ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΙΚΑΙΑΣ "ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΝΑΟΥ"

Το 1923 ιδρύθηκε ο ιερός ναός του Αγίου Γεωργίου στα βορειοδυτικά του προσφυγικού συνοικισμού της Νέας Κοκκινιάς και λειτούργησε, αρχικά, σε ξύλινο παράπηγμα. Είχε στηθεί σε οικόπεδο (όπου αργότερα υπήρξε η μάνδρα υλικών οικοδομής Γιαννέλη) παρακάτω από τον σημερινό ναό.

Ιδρύθηκε από τους πρόσφυγες (πραγματικά από το υστέρημα τους) που κατοίκησαν την περιοχή και προέρχονταν, κυρίως, από την Τελμησσό της Καππαδοκίας (ιδιαίτερη πατρίδα του Αγίου Γεωργίου), την Καισάρεια, την περιοχή Τρωάδος, Οφρυνίου (Ρένκιοϊ) και τα Δαρδανέλλια (Τσανάκαλε).

Το οικόπεδο, όπου σήμερα είναι χτισμένος ο ναός, παραχωρήθηκε στις αρχές του 1925 από την Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων, οπότε τέθηκε και ο θεμέλιος λίθος από τον Αρχιερατικό Επίτροπο Ν. Κοκκινιάς, τον από Σεβαστείας Γερβάσιο. 

Η εκκλησία χτίστηκε σύμφωνα με τα σχέδια και τον ρυθμό του ναού της Κοιμήσεως στην Τελμησσό της Μ. Ασίας υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Ηλία Σπανάκη.

Αποπερατώθηκε το 1930 και εγκαινιάστηκε το 1931 από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρυσόστομο Παπαδόπουλο.

Είναι κανονική Τρίκλητος Σταυροειδής Βασιλική μετά τρούλλου, ενώ, εξωτερικά, τα σταυροθόλια των πλαγίων κλιτών προβάλλουν τα αετώματά τους στη στέγη. Αυτό υπενθυμίζει τον τύπο των Βασιλικών που επινοήθηκε και επηρεάστηκε απ’ αυτές των Σταυροφόρων των Ιωαννιτών Ιπποτών της Ρόδου. Ο τύπος αυτός εμφανίζεται στα Δωδεκάνησα και στην απέναντι μικρασιατική ακτή από την Αλικαρνασσό έως και απέναντι από την Κύπρο.

Ο τρούλλος είναι σφαιρικός με δίλοβα παράθυρα. Οι τρεις αψίδες της ανατολικής πλευράς είναι ημικυκλικές με προεξέχουσα αυτή του Ιερού. Μεταγενέστερα και σχετικά πρόσφατα προστέθηκε στην πρόσοψη τετρακιόνιο προστώο από συμπαγείς μαρμάρινους κίονες που φέρουν μονά (τύπου Θεοδοσιανά 1) κιονόκρανα. Η μετώπη του προστώου κοσμείται από πέντε ψηφιδωτά, όπου εικονίζονται ισάριθμοι άγιοι, στην μνήμη των οποίων τιμάται ο ναός. Στην πρόσοψη φέρει ακόμη, δύο κωδωνοστάσια.

Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι υπάρχει πρόναος διαχωρισμένος από τον κυρίως ναό, ο οποίος είναι τρισυπόστατος και τιμώνται: ο Άγιος Γεώργιος στο κέντρο, ο Άγιος Χαράλαμπος στα δεξιά και η Κοίμηση της Θεοτόκου στ’ αριστερά.

Ο Άγιος Χαράλαμπος τιμάται χάριν των εκ Μαγνησίας Μ. Ασίας καταγομένων ενοριτών, οι οποίοι μετέφεραν και εναπόθεσαν στο ναό λείψανα του Αγίου από την Μαγνησία της Μ. Ασίας. Η Κοίμηση της Θεοτόκου τιμάται χάριν των εκ Τελμησσού της Καππαδοκίας ενοριτών για να ενθυμούνται το πανκαππαδοκικό προσκύνημα της Παναγίας της Γαλακτερής, το εικόνισμα της οποίας μετέφεραν εδώ και αποτελεί την εφέστια εικόνα του ναού.

Η αγιογράφηση άρχισε το 1946 επί προϊσταμενίας του αρχιμανδρίτη π. Ειρηναίου Λοράνδου σε σχέδιο του Καθηγητού και Ακαδημαϊκού Αναστ. Ορλάνδου από τους αγιογράφους αδελφούς Σούτσους, οι οποίοι κατά την αγιογράφηση του βάθους του τρούλλου και της σφαιρικής βάσεως του χρησιμοποίησαν φύλλα χρυσού. Οι εργασίες αυτές συνεχίσθηκαν και κατά τα έτη 1953-54 επί προϊσταμενίας του αρχιμανδρίτη π. Φιλίππου Λαυρεώτου, ηγουμένου της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους.

Το τέμπλο, ο αρχιερατικός Θρόνος, ο άμβωνας και τα παλαιά προσκυνητάρια του ναού είναι ξυλόγλυπτα και έχουν μεταφερθεί από την Μ. Ασία. Απ’ εκεί οι πρόσφυγες έχουν μεταφέρει και εναποθέσει στον ναό μεγάλο αριθμό φορητών εικόνων βυζαντινής και ρωσικής τεχνοτροπίας που χρονολογούνται από τον 17^ο έως και τις αρχές του 20^ου αιώνα.

Ακόμη, έχουν μεταφερθεί από την Τελμησσό ιερά σκεύη, εξαπτέρυγα, κανδήλες, σταυροί λιτανείας, Ευαγγέλια, κεντητός Επιτάφιος, ξύλινο λάβαρο-εικόνισμα της Αναστάσεως του Κυρίου ρωσικής τεχνοτροπίας.

Υπάρχει μουσείο και παρεκκλήσιο αφιερωμένο στον Άγιο Γεράσιμο του εν Κεφαλληνία ασκήσαντος και τα δύο δημιουργημένα χάρη στις φροντίδες του αρχιμανδρίτη π. Γερασίμου Κουλουμπή.

Στη βορινή πλευρά του ναού, όπου υπάρχει ευρύχωρος περίβολος, έχει ιδρυθεί μικρό μονόκλιτο παρεκκλήσιο αφιερωμένο στην μνήμη της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας, της θαυματουργής Αγίας του Χορόσκιοϊ (που απέχει πέντε χιλιόμετρα από την Μαγνησία της Μ. Ασίας), όπου υπήρχε περίλαμπρος ναός και πανηγύριζε την 22^α Δεκεμβρίου.

Οι πρόσφυγες από την Μαγνησία και το Χορόσκιοϊ έφεραν μαζί τους εκτός από τα εικονίσματα της Αγίας και το ιερό λείψανο του δεξιού καρπού της, το οποίο εκτίθεται σε προσκύνημα κατά τον εορτασμό της μνήμης της.

Το 1955 έγιναν εργασίες συντήρησης, αλλά και εκ νέου αγιογράφησης επειδή από την παρέλευση του χρόνου, αλλά και από τους σεισμούς του 1981 πολλές απ’ αυτές έπαθαν ζημιές. Έχουν διασωθεί μόνο ο Παντοκράτωρ και οι Ευαγγελιστές.   

Με ξυλόγλυπτη εργασία έχουν κατασκευασθεί σε απομίμηση των παλαιών, το παγκάρι, το φιλόπτωχο, δύο αναλόγια και τα τέμπλα των δύο παρεκκλησίων.

Σημειώνουμε και μία σημαντική λεπτομέρεια: Από το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του ναού με πρόεδρο των πρωτοπρ. Εμμανουήλ Ραπτάκη και προσφορές ευλαβών ενοριτών αποφασίσθηκε και ιστορήθηκε το ολοκαύτωμα του 1922, όπου δεσπόζουν οι μορφές των Αγίων Ιεροεθνομαρτύρων Επισκόπου Σμύρνης Χρυσοστόμου, Κυδωνιών Γρηγορίου, Μοσχονησίων Αμβροσίου, Ζήλων Ευθυμίου και Ικονίου Προκοπίου.

Η απεικόνιση, ως αγιογραφία, ιστορήθηκε στην δυτική πλευρά του Γυναικωνίτη και είναι η πρώτη φορά που παρουσιάσθηκε σε ναό το θέμα της Εθνικής Καταστροφής του 1922, και η Άγιοι Επίσκοποι και η καταστροφή της Σμύρνης.

Η εκκλησία διαθέτει στον περίβολό της αίθουσα κατηχητικού πεντακοσίων θέσεων εξοπλισμένη με θέρμανση και κλιματισμό (όπως και ο ναός) ώστε να καλύπτει και τις λοιπές πνευματικές και κοινωνικές ανάγκες των ενοριτών. Η τοιχογραφία του Μυστικού Δείπνου κοσμεί το νότιο τοίχο της αίθουσας, έργο του 2012.

Υπάρχει, ακόμη, αίθουσα υποδοχής επισήμων το «Αρχονταρίκι», όπου συναντούμε φωτογραφίες ναών, τελετών, αδειών γάμου, βαπτίσεων από την Μ. Ασία καθώς επίσης και από τους πρώτους χρόνους της λειτουργίας του ναού.

Πρώτοι ιερείς και ιδρυτές του ναού υπήρξαν οι πρεσβύτεροι: π. Βασίλειος Καθρεπτίδης (προπάππος της γράφουσας), ο π. Γεώργιος Βουγιουκλέρης και ο π. Πρόδρομος Ιορδανίδης.

Οι ιερείς Χρυσόγονος (ιερομόναχος), Λεόντιος Αβραμίδης, Ευθύμιος (ιερομόναχος), Δημήτριος Τζέρμπος ήταν από τους πρωτεργάτες της ανοικοδομήσεως του νέου Ναού.

Στο έργο της ανεγέρσεως και αποπερατώσεως του ναού πολύ βοήθησαν οι ενορίτες, παράγοντες της περιοχής και τα Μικρασιατικά Σωματεία.

                             Συγγραφέας: Αρχοντία Βασ. Παπαδοπούλου, Ιστορικός-Φιλόλογος

    Από το βιβλίο της: Η Αττική Νίκαια. Η ιστορία της προσφυγικής μεγαλούπολης.