον πλοῦτον πολύτιμον. 

Ὡσαύτως καὶ οἱ μεταγενέστεροι βασιλεῖς τε, καὶ ἄρχοντες, καὶ ὁ κοινὸς λαὸς κοινῶς διαπαντὸς ἅπαντες ἐσύντρεχον εἰς τὸν ναὸν αὐτὸν μὲ πολλὴν εὐλάβειαν προσευχόμενοι, διὰ τὰς θαυματουργίας, ὁποῦ πολλάκις ἐτέλεσε, καὶ τελεῖ καθ’’ ἑκάστην ἡ παντοδύναμος Δέσποινα, περισκέπουσα καὶ διαφυλάττουσα τὴν Πόλιν ταύτην ἀπὸ διαφόρους κινδύνους, καὶ πολέμους, λιμοὺς, καὶ λοιμοὺς καὶ ἀπὸ ἄλλα πολλὰ ἐναντία, καὶ λυπηρὰ συναντήματα/Αλλὰ αφήνοντες τὰ παλαιὰ καὶ πρότερα θαυμασιουργήματα, ὁποῦ ἔκαμεν ἡ Παντάνασσα, καθὼς εἰς διαφόρους βίβλους ἀναγινώσκονται, ἄς γράψωμεν μόνον τοῦτο τὸ ὕστερον, ὁποῦ μὲ τοὺς ὀφθαλμούς μας εἴδομεν καὶ οὕτω νὰ δώσωμεν τέλος τῆς διηγήσεως.
 

Ὅταν ἐκύκλωσαν τῶρα τὴν ὕστερην φορὰν τὴν Πόλιν μας οἱ πολέμιοι, καὶ ἐτριγύριζαν τὸ τειχόκαστρον, ἐσυμβουλεύθησαν τινὲς χριστιανοὶ νὰ εὐγάλουν ἀπὸ τὸν ναὸν αὐτὸν τῶν Βλαχερνῶν τὸ χρυσίον καὶ ἀργύριον, ὁποῦ ἦτον ὁ ναὸς στολισμένος, διὰ νὰ μὴ τὸ ἀρπάσουν οἱ φιλοχρήματοι βάρβαροι. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν εὔγαλον ὅλον τὸν στολισμὸν τῆς Ἐκκλησίας, ἐτόλμησαν διὰ τὴν ἀνάγκην, νὰ ἐγγίξουν καὶ εἰς τὴν Ἁγίαν Σορόν. Τὴν ὁποίαν ἀνοίξαντες, ἥγουν τὴν χρυσῆν, ηὕρασι μὲσα εἰς αυτὴν (ὦ τοῦ θαύματος) ἄλλην μικρὰ σορὸν, ἥγουν κιβώτιον, λίθινον μὲν κατὰ τὴν φύσιν ὡς ἔδειχνε, εἰς δὲ τὴν χάριν καὶ ὡραιότητα θαυμάσιον καὶ λαμπρότατον. Καὶ ἀνοίξαντες τὸ Ἅγιον αὐτὸ σορεῖον, εὐγῆκε τόση εὐωδία μύρων, ὁποῦ ἐγέμωσεν ὅλη ἡ Ἐκκλησία. Ηὕρασι δὲ καὶ κομμάτι βασιλικὴν ἀλουργίδα μέσα εἰς αὐτὸ τὸ κιβώτιον, ἔξω ἀπὸ τὴν ἁγίαν Ἐσθῆτα τῆς Θεομήτορος. Μὲ τὸ ὁποῖον σημεῖον ἐφάνη τὸ ἀψευδὲς τοῦ μυστηρίου, καὶ τῆς Θεοτόκου ἡ δύναμις. 

Ὅτι ἡ μὲν βασιλικὴ ἀλουργὶς, ὁποῦ ἦτον καὶ μεταξωτὴ, εὐρέθη ἀπὸ τὴν πολυκαιρίαν διεφθαρμένη καὶ ἄχρηστος· ἡ δὲ θεία Ἐσθὴς, ἥγουν τῆς Θεοτόκου τὸ φόρεμα, ὁποῦ ἦτον ἀπὸ μαλλὶ (τὸ ὁποῖον γίνεται ἀπὸ τὴν βρῶσιν εἰς ἕξη μῆνες σιτόβρωτον) ἦτον ὅλον καὶ τὸ στημόνι καὶ τὸ φάδι ἄφθαρτον καὶ ὁμόχροον, μαρτυρῶντας τὸ ἀπαθὲς τῆς Θεοτόκου καὶ ἀδιάφθορον. Καὶ οὗτω κατὰ ἀλήθειαν ἔπρεπε νὰ φυλαχθῇ τὸ ῥοῦχον τῆς Παναγίας ἀδιάφθορον, καθὼς αὐτὴ ἔχει τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα, καὶ λογισμὸν, καὶ ἤθος, καὶ λόγος, καὶ τρόπον, καὶ τὰ λοιπά τε καὶ ἀδιάφθορα. Ὅτι ἐὰν ἡ σκιὰ τοῦ Πέτρου, καὶ τοῦ Παύλου τὸ αἷμα, καὶ τὰ σουδάρια, ἔλαβον τόσον ἁγιασμὸν, καὶ ἰάτρευον τοὺς ἀῤῥώστους· πόσην χάριν ἕπρεπε νὰ ἔχῃ τῆς Θεοτόκου τὸ πανάγιον φόρεμα; Μὲ τὸν ὁποῖον οὑ μόνον αὐτὸ ἡ Δέσποινα ἐσκεπάσθηκεν, ἀλλὰ καὶ τὸν Δεσπότην καμμίαν φορὰν, ἤ καὶ πολλάκις, ὅταν ἦτον νήπιον, ἐτείλιξε μητροπρεπῶς, καὶ τὸν ἐγαλούχησε. Πρεπόντως οὗν ἔμεινεν αὐτὸ τὸ θεῖον ἱμάτιον ἀπαθές τε καὶ ἀδιάφθορον, διὰ νὰ κηρύττεται μὲ τὴν θαυματουργίαν ταύτην τῆς ἀφθορίας, καὶ μὲ τὰ ἄλλα τερατουργήματα, ὁποῦ τελεῖ, καθ’ ἑκάστην, ἰάτρεῦον πᾶσαν ἀσθένειαν, καὶ νὰ φαίνεται μὲ τὰ σημεῖα ταῦτα ἡ ἀφθαρσία τῆς Θεοτόκου, καὶ ἀπάθεια σαφέστατα.

Ταῦτα βλέπων ὁ Πατριάρχης, ἀπὸ τὴν χαρὰν τοῦ ἔνθους γενόμενος, δὲν ἔκρυψε τὸ μυστήριον, δὲν ἀφῆκεν ἀμάρτυρον τὸν πλοῦτον τῆς χάριτος, ἀλλὰ ἐμήνυσε τὸν Βασιλέα, καὶ ἦλθεν ἐκεῖ μὲ ὅλην τὴν Σύγκλητον, καὶ τότε τρέμοντες ὅλοι, καὶ κλαίοντες ο τε Ἀρχιερεὺς, ὁ Αὐτοκράτωρ, καὶ οἱ ἐπίλοιποι, ἐπροσκύνησαν ὡς ἔπρεπε μὲ πολλὴν εὐλάβειαν. Καὶ ἐπειδὴ δὲν εἴχασι τότε διὰ τὸν φόβον τῶν πολεμίων πολλὴν ἄδειαν, νὰ προσκυνήσῃ καὶ ὁ κοινὸς λαὸς, καθὼς ἐδέοντο πρὸς τὸν Βασιλέα μὲ δάκρυα, τοὺς ἔταξεν εἰς ὁλίγας ἡμέρας, ὅταν λυτρωθῶσιν ἀπὸ τὸν κίνδυνον, νὰ τὴ εὐγάλῃ ὁ Πατριάρχης ἀπὸ τὸ κιβώτιον, νὰ τὴν ἀσπασθοῦν ὅλοι, εἰς ἁγιασμὸν τῆς ψυχῆς, καὶ ἴασιν· καὶ οὕτως ἡσύχασαν. Καὶ βουλλώνοντές το, τὸ ἀπόθεσαν εἰς τὸ Ἅγιον Βῆμα τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας. Καὶ εἰς ὁλίγον καιρὸν, ὅταν ἔκαμε τὴν μεγάλην θαυματουργίαν ἡ παντοδύναμος Δέσποινα, καὶ ἐσκόρπισαν οἱ βάρβαροι, ἐπρόσταξεν ὁ Βασιλεὺς κήρυκα, καὶ ἔδωκε λόγον νὰ συναχθῇ ὁ λαὸς τὴν δεῖνα ἡμέραν, νὰ ἀσπασθοῦν τὴν Ἁγίαν Ἐσθῆτα τῆς Θεοτόκου, καθὼς τοὺς ἔταξε, καὶ τόσος λαὸς ἐσυνάχθηκε τὴν ὡρισμένην ἡμέραν, ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες, ὁποῦ δὲν ἔμεινε κᾄν μία Ἀρχόντισσα εἰς τὸν οἶκόν της, διὰ τὴν ἀγάπην καὶ πόθον, ὁποῦ εἴχεν ἡ πόλις ὅλη πρὸς τὴν Παρθένον καὶ Θεομήτορα, ἥτις ἐβοήθησε, καὶ δὲν ἐφονεύθη τινὰς ἄνθρωπος. Ὁποῦ ταὶς ἄλλαις φοραῖς, ὁποῦ ἐσυνάγουνταν οἱ ἄνθρωποι διὰ τινὰ ὑπόθεσιν ἐφονεύουνταν τινὲς ἀπὸ τὸ στρίμωμα· καὶ τότε δὲν ἀπέθανε κἄν ἕνα παιδίον μὲ τὴν θείαν βοήθειαν. 

Ὅταν οὗν ἐσυνάχθησαν ἅπαντες Ἀρχιερεῖς, Ἱερεῖς, καὶ Μονάζοντες, καὶ οἱ λαϊκοὶ μικροὶ καὶ μεγάλοι, ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες, νέοι, καὶ γέροντες, ἔκαμαν πρότερον ἀγρυπνίαν εἰς τὸν ναὸν τοῦ Ἁγίου Λαυρεντίου ὅλην τὴν νύκτα ψάλλοντες, καὶ ἐκεῖ εἴχασι τὴν Ἁγίαν ἐκείνην σορὸν, ὁποῦ ἦτον μέσα τῆς Παναγίας τὸ Φόρεμα, καὶ τὴν ἀσπάζουνταν ὁλαὸς ὅλος, φιλοῦντες τὸ Κιβώτιον ἔξωθεν. Καὶ τὸ πρωΐ τὴν ἐσήκωσεν ὁ Πατριάρχης ἀσκεπὴς, καὶ ὁ πιστότατος Βασιλεὺς ἐκράτει τὴν οὐρανίαν, ἀσκεπὴς καὶ αὐτὸς, περιπατῶντας χωρὶς κορώναν μὲ πολλὴν ταπείνωσιν, καὶ μὲ κόπον των πολὺν καὶ ἴδρωτα ἀπὸ τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ, ὁποῦ ἡκολούθει, καὶ κράζοντες ὅλοι τὸ· Κύρε ἐλέησον, ἔφθασαν εἰς τὸν ναὸν τῶν Βλαχερνῶν. καὶ τότε ἀποθέσας ὁ Πατριάρχης τὸν θησαυρὸν ὁποῦ ἐσήκωνεν, ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν πρήματα, καὶ ἐκείτετο ὥραν πολλὴν, μὲ δάκρυα θερμὰ προσευχόμενος. Ἔπειτα ἐσηκώθη, καὶ ἀνοίξας τὴν Ἁγίαν Θήκην, τρέμωντας ἀπὸ τὸν φόβον του, εὕγαλε τὸ Ἅγιον ἐκεῖνο φόρεμα, καὶ τὸ ὕψωσεν εἰς τόπον ὑψηλὸν ἱστάμενος, διὰ νὰ τὸν ἰδοῦν ἅπαντες. 

Οἵτινες ἐφώναζαν ὅλοι τό· Κύριε ἐλέησον, καὶ τόσον δάκρυον ἔχυσαν, ὁποῦ ὑγράνθη ὅλον τὸ ἔδαφος, καὶ τότε πάλιν τὸ ἐφύλαξεν εἰς τὴν θήκην. Καὶ λειτουργήσας ὁ Πατριάρχης, ἐκοινώνησεν ὁ Βασιλεὺς, καὶ ὅσοι ἄλλοι ἦσαν ἄξιοι. Καὶ οὕτως ἀπήλθον εἰς τὰς οἰκίας αὐτῶν, εὐαρεστοῦντες τὸν Κύριον. Ὦ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις εἰς αἰῶνα τὸν ἀτελεύτητον. Ἀμήν.

                               πηγή: voutsinasilias.blogspot.gr